ปัสสาวะบ่อยเพราะอะไร? เมื่อมดลูกหรือก้อนเนื้อเบียดกระเพาะปัสสาวะจนต้องวิ่งเข้าห้องน้ำทั้งวัน

ห้องน้ำคือบ้านหลังที่สอง? ไขปมอาการปัสสาวะบ่อยที่หลายคนมองข้าม

เวลาที่มีคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยอาการปวดหน่วงท้องน้อยและต้องลุกไปเข้าห้องน้ำบ่อยเหลือเกิน ทั้งที่ดื่มน้ำเท่าเดิม หลายคนมักจะกังวลว่าเป็นโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบหรือเปล่า แต่พอตรวจลึกลงไปแล้ว กลับพบสาเหตุที่น่าสนใจกว่านั้น นั่นคือ อาการปัสสาวะบ่อยจากการกดทับกระเพาะปัสสาวะ จากอวัยวะข้างเคียงที่ขยายใหญ่ขึ้นหรือวางตัวผิดตำแหน่ง

ในฐานะหมอที่เจอเคสแบบนี้บ่อย วันนี้อยากชวนมาทำความเข้าใจกันแบบเคลียร์ชัดๆ ว่า ทำไมร่างกายของเราถึงส่งสัญญาณเตือนแบบนี้ และมีอะไรซ่อนอยู่เบื้องหลังการวิ่งเข้าห้องน้ำทั้งวันทั้งคืน

กระเพาะปัสสาวะของเราทำงานอย่างไร ทำไมแค่มดลูกโตหรือมีก้อนเนื้อถึงทำให้ปวดฉี่บ่อย?

ลองนึกภาพกระเพาะปัสสาวะของเราให้เหมือนลูกโป่งใบนิ่มๆ ที่ทำหน้าที่กักเก็บน้ำปัสสาวะ โดยปกติแล้ว เมื่อน้ำปัสสาวะเต็มประมาณหนึ่ง มันจะส่งสัญญาณบอกสมองว่าได้เวลาไปห้องน้ำแล้ว แต่ถ้าในช่องท้องของเรามีบางสิ่งบางอย่างมาเบียดหรือกดทับเจ้าลูกโป่งใบนี้อยู่ตลอดเวลา จะเกิดอะไรขึ้น?

แน่นอนว่าพื้นที่ในการขยายตัวของกระเพาะปัสสาวะจะลดลง ต่อให้มีน้ำปัสสาวะอยู่แค่นิดเดียว เจ้าตัวปัญหาก็จะส่งสัญญาณหลอกๆ ไปยังสมองว่าเต็มแล้ว ทำให้เรารู้สึกปวดหน่วงและอยากเข้าห้องน้ำทันที ซึ่งกลไกการกดทับนี้นี่เองที่เป็นต้นเหตุของ อาการปัสสาวะบ่อยจากการกดทับกระเพาะ ที่หลายคนกำลังเผชิญอยู่

เช็กลิสต์สาเหตุยอดฮิต: อะไรบ้างที่กำลังเบียดกระเพาะปัสสาวะเราอยู่?

เวลาตรวจวินิจฉัย หมอไม่ได้มองแค่ตัวกระเพาะปัสสาวะอย่างเดียว แต่ต้องมองภาพรวมในอุ้งเชิงกรานด้วย สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้เกิดแรงกดทับมักมาจากสิ่งเหล่านี้

มดลูกโตจากเนื้องอกหรือภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

อันนี้เจอได้บ่อยมากในผู้หญิงวัยทำงานหรือวัยใกล้หมดประจำเดือน เมื่อมีก้อนเนื้องอกมดลูก (Myoma uteri) หรือถุงน้ำรังไข่โตขึ้นมา เจ้าก้อนเนื้อเหล่านี้มักจะโตไปทางด้านหน้าและไปเบียดทับกระเพาะปัสสาวะโดยตรง ทำให้ไม่สามารถอั้นปัสสาวะได้นานเหมือนเก่า

