ทำไมเราถึงชอบผัดวันประกันพรุ่งและทนต่อความผิดหวังได้น้อยลง

เคยไหมที่อยากทำงานให้เสร็จแต่กลับเลี่ยงไปทำอย่างอื่นแทน

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องความเครียดสะสม หลายคนมักบ่นว่าตัวเองไม่มีสมาธิ ผลัดวันประกันพรุ่งจนงานกองท่วมหัว หรือเมื่อเจออุปสรรคนิดหน่อยก็รู้สึกหมดไฟจนอยากล้มเลิกไปเสียดื้อๆ ในทางจิตวิทยาและสุขภาพใจ สิ่งนี้อาจไม่ใช่แค่ความขี้เกียจ แต่มันคือสัญญาณของ พฤติกรรมหลีกเลี่ยงงานและความทน ต่อความผิดหวังที่ต่ำกว่าปกติ ซึ่งเป็นกลไกการปกป้องตัวเองที่ร่างกายและจิตใจสร้างขึ้นโดยไม่รู้ตัว

เข้าใจกลไกสมองเมื่อเราไม่อยากเริ่มทำอะไรสักอย่าง

เมื่อเรามองเห็นงานที่ยากหรือมีความซับซ้อน สมองส่วนที่ทำหน้าที่จัดการเรื่องอารมณ์จะรับรู้ถึงภัยคุกคามหรือความไม่สบายใจโดยอัตโนมัติ ทำให้เราอยากถอยห่างจากงานนั้นเพื่อไปหาความสุขระยะสั้นๆ เช่น การไถโซเชียลมีเดีย หรือการจัดโต๊ะทำงานแทนที่จะเริ่มทำเนื้อหาหลัก สิ่งนี้คือกับดักของสมองที่ต้องการเลี่ยงความรู้สึกไม่มั่นคงหรือความกลัวว่าจะทำได้ไม่ดี ซึ่งเป็นที่มาของอาการผัดวันประกันพรุ่งเรื้อรัง

ภาวะทนต่อความผิดหวังต่ำส่งผลต่อการทำงานอย่างไร

ความผิดหวังเป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต แต่สำหรับบางคน การคาดหวังว่าทุกอย่างต้องราบรื่นและเพอร์เฟกต์ตั้งแต่ครั้งแรกทำให้พวกเขาเปราะบางต่อความผิดพลาด เมื่อผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามใจหรือต้องเจอกับคำวิจารณ์เพียงเล็กน้อย คนกลุ่มนี้จะรู้สึกล้มเหลวอย่างรุนแรงจนเลือกที่จะหยุดนิ่งหรือหลีกเลี่ยงงานไปเลยเพื่อป้องกันตัวเองไม่ให้ต้องเผชิญกับความรู้สึกแย่ๆ ซ้ำอีก

ปรับจูนความคิดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ

การจะแก้ปัญหาเรื่องการหลีกเลี่ยงงานและการทนต่อความผิดหวังไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน แต่เราสามารถค่อยๆ ฝึกฝนได้ด้วยวิธีต่อไปนี้

• ย่อยงานใหญ่ให้เป็นงานจิ๋ว: แทนที่จะมองภาพรวมทั้งหมด ให้เลือกทำทีละส่วนเล็กๆ ที่ใช้เวลาเพียง 5-10 นาที เพื่อลดแรงต้านในใจ
• อนุญาตให้ตัวเองทำพลาดได้บ้าง: เลิกคาดหวังความสมบูรณ์แบบ เพราะการทำงานที่เสร็จสมบูรณ์แบบไม่เท่าการทำงานที่ทำเสร็จไปแล้วจริงๆ
• เผชิญหน้ากับความรู้สึกไม่สบายใจ: ฝึกสังเกตว่าเมื่อไรที่ใจอยากเลี่ยงงาน ให้รู้ทันความคิดนั้นแล้วลองลงมือทำต่ออีกเพียงนิดเดียวแทนที่จะหนีไปทันที

เมื่อไรที่ควรหันมาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

หากพฤติกรรมเหล่านี้เริ่มส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน ทำให้ความสัมพันธ์พัง หรือกระทบต่อการทำงานอย่างหนักจนไม่สามารถจัดการชีวิตได้เหมือนเดิม การพูดคุยกับจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการหาเครื่องมือเพื่อมาช่วยปรับจูนความคิดให้กลับมามีประสิทธิภาพและมีความสุขกับการใช้ชีวิตได้อีกครั้ง