ภาวะปอดอักเสบติดเชื้อในเด็ก: เมื่อไหร่ที่ไอกลายเป็นเรื่องน่าห่วง

ลูกไอจนตัวโยน แค่หวัดธรรมดาหรือปอดอักเสบกันแน่นะ

เวลาเห็นลูกตัวเล็กๆ ไอและมีน้ำูก คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักคิดว่าเป็นแค่หวัดตามฤดูกาล เดี๋ยวก็หายเองได้ แต่ในฐานะหมอที่ตรวจเด็กๆ มาเยอะ สิ่งหนึ่งที่อยากเตือนไว้เสมอคือ โรคหวัดในเด็กบางครั้งอาจลุกลามกลายเป็นภาวะปอดอักเสบติดเชื้อในเด็กได้อย่างรวดเร็ว เนื่องจากระบบทางเดินหายใจของเด็กยังเล็กและบอบบางมาก การรู้เท่าทันอาการเริ่มต้นจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยป้องกันไม่ให้อาการหนักขึ้นจนต้องนอนโรงพยาบาล

สัญญาณเตือนภัยแบบไหน ที่บอกว่าลูกกำลังเป็นปอดอักเสบ

เด็กเล็กมักจะบอกอาการตัวเองไม่ได้ชัดเจน เราจึงต้องสังเกตพฤติกรรมรอบตัวอย่างใกล้ชิด หากลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ให้สงสัยไว้ก่อนเลยว่าเชื้อโรคอาจจะลงปอดไปแล้ว:

• หายใจเร็วกว่าปกติ: นี่คือสัญญาณสำคัญที่สุด เด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี หายใจเร็วกว่า 50 ครั้งต่อนาที หรือเด็กโตกว่านั้นหายใจมากกว่า 40 ครั้งต่อนาที
• หายใจจนซี่โครงบุ๋ม: เวลาหายใจสังเกตเห็นเนื้อใต้คอหรือซี่โครงยุบลงไปชัดเจน หรือจมูกบานร่วมด้วย แสดงว่าลูกต้องใช้แรงหายใจมากผิดปกติ
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียว: เกิดจากร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบพาหาหมอทันที
• ไข้สูงไม่ยอมลด: หรือไข้เริ่มกลับมาสูงอีกครั้งหลังจากที่เคยลดไปแล้ว

สาเหตุที่ทำให้เด็กเล็กป่วยเป็นปอดอักเสบได้ง่าย

เชื้อโรคเจ้าปัญหาที่ทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบติดเชื้อในเด็กมีอยู่ 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือเชื้อไวรัสและเชื้อแบคทีเรีย โดยไวรัสอย่าง RSV หรือไข้หวัดใหญ่ มักเป็นตัวการเริ่มต้นที่ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจอ่อนแอลง จากนั้นเชื้อแบคทีเรียฉวยโอกาสก็มักจะซ้ำเติม ทำให้เกิดหนองและเสมหะอุดตันในถุงลมปอด เด็กๆ ที่อยู่ในวัยเข้า ศูนย์เด็กเล็กหรือโรงเรียนอนุบาล จึงติดเชื้อกันได้ง่ายมากเพราะอยู่ใกล้ชิดกันและภูมิต้านทานยังน้อย

วิธีดูแลรักษาเมื่อลูกรักต้องเผชิญกับโรคปอดอักเสบ

เมื่อคุณหมอวินิจฉัยแน่ชัดแล้วว่าเป็นภาวะปอดอักเสบติดเชื้อในเด็ก การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงและชนิดของเชื้อโรค:

• กรณีเกิดจากเชื้อไวรัส: ส่วนใหญ่เป็นการรักษาตามอาการ เช่น ให้ยาลดไข้ ยาละลายเสมหะ และพ่นยาขยายหลอดลมหากมีอาการหอบเหนื่อยร่วมด้วย
• กรณีเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย: จำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด และต้องกินให้ครบโดสแม้ว่าอาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม
• การให้ออกซิเจนและน้ำเกลือ: ในเด็กที่มีอาการหนักหรือเหนื่อยหอบมากจนกินนมและอาหารไม่ได้ อาจต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อให้ออกซิเจนและสารน้ำทางหลอดเลือดดำ

คุณพ่อคุณแม่จะช่วยป้องกันลูกน้อยจากโรคนี้ได้อย่างไร

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ เราสามารถลดความเสี่ยงของภาวะปอดอักเสบติดเชื้อในเด็กได้ด้วยการสร้างภูมิคุ้มกันที่ดี พาเด็กๆ ไปรับวัคซีนพื้นฐานและวัคซีนเสริมตามกำหนด เช่น วัคซีนป้องกันโรคไอโกรน วัคซีนปอดอักเสบ (PCV) และวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปี นอกจากนี้ควรหมั่นล้างมือให้สะอาด หลีกเลี่ยงการพาไปในสถานที่แออัดช่วงที่มีโรคระบาด และดูแลให้เด็กพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ร่างกายแข็งแรงพร้อมต่อสู้กับเชื้อโรคอยู่เสมอ