ท้องอืด ท้องเสียสลับท้องผูกเรื้อรัง: เจาะลึกภาวะลำไส้แปรปรวนที่เป็นแล้วชีวิตพัง

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยอาการที่น่าเห็นใจมากครับ ท้องอืด แน่นท้อง ปวดท้องบีบๆ เดี๋ยวท้องเสีย เดี๋ยวท้องผูก สลับกันไปมาจนเดาใจร่างกายตัวเองไม่ได้เลย พอไปตรวจละเอียดผลเลือด เอกซเรย์ หรือส่องกล้องดูก็ไม่พบแผล ไม่พบเนื้องอกอะไร หมอก็จะวินิจฉัยว่าเป็นภาวะลำไส้แปรปรวน หรือที่หลายคนคุ้นหูกับชื่อย่อว่า IBS

ภาวะลำไส้แปรปรวน คืออะไร ทำไมอยู่ดีๆ ลำไส้ถึงรวนได้ขนาดนี้?

พูดให้เข้าใจง่ายที่สุด ภาวะลำไส้แปรปรวน ไม่ใช่โรคร้ายแรงหรือโรคมะเร็ง แต่เป็นความผิดปกติที่ระบบการทำงานของลำไส้ใหญ่มีความไวต่อสิ่งกระตุ้นสูงกว่าปกติ ปกติแล้วลำไส้ของเราจะบีบตัวเพื่อขับกากอาหารเป็นจังหวะสม่ำเสมอ แต่สำหรับคนที่เป็นโรคนี้ กล้ามเนื้อลำไส้กลับบีบตัวเกร็งแรงเกินไป หรือบางช่วงก็ขี้เกียจไม่ยอมบีบเลย ส่งผลให้อาหารเคลื่อนที่เร็วหรือช้าผิดปกติ จนเกิดอาการปวดท้อง ท้องเสีย หรือท้องผูกตามมา

เช็กด่วน อาการแบบไหนเข้าข่ายภาวะลำไส้แปรปรวน?

อาการของโรคนี้มักจะเรื้อรังและเป็นๆ หายๆ มานาน ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมกัน ลองสังเกตตัวเองดู:

• ปวดท้องเกร็ง บริเวณท้องน้อยหรือรอบสะดือ โดยอาการปวดมักจะดีขึ้นหลังจากการขับถ่าย
• ลักษณะอุจจยวะเปลี่ยนไป เช่น เหลวเป็นน้ำ หรือแข็งเป็นก้อนแห้ง หรือสลับกันระหว่างท้องเสียกับท้องผูก
• รู้สึกว่าถ่ายไม่สุด ต้องเข้าห้องน้ำซ้ำๆ
• มีอาการท้องอืด แน่นท้อง มีลมในท้องเยอะ เรอ หรือผายลมบ่อย

ปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้ลำไส้ปั่นป่วน

แม้สาเหตุที่แท้จริงจะยังไม่แน่ชัด แต่เราพบว่ามีตัวกระตุ้นหลักๆ ที่ทำให้ภาวะลำไส้แปรปรวนกำเริบขึ้นมาได้ง่าย ได้แก่ ความเครียด วิตกกังวล หรือความกดดันในชีวิตประจำวัน ซึ่งส่งผลตรงต่อระบบประสาทในลำไส้ นอกจากนี้ อาหารบางประเภท เช่น อาหารรสจัด ของมัน ชา กาแฟ นมวัว หรือแอลกอฮอล์ ก็เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ลำไส้ระคายเคือง

วิธีดูแลตัวเองและการรักษาเมื่อเป็นลำไส้แปรปรวน

เนื่องจากโรคนี้ไม่มีตัวยาที่รักษาให้หายขาดได้ทันที เป้าหมายหลักจึงเป็นการควบคุมอาการไม่ให้มารบกวนชีวิตประจำวัน เริ่มจากการปรับพฤติกรรมการกิน หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นอาการ นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ และหาวิธีจัดการความเครียด เช่น การออกกำลังกายเบาๆ หรือการฝึกหายใจ

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจให้แน่ใจ?

แม้ว่าอาการปวดท้อง ท้องเสีย ท้องผูก จะดูเหมือนเป็นเรื่องธรรมดา แต่ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรนิ่งนอนใจและควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม ได้แก่ น้ำหนักลดฮวบโดยไม่ทราบสาเหตุ มีไข้ร่วมด้วย ถ่ายเป็นเลือดสดหรืออุจจาระมีสีดำคล้ายยางมะตอย หรือมีอาการปวดท้องรุนแรงจนนอนไม่หลับตอนกลางคืน เพื่อตัดโรคอื่นๆ ที่อันตรายออกไปก่อนครับ