วิธีรับมือเมื่อลูกน้อยสำลักสิ่งแปลกปลอม การปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเด็กที่พ่อแม่ต้องรู้

เหตุการณ์ไม่คาดฝันเมื่อลูกสำลัก จะตั้งรับอย่างไรดี

พ่อแม่ทุกคนคงเคยเจอเหตุการณ์ที่ลูกกำลังกินขนมหรือเล่นของเล่นอยู่ดีๆ แล้วจู่ๆ ก็ไอหน้าดำหน้าแดง หายใจไม่ออก หรือแสดงอาการเหมือนมีอะไรติดคอ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่น่าตกใจที่สุด การปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเด็กมีสิ่งแปลกปลอมติดคอถือเป็นทักษะชีวิตที่สำคัญมาก เพราะในวินาทีวิกฤต การช่วยเหลือที่ถูกวิธีช่วยชีวิตลูกได้ก่อนถึงมือหมอ

สังเกตอย่างไรว่าลูกกำลังสำลักของแปลกปลอม

ก่อนอื่นต้องแยกให้ออกว่าลูกแค่สำลักน้ำลายหรือไอธรรมดา กับการที่ทางเดินหายใจอุดกั้นจริงๆ ให้สังเกตดังนี้

• ลูกหยุดร้องหรือพูดกะทันหัน เพราะลมหายใจติดขัด
• มีอาการไออย่างรุนแรง พยายามอ้าปากพะงาบๆ
• มือจับที่ลำคอตัวเอง
• สีหน้าเปลี่ยนเป็นเขียวคล้ำหรือซีดขาว
• ไม่มีเสียงร้อง หรือเสียงหายใจมีเสียงวี๊ดผิดปกติ

ถ้าลูกยังไอได้ ให้ทำอย่างไร

หากเด็กยังไอออกมาได้แรงๆ นั่นแปลว่าทางเดินหายใจยังไม่ถูกปิดสนิท สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดคือการเอานิ้วล้วงคอ เพราะอาจจะกลายเป็นการดันสิ่งแปลกปลอมให้ลึกเข้าไปกว่าเดิม ให้คอยสังเกตและกระตุ้นให้เด็กไอแรงๆ เพื่อให้สิ่งแปลกปลอมหลุดออกมาเองตามธรรมชาติ

กรณีลูกเริ่มนิ่งหรือไอไม่ออก ต้องลงมือช่วยเหลือทันที

หากลูกเริ่มหายใจไม่ออก หน้าเขียว หรือไอไม่มีเสียง ให้แบ่งการช่วยเหลือตามช่วงวัยดังนี้

สำหรับเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 1 ปี

ให้ใช้วิธีตบหลังและกดหน้าอก โดยคว่ำตัวเด็กให้ศีรษะต่ำลงบนแขนของเรา แล้วใช้ส้นมือตบเบาๆ แต่หนักแน่นบริเวณสะบักหลัง 5 ครั้ง หากยังไม่ออกให้พลิกตัวหงายขึ้นแล้วใช้นิ้วชี้กับนิ้วกลางกดลงที่กึ่งกลางหน้าอก 5 ครั้ง ทำสลับไปมาจนกว่าสิ่งแปลกปลอมจะหลุดออกมา

สำหรับเด็กโตและผู้ใหญ่

ให้ใช้เทคนิคการรัดกระตุกท้อง หรือที่เรียกกันว่า Heimlich Maneuver โดยยืนด้านหลังเด็ก โอบเอวแล้วกำมือวางไว้เหนือสะดือใต้กระดูกหน้าอก จากนั้นออกแรงกดกระตุกขึ้นด้านบนในลักษณะเป็นตัว J ทำซ้ำๆ จนกว่าสิ่งของจะหลุดออกมา

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาล

แม้จะเอาสิ่งแปลกปลอมออกมาได้แล้ว แต่หากเด็กยังมีอาการหายใจหอบเหนื่อย เสียงหายใจเปลี่ยนไป หรือมีอาการไอต่อเนื่องเป็นเวลานานหลังจากนั้น ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจดูว่ามีการบาดเจ็บในหลอดลมหรือมีเศษชิ้นส่วนตกค้างอยู่หรือไม่ นอกจากนี้ หากการปฐมพยาบาลไม่สำเร็จและเด็กหมดสติ ให้รีบนำส่งโรงพยาบาลหรือโทรแจ้งหน่วยแพทย์ฉุกเฉินทันที