เจาะลึกภาวะตับอักเสบจากเชื้อไวรัสตับอักเสบเอ: โรคใกล้ตัวที่กินดื่มต้องระวัง

ช่วงนี้หลายคนอาจจะเริ่มวางแผนเดินทางไปเที่ยวต่างจังหวัด หรือไปลองชิมสตรีทฟู้ดเจ้าเด็ดตามตรอกซอกซอยต่างๆ แต่หมอมักจะเตือนคนไข้อยู่เสมอว่า เรื่องของกินของดื่มนี่แหละที่เป็นจุดเริ่มต้นของโรคตับอักเสบหลายๆ ชนิด โดยเฉพาะโรคที่มากับอาหารและน้ำดื่มที่ไม่สะอาดอย่าง ภาวะตับอักเสบจากเชื้อไวรัสตับอักเสบเอ ที่บางคนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ความจริงแล้วมันใกล้ตัวเรามากกว่าที่คิดครับ

ไวรัสตับอักเสบเอ ติดต่อกันได้อย่างไร และทำไมถึงน่ากลัว?

เวลาเราพูดถึงโรคตับอักเสบ คนส่วนใหญ่มักจะนึกถึงเรื่องเหล้าหรือยา แต่สำหรับไวรัสตัวนี้ไม่ได้เกี่ยวอะไรกับแอลกอฮอล์เลยครับ แต่มันติดต่อผ่านทาง การกินอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อไวรัสเข้าไป โดยเชื้อตัวนี้จะปะปนมากับอุจจาระของผู้ติดเชื้อ แล้วหลุดรอดเข้ามาในอาหาร น้ำแข็ง หรือแม้กระทั่งผักสดผลไม้ล้างไม่สะอาด พอเรากินเข้าไป เชื้อก็จะเดินทางตรงไปจัดการกับตับของเราทันที

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าตับกำลังอักเสบจากเชื้อเอ?

ความยากของโรคนี้คือ บางคนติดเชื้อมาแล้วแทบไม่มีอาการอะไรเลย โดยเฉพาะในเด็กเล็กๆ แต่ถ้าเป็นผู้ใหญ่หรือวัยรุ่น อาการมักจะมาแบบจัดเต็มและสร้างความอ่อนเพลียให้เห็นค่อนข้างชัดเจน โดยอาการเตือนที่หมออยากให้สังเกตมีดังนี้ครับ

• ตัวเหลืองตาเหลือง: อาการคลาสสิกที่บ่งบอกว่าตับเริ่มทำงานผิดปกติ
• ปัสสาวะสีเข้มจัด: เหมือนสีชาเข้มหรือน้ำโค้ก ทั้งๆ ที่ดื่มน้ำปกติ
• เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน: เห็นอาหารโปรดแล้วรู้สึกพะอืดพะอม
• จุกแน่นชายโครงขวา: บริเวณที่ตับของเราซ่อนอยู่
• มีไข้ต่ำๆ และอ่อนเพลียมาก: ร่างกายไม่มีแรงเหมือนคนหมดพลัง

เป็นแล้วอันตรายแค่ไหน ต้องรักษานานไหม?

ข่าวดีคือ ภาวะตับอักเสบจากเชื้อไวรัสตับอักเสบเอ ส่วนใหญ่ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดครับ ต่างจากไวรัสตับอักเสบบีหรือซีตรงที่ โรคนี้ ไม่กลาย เป็นตับอักเสบเรื้อรัง ร่างกายของคนเรามีความมหัศจรรย์ตรงที่ระบบภูมิคุ้มกันสามารถกำจัดเชื้อนี้ให้หายขาดได้เองภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงไม่กี่เดือน น้อยมากจริงๆ ที่จะรุนแรงจนถึงขั้นตับวายเฉียบพลัน ยกเว้นในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับตับอยู่แล้ว

วิธีดูแลตัวเองเมื่อตรวจพบโรคนี้

เมื่อหมอตรวจพบว่าคนไข้มีภาวะนี้ แนวทางการรักษาหลักๆ จะเป็นการรักษาตามอาการและการให้ร่างกายได้ฟื้นฟูตัวเองอย่างเต็มที่

• นอนพักผ่อนให้เพียงพอ: งดการออกกำลังกายหักโหมเพื่อให้ตับได้ซ่อมแซมตัวเอง
• งดแอลกอฮอล์เด็ดขาด: เพราะแอลกอฮอล์คือภาระหนักอึ้งของตับในช่วงที่กำลังอักเสบ
• ระวังเรื่องการกินยา: ยาบางชนิดหรืออาหารเสริมที่ต้องผ่านการเผาผลาญที่ตับ ควรถรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนกิน
• กินอาหารอ่อนย่อยง่าย: เน้นอาหารสุกสะอาด ปรุงสดใหม่ และแบ่งมื้ออาหารเป็นมื้อเล็กๆ เพื่อลดอาการคลื่นไส้

วิธีป้องกันที่ดีที่สุดเพื่อไม่ให้ตับต้องพัง

การป้องกันไม่ให้เกิดภาวะตับอักเสบจากเชื้อไวรัสตับอักเสบเอทำได้ไม่ยากเลยครับ เริ่มต้นง่ายๆ จากการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน

• ยึดหลัก กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ ทุกครั้งก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
• หลีกเลี่ยงการกินอาหารดิบๆ หรืออาหารสุกๆ ดิบๆ รวมถึงน้ำแข็งที่ผลิตจากแหล่งน้ำไม่สะอาด
• พิจารณาเรื่องการ ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอ ซึ่งปัจจุบันมีประสิทธิภาพสูงมาก เหมาะสำหรับคนที่ต้องเดินทางไปพื้นที่เสี่ยง หรือคนที่มีโรคตับเรื้อรังอยู่แล้ว

สุดท้ายนี้ หากใครเริ่มมีอาการอ่อนเพลียผิดปกติ ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปัสสาวะสีเข้ม อย่ารอให้หายเองนะครับ รีบมาพบแพทย์เพื่อเจาะเลือดตรวจหาความผิดปกติให้แน่ใจ ปล่อยไว้เนิ่นๆ จะได้รักษาและดูแลตัวเองได้อย่างทันท่วงทีครับ