เดินเข้าห้องน้ำบ่อยผิดปกติ: เมื่อมดลูกหรือก้อนเนื้อกำลังเบียดกระเพาะปัสสาวะ

ทำไมช่วงนี้ถึงต้องลุกเข้าห้องน้ำกลางดึกบ่อยเหลือเกิน?

หลายคนมักจะคิดว่าอาการปัสสาวะบ่อยเป็นเรื่องของอายุที่มากขึ้น หรือการดื่มน้ำเยอะก่อนนอน แต่ในฐานะแพทย์ที่ตรวจคนไข้ในห้องตรวจอยู่ทุกวัน หมอพบว่ามีคนไข้จำนวนมาก โดยเฉพาะผู้หญิง ที่มาด้วยอาการปวดหน่วงท้องน้อยร่วมกับความรู้สึกอยากเข้าห้องน้ำตลอดเวลา ทั้งที่ดื่มน้ำในปริมาณปกติ ซึ่งหนึ่งในสาเหตุที่พบได้บ่อยแต่หลายคนมองข้ามก็คือ อาการปัสสาวะบ่อยจากการกดทับกระเพาะปัสสาวะ จากอวัยวะข้างเคียงที่ขยายใหญ่ขึ้นครับ

กลไกเบื้องหลัง: เกิดอะไรขึ้นเมื่อกระเพาะปัสสาวะโดนเบียด?

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ลองนึกถึงกระเพาะปัสสาวะของเราให้เป็นลูกโป่งใสนิ่มๆ ที่ทำหน้าที่เก็บกักน้ำปัสสาวะ เมื่อน้ำเต็มระดับหนึ่ง สมองจะส่งสัญญาณเตือนว่าถึงเวลาต้องไปห้องน้ำ แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่มีสิ่งแปลกปลอมหรืออวัยวะข้างเคียงขยายตัวใหญ่ขึ้นจนไปเบียดทับ เจ้าลูกโป่งใบนี้ก็จะมีความจุลดลงอย่างกะทันหัน ต่อให้มีน้ำปัสสาวะสะสมอยู่แค่เพียงนิดเดียว ตัวกระเพาะปัสสาวะก็ถูกบีบอัดและส่งสัญญาณเตือนไปที่สมองทันทีว่าปวดปัสสาวะแล้ว ทั้งที่จริงๆ ยังไม่ได้ปวดมาก ส่งผลให้เราต้องเดินเข้าห้องน้ำถี่ขึ้นทั้งวันและคืน

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้กระเพาะปัสสาวะโดนกดทับ

อาการกดทับนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเองลอยๆ ครับ แต่มักจะมีต้นตอมาจากความผิดปกติในอุ้งเชิงกราน โดยสาเหตุหลักๆ ที่หมอมักจะตรวจพบเจอได้บ่อย มีดังนี้ครับ

• ภาวะมดลูกโตหรือมีเนื้องอกในมดลูก: ในผู้หญิง มดลูกจะอยู่ชิดติดกับกระเพาะปัสสาวะด้านหน้า หากมีเนื้องอกมดลูก (Myoma uteri) หรือภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่จนมดลูกโตขึ้น ตัวก้อนเนื้อนี่แหละครับที่จะไปเบียดทับกระเพาะปัสสาวะโดยตรง
• การตั้งครรภ์ในช่วงไตรมาสแรกและไตรมาสสุดท้าย: คุณแม่ตั้งครรภ์มักจะเจอปัญหานี้เป็นเรื่องปกติ เพราะช่วงแรกมดลูกจะเริ่มขยายใหญ่ขึ้น และในช่วงท้ายทารกกลับหัวลงมา กดทับกระเพาะปัสสาวะพอดี
• ก้อนเนื้อหรือซีสต์ที่รังไข่: ถุงน้ำรังไข่ที่มีขนาดใหญ่มากๆ ก็สามารถเบียดพื้นที่ในอุ้งเชิงกรานและกดทับอวัยวะข้างเคียงได้เช่นกัน
• ภาวะต่อมลูกหมากโตในผู้ชาย: แม้ผู้ชายจะไม่มีมดลูก แต่ต่อมลูกหมากที่อยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะเมื่อโตขึ้น ก็จะขยายตัวไปเบียดทางเดินปัสสาวะและตัวกระเพาะปัสสาวะ ทำให้เกิดอาการปัสสาวะบ่อยและขัดได้เหมือนกัน

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์ทันที?

ถ้าอาการปัสสาวะบ่อยเริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน นอนไม่หลับเพราะต้องตื่นมาเข้าห้องน้ำทุกชั่วโมง หรือมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย หมอแนะนำว่าไม่ควรปล่อยไว้เด็ดขาดครับ

• มีอาการเจ็บหรือแสบขัดเวลาปัสสาวะ ซึ่งอาจมีเรื่องการติดเชื้อร่วมด้วย
• ปัสสาวะมีเลือดปน หรือสีขุ่นผิดปกติ
• ปวดหน่วงท้องน้อยเรื้อรัง หรือปวดร้าวลงต้นขา
• ประจำเดือนมามากผิดปกติ หรือมานานกว่าปกติในผู้หญิง

วิธีดูแลรักษาและการตรวจวินิจฉัย

เมื่อมาพบแพทย์เพื่อตรวจอาการปัสสาวะบ่อยจากการกดทับกระเพาะปัสสาวะ หมอจะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด และอาจต้องมีการตรวจอัลตร้าซาวด์บริเวณอุ้งเชิงกรานเพิ่มเติม เพื่อดูว่ามีก้อนเนื้อ เนื้องอก หรือความผิดปกติของมดลูกและรังไข่ซ่อนอยู่หรือไม่ การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่พบครับ หากเกิดจากเนื้องอกมดลูกขนาดเล็ก แพทย์อาจจะให้ยาปรับฮอร์โมน หรือหากก้อนมีขนาดใหญ่และกดทับรุนแรง ก็อาจจะต้องพิจารณาเรื่องการผ่าตัดเอาออก เพื่อคืนพื้นที่ให้กระเพาะปัสสาวะกลับมาทำงานได้เป็นปกติอีกครั้งครับ