เหนื่อยง่าย วิงเวียนบ่อย เช็กด่วนว่าคุณกำลังเผชิญกับภาวะขาดวิตามินบีและธาตุเหล็กอยู่หรือเปล่า

ช่วงนี้ตื่นมาแล้วรู้สึกเพลียเหมือนนอนไม่พอ ทั้งที่ก็นอนเต็มอิ่ม เดินขึ้นบันไดแค่ไม่กี่ขั้นก็หอบเหนื่อย ใจสั่น หน้ามืดบ่อยๆ หรือสังเกตว่าเล็บเปราะง่าย ผมร่วงเยอะผิดปกติ อาการเหล่านี้หลายคนมักคิดว่าเป็นแค่ความเครียดจากการทำงาน หรือพักผ่อนน้อย แต่ในฐานะแพทย์ที่ตรวจคนไข้มานาน ผมพบว่าบ่อยครั้งต้นตอของอาการเหล่านี้มาจากปัญหาสุขภาพที่ใกล้ตัวมากๆ นั่นคือภาวะขาดวิตามินบีและธาตุเหล็กครับ

ทำไมร่างกายถึงขาดวิตามินบีและธาตุเหล็กพร้อมๆ กันบ่อยจัง?

ในมุมมองทางการแพทย์ วิตามินบี โดยเฉพาะวิตามินบี 12 และธาตุเหล็ก เปรียบเสมือนคู่หูดูโอ้ที่ต้องทำงานประสานกันอย่างใกล้ชิดในการสร้างเม็ดเลือดแดงที่สมบูรณ์เพื่อนำออกซิเจนไปเลี้ยงทั่วร่างกาย เมื่อไหร่ก็ตามที่เราขาดสารอาหารกลุ่มนี้ ระบบการสร้างพลังงานและการขนส่งออกซิเจนจะรวนไปหมด ทำให้เกิดอาการอ่อนเพลียเรื้อรังที่แก้ไม่หายสักที

สัญญาณเตือนภัยใกล้ตัว: ร่างกายกำลังฟ้องว่าขาดสารอาหารสำคัญ

อาการเตือนของภาวะนี้ไม่ได้มีแค่ความเหนื่อยล้า แต่มันแสดงออกทางร่างกายได้หลายจุดที่เราอาจคาดไม่ถึง เช่น:

• อ่อนเพลีย ไรเรี่ยวแรง: ตื่นมาไม่สดชื่น สมองตื้อ คิดอะไรไม่ค่อยออกระหว่างวัน
• ผิวซีดเซียวและริมฝีปากแห้งแตก: สังเกตได้ง่ายจากสีเปลือกตาด้านในที่ซีดขาวกว่าปกติ
• เหนื่อยง่าย ใจสั่น: แม้จะทำกิจกรรมเบาๆ ก็รู้สึกเหมือนออกกำลังกายหนัก
• ชาตามปลายมือปลายเท้า: มักเกิดจากการทำงานของระบบประสาทที่สัมพันธ์กับวิตามินบี
• แผลที่มุมปากหรือลิ้นอักเสบ: เจ็บแปล๊บเวลากินอาหารรสจัด

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ไม่ใช่ทุกคนที่จะมีโอกาสขาดสารอาหารเหล่านี้เท่ากันครับ กลุ่มคนที่มักเจอภาวะนี้บ่อยในห้องตรวจ ได้แก่:

• ผู้ที่ทานมังสวิรัติหรือวีแกนเคร่งครัด: เนื่องจากวิตามินบี 12 พบได้มากในเนื้อสัตว์ ไข่ และผลิตภัณฑ์จากนม
• ผู้หญิงในวัยมีประจำเดือน: สูญเสียธาตุเหล็กไปทุกเดือนจากการมีประจำเดือนมามาก
• ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร: เช่น โรคลำไส้อักเสบ หรือเคยผ่าตัดกระเพาะอาหาร ทำให้การดูดซึมสารอาหารแย่ลง
• ผู้สูงอายุ: การหลั่งกรดในกระเพาะอาหารลดลง ทำให้ดูดซึมวิตามินบี 12 ได้ยากขึ้น

วิธีปรับพฤติกรรมและการกินเพื่อเติมสารอาหารให้ร่างกาย

หากตรวจพบว่าเป็นจริง การแก้ไขทำได้ไม่ยากครับ เริ่มจากการปรับเปลี่ยนเมนูอาหารในชีวิตประจำวันให้มีความหลากหลายและครบถ้วนมากขึ้น

เลือกกินอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก

เน้นเนื้อสัตว์สีแดงตับ เลือดหมู ไข่แดง รวมถึงผักใบเขียวเข้ม เช่น คะน้า ตำลึง และโขกกินร่วมกับอาหารที่มีวิตามินซีสูง เช่น ฝรั่ง หรือส้ม เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดูดซึมธาตุเหล็กให้ดียิ่งขึ้น

เติมวิตามินบีให้เต็มอิ่ม

มองหาเนื้อสัตว์ ปลา ไข่ นม ชีส และธัญพืชไม่ขัดสี ที่สำคัญควรหลีกเลี่ยงการดื่มชาหรือกาแฟในปริมาณที่มากเกินไปในช่วงมื้ออาหาร เพราะสารแทนนินจะไปขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดอย่างละเอียด?

หากคุณปรับพฤติกรรมการกินและพักผ่อนเต็มที่แล้ว แต่อาการเพลีย หน้ามืด หรือชาปลายมือปลายเท้ายังไม่ดีขึ้น แนะนำให้มาพบแพทย์เพื่อเจาะเลือดตรวจระดับความเข้มข้นของเลือด ระดับธาตุเหล็กสะสม (Ferritin) และวิตามินบี 12 ครับ การซื้อวิตามินหรือธาตุเหล็กมากินเองโดยไม่รู้ระดับที่แท้จริง อาจทำให้ได้รับปริมาณที่มากเกินไปและเกิดผลข้างเคียงต่อตับได้ การวินิจฉัยที่แม่นยำและการรักษาที่ตรงจุดจะช่วยให้คุณกลับมามี energy สดใส ใช้ชีวิตได้อย่างเต็มที่อีกครั้งครับ