ตรวจปัสสาวะบอกอะไรเราได้บ้าง? มาไขคำตอบกับหมอกัน

ทำไมหมอถึงชอบสั่งตรวจปัสสาวะนัก?

หลายครั้งที่คนไข้มาปรึกษาหมอด้วยอาการไม่สบายตัว หรือมีไข้ต่ำๆ หมอมักจะขอให้ไปเก็บปัสสาวะมาตรวจเสมอ หลายคนอาจสงสัยว่าแค่ฉี่แก้วเดียวจะบอกอะไรได้มากมายขนาดนั้น จริงๆ แล้วปัสสาวะเปรียบเสมือนรายงานสุขภาพฉบับย่อที่ร่างกายเราผลิตออกมาตลอดเวลา มันสะท้อนการทำงานของไต ระบบทางเดินปัสสาวะ รวมถึงระบบเมตาบอลิซึมของร่างกายเราได้เป็นอย่างดี

การตรวจวิเคราะห์ปัสสาวะเพื่อวินิจฉัยโรค คืออะไร

การตรวจวิเคราะห์ปัสสาวะเพื่อวินิจฉัยโรค หรือที่เรียกสั้นๆ ว่าการทำ Urinalysis คือการนำน้ำปัสสาวะไปตรวจสอบคุณสมบัติทั้ง 3 ด้าน คือ ด้านกายภาพ ด้านเคมี และด้านกล้องจุลทรรศน์ เพื่อดูว่ามีสารแปลกปลอม เชื้อโรค หรือความผิดปกติใดซ่อนอยู่หรือไม่

สิ่งที่หมอเห็นในผลตรวจปัสสาวะ

• สีและความขุ่น: ปัสสาวะปกติควรมีสีเหลืองใส ถ้าเริ่มขุ่นอาจแปลว่ามีการติดเชื้อหรือมีผลึกบางอย่าง
• ค่าความเป็นกรด-ด่าง: ช่วยบอกความสมดุลของร่างกาย หรือความเสี่ยงในการเกิดนิ่ว
• โปรตีนและน้ำตาล: หากตรวจเจอสิ่งเหล่านี้แสดงว่าไตอาจกำลังทำงานผิดปกติ หรือร่างกายกำลังจัดการกับระดับน้ำตาลไม่ได้
• เม็ดเลือดแดงและเม็ดเลือดขาว: การเจอเม็ดเลือดแดงอาจบอกถึงการอักเสบหรือนิ่ว ส่วนเม็ดเลือดขาวมักเป็นสัญญาณของการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ

เตรียมตัวอย่างไรให้ผลตรวจแม่นยำที่สุด

การเก็บปัสสาวะไม่ใช่แค่การถ่ายใส่แก้วแล้วจบไป เพื่อให้ได้ผลตรวจที่เที่ยงตรง หมอแนะนำว่าควรใช้วิธีเก็บปัสสาวะช่วงกลางกระแส กล่าวคือให้ถ่ายทิ้งช่วงแรกไปก่อนแล้วค่อยรองเก็บช่วงกลาง เพื่อลดโอกาสปนเปื้อนของเชื้อโรคจากบริเวณผิวหนังด้านนอก นอกจากนี้ควรงดอาหารหรือยาบางชนิดที่อาจเปลี่ยนสีปัสสาวะก่อนตรวจ 1 วัน เพื่อให้ผลการอ่านค่าสีมีความแม่นยำที่สุด

ถ้าผลตรวจออกมาผิดปกติ ต้องทำอย่างไรต่อ

ไม่ต้องตกใจหากผลตรวจครั้งแรกมีค่าบางอย่างเกินมาตรฐาน เพราะบางครั้งอาจเกิดจากการดื่มน้ำน้อยเกินไป หรือการปนเปื้อนในขั้นตอนการเก็บ หมอจะพิจารณาดูอาการทางคลินิกร่วมด้วย หากสงสัยการติดเชื้อรุนแรงอาจต้องมีการเพาะเชื้อปัสสาวะเพิ่มเติม หรือถ้าสงสัยเรื่องการทำงานของไต หมออาจนัดตรวจเลือดซ้ำเพื่อความมั่นใจ สิ่งสำคัญคือการสื่อสารกับหมอถึงอาการที่คุณรู้สึกจริงๆ เพราะตัวเลขในผลแล็บต้องสอดคล้องกับอาการของคนไข้เสมอ