ช่วงตั้งครรภ์ที่เจ้าตัวเล็กกำลังขยายพื้นที่

สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ อาการปัสสาวะบ่อยถือเป็นเรื่องคลาสสิก โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสแรกและไตรมาสสุดท้าย เกิดจากทั้งฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลงและขนาดของมดลูกที่ขยายใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ จนไปกดทับกระเพาะปัสสาวะแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้

ภาวะมดลูกหย่อนคล้อยตามกาลเวลา

เมื่ออายุมากขึ้น กล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อพยุงอุ้งเชิงกรานเริ่มหย่อนยาน ทำให้มดลูกหรืออวัยวะในอุ้งเชิงกรานเคลื่อนต่ำลงมา และหนึ่งในนั้นคือการกดทับลงบนกระเพาะปัสสาวะโดยตรง

สังเกตตัวเองด่วน! อาการแบบไหนที่แปลว่ากระเพาะปัสสาวะกำลังโดนรังแก

ถ้าคุณกำลังสงสัยว่าอาการปัสสาวะบ่อยที่เป็นอยู่ เกิดจากการดื่มน้ำเยอะ หรือเกิดจากแรงกดทับกันแน่ ลองสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ดู

• ปวดปัสสาวะแบบฉับพลันและบ่อยครั้ง: รู้สึกอยากเข้าห้องน้ำตลอดเวลา แม้จะเพิ่งไปมาเมื่อไม่นาน
• รู้สึกหน่วงๆ บริเวณท้องน้อย: เหมือนมีอะไรมาถ่วงอยู่ตลอดเวลาโดยเฉพาะเวลาเดินหรือยืนนานๆ
• ปัสสาวะไม่สุด: รู้สึกเหมือนยังล้างออกไม่หมด เพราะตัวกระเพาะปัสสาวะถูกบีบพื้นที่ไว้
• ไม่มีอาการแสบขัด: ต่างจากกระเพาะปัสสาวะอักเสบติดเชื้อ ที่มักจะมีอาการแสบตอนสุดหรือมีไข้ร่วมด้วย แต่นี่จะแค่รู้สึกปวดหน่วงและแน่นท้องน้อย

วิธีดูแลรักษาและวิธีแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ

การรักษาอาการนี้ขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ทำให้เกิดแรงกดทับเป็นหลัก หมอจะไม่รักษาแค่ปลายเหตุด้วยการให้ยาอั้นปัสสาวะอย่างเดียว แต่ต้องตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง เช่น หากพบเนื้องอกมดลูก ก็ต้องวางแผนการรักษาตามขนาดและอาการ ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยาเพื่อปรับฮอร์โมน หรือการผ่าตัดเอาออกในกรณีที่ก้อนใหญ่เกินไป

ในระหว่างที่ยังรักษาหรือสังเกตอาการ การปรับพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ เช่น การหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ที่กระตุ้นให้ไตขับน้ำปัสสาวะมากขึ้น รวมถึงการฝึกขมิบกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน (Kegel exercises) ก็ช่วยพยุงอวัยวะในอุ้งเชิงกรานให้แข็งแรงขึ้นได้ระดับหนึ่ง

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจภายในอย่างละเอียด?

หากคุณเริ่มรู้สึกว่าอาการปัสสาวะบ่อยเริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน นอนไม่หลับเพราะต้องลุกเข้าห้องน้ำคืนละหลายๆ รอบ หรือมีอาการปวดหน่วงท้องน้อยร่วมด้วย อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง แนะนำให้มาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจอัลตราซาวนด์อุ้งเชิงกรานหรือตรวจภายใน เพื่อจะได้รู้ว่าตัวการที่แท้จริงคืออะไร และจัดการแก้ไขได้อย่างตรงจุด ชีวิตประจำจะได้กลับมาปกติและไม่ต้องคอยพะวงหาห้องน้ำอีกต่อไป