ทำไมการติดตามอาการระยะยาวเพื่อป้องกันการเกิดมะเร็งตับ ถึงเป็นเรื่องที่คนกลุ่มเสี่ยงห้ามมองข้าม

ตับอักเสบเรื้อรังไม่ใช่เรื่องไกลตัว และความเสี่ยงที่ก่อให้เกิดมะเร็ง

หลายคนมักเข้าใจว่าตับเป็นอวัยวะที่อดทนและแข็งแรงมาก จนกว่าจะแสดงอาการผิดปกติออกมา ตับก็อาจเสียหายไปมากแล้ว โดยเฉพาะผู้ที่เป็นไวรัสตับอักเสบบีหรือซีเรื้อรัง รวมถึงผู้ที่มีภาวะไขมันพาะตับจนเกิดการอักเสบ หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ติดตามอย่างใกล้ชิด เซลล์ตับที่ถูกทำลายซ้ำๆ จะเกิดการซ่อมแซมตัวเองจนกลายเป็นพังผืด และเปลี่ยนสภาพไปเป็นมะเร็งในที่สุด

การติดตามอาการระยะยาวเพื่อป้องกันการเกิดมะเร็งตับ ทำไมต้องทำสม่ำเสมอ

หัวใจสำคัญของการป้องกันคือ การตรวจพบความเปลี่ยนแปลงให้เร็วที่สุดก่อนที่มะเร็งจะลุกลาม การติดตามอาการระยะยาวเพื่อป้องกันการเกิดมะเร็งตับ ไม่ใช่แค่การตรวจเลือดดูค่าเอนไซม์ตับเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการตรวจหาความผิดปกติของโครงสร้างตับและการทำงานของตับในภาพรวม เพื่อให้หมอสามารถประเมินความเสี่ยงได้ว่า ณ ปัจจุบันตับกำลังส่งสัญญาณเตือนเรื่องพังผืดหรือก้อนเนื้อหรือไม่

ใครบ้างที่ต้องเข้าโปรแกรมตรวจสุขภาพตับเป็นประจำ

หากคุณอยู่ในกลุ่มต่อไปนี้ หมอแนะนำว่าควรมีตารางนัดตรวจติดตามอาการอย่างเคร่งครัด:

• ผู้ที่ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีหรือซีเรื้อรัง
• ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวสายตรงเป็นมะเร็งตับ
• ผู้ที่มีภาวะตับแข็งจากสาเหตุต่างๆ เช่น การดื่มแอลกอฮอล์สะสม หรือไขมันพอกตับชนิดที่มีการอักเสบ
• ผู้ที่มีค่าตับแกว่งหรือผิดปกติเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุชัดเจน

วิธีการตรวจติดตามที่หมออยากให้เข้าใจตรงกัน

โดยปกติแล้ว หมอจะไม่ได้ตรวจแค่เลือด แต่จะใช้วิธีที่ช่วยให้เห็นภาพรวมของตับได้ชัดเจนขึ้น ได้แก่:

• การเจาะเลือดตรวจหาสารบ่งชี้มะเร็งตับ: หรือที่เรียกกันว่าค่า AFP เพื่อดูว่ามีแนวโน้มความเสี่ยงเพิ่มขึ้นหรือไม่
• การทำอัลตราซาวนด์ช่องท้องส่วนบน: เพื่อดูรูปร่าง ผิวตับ และหาความผิดปกติหรือก้อนเนื้อที่ซ่อนอยู่ ซึ่งเป็นวิธีที่ปลอดภัยและเห็นภาพได้ชัดเจนที่สุด
• การตรวจวัดความยืดหยุ่นของตับ: เพื่อประเมินระดับพังผืดในตับ ช่วยให้คาดการณ์ความเสี่ยงการเกิดมะเร็งได้แม่นยำขึ้น

ดูแลตับตั้งแต่วันนี้ดีกว่าการรักษาในวันที่สายเกินไป

การหมั่นสังเกตอาการตัวเอง เช่น มีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง อ่อนเพลียเรื้อรัง หรือน้ำหนักลดโดยไม่มีสาเหตุ คือสัญญาณเตือนที่ต้องรีบมาพบหมอ แต่สิ่งที่ดีที่สุดคือการป้องกันผ่านการตรวจติดตามตามนัดหมาย การที่เราตรวจพบความผิดปกติในระยะเริ่มต้นมักจะรักษาได้ง่ายกว่าและมีโอกาสหายขาดสูงกว่ามาก อย่ารอให้มีอาการหนักจนแสดงออกทางร่างกาย เพราะตอนนั้นตับอาจจะไม่เหลือพื้นที่ให้เราแก้ไขแล้ว