ยีนก่อมะเร็งที่เราได้รับมา จะแสดงออกหรือไม่ ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมเราหรือเปล่านะ?

ทำไมคนในครอบครัวเป็นมะเร็ง เราถึงต้องกังวลเรื่องยีนที่ได้รับมา

เวลาหมอตรวจคนไข้ในคลินิก คำถามยอดฮิตที่มักจะได้รับคือ เรื่องประวัติครอบครัวที่มีคนเป็นมะเร็ง หลายคนกังวลว่าตัวเองได้รับรหัสพันธุกรรมที่ผิดปกติมาจากพ่อแม่แล้ว จะต้องหนีไม่พ้นการเป็นมะเร็งแน่นอนหรือไม่ ความจริงแล้วยีนที่ได้รับมาไม่ได้เป็นตัวกำหนดชะตาชีวิตเสมอไป แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ปัจจัยกระตุ้นภายนอกที่ส่งผลต่อ การที่ยีนเหล่านั้นจะเปิดสวิตช์ทำงานหรือปิดตัวลงต่างหาก ที่เป็นตัวตัดสินว่าเซลล์ในร่างกายจะเปลี่ยนไปเป็นมะเร็งหรือไม่

พันธุกรรมไม่ใช่พิมพ์เขียวที่แก้ไขไม่ได้

ร่างกายคนเรามีกลไกที่เรียกว่า Epigenetics หรือการควบคุมการแสดงออกของยีนโดยไม่ต้องเปลี่ยนรหัสพันธุกรรมภายใน แต่มันเหมือนสวิตช์ไฟที่คอยเลือกว่าจะเปิดหรือปิดยีนตัวไหน ถ้าเราใช้ชีวิตแบบทำลายสุขภาพบ่อยครั้ง สวิตช์ที่ควรจะปิดยีนก่อมะเร็งเอาไว้ อาจถูกกระตุ้นให้เปิดออก ทำให้ยีนที่แฝงอยู่เริ่มทำงานได้ ดังนั้นแม้เราจะได้รับยีนก่อมะเร็งมา แต่ถ้าเราคุมปัจจัยภายนอกให้ดี เราก็มีโอกาสที่จะปิดสวิตช์เหล่านั้นไว้ได้นานขึ้น

อาหารและไลฟ์สไตล์ สวิตช์ปิด-เปิดยีนที่ใกล้ตัวที่สุด

ปัจจัยอันดับต้นๆ ที่หมอมักจะเน้นย้ำ คือเรื่องอาหารและสารพิษรอบตัว เพราะสิ่งที่เรากินเข้าไปทุกวันส่งผลโดยตรงต่อระดับเซลล์:

• อาหารแปรรูปและน้ำตาลสูง: การอักเสบเรื้อรังจากการกินอาหารเหล่านี้เปรียบเหมือนการรบกวนระบบควบคุมยีนให้รวน
• สารเคมีและมลพิษ: ฝุ่นควัน สารเคมีปนเปื้อนในอาหาร หรือยาฆ่าแมลง สามารถเข้าไปเปลี่ยนแปลงกลไกการถอดรหัสของยีนได้
• การสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์: นี่คือตัวการใหญ่ที่เข้าไปทำลายดีเอ็นเอโดยตรง ทำให้ยีนที่ควรจะอยู่นิ่งๆ ถูกกระตุ้นให้แสดงออกในทางที่ไม่ดี

ความเครียดเรื้อรังกับการเปลี่ยนรหัสพันธุกรรม

หลายคนลืมมองเรื่องสุขภาพจิตใจ ความเครียดไม่ใช่แค่เรื่องความรู้สึก แต่เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอลออกมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งผลกระทบของมันส่งผลต่อการทำงานของเซลล์ทั่วร่างกาย หากปล่อยให้เครียดสะสมเป็นเวลานาน ปัจจัยเหล่านี้จะไปกดดันให้กลไกการซ่อมแซมตัวเองของร่างกายเสื่อมประสิทธิภาพลง และเปิดช่องให้ยีนก่อมะเร็งที่แฝงตัวอยู่แสดงตัวออกมาได้ง่ายขึ้น

ปรับพฤติกรรมวันนี้เพื่อคุมเกมให้ยีนก่อมะเร็งหลับใหล

การป้องกันไม่ใช่เรื่องของการกลัวยีนที่ได้รับมา แต่เป็นการปรับจูนตัวเองให้เหมาะสม หมออยากแนะนำให้เน้นการกินพืชผักที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ การนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอเพื่อลดการอักเสบ และการตรวจสุขภาพตามระยะเวลาที่เหมาะสม เพื่อให้เราเป็นผู้ควบคุมเกมไม่ใช่ให้ยีนเป็นตัวกำหนดสุขภาพของเรา การใส่ใจในปัจจัยภายนอกเพียงเล็กน้อยในวันนี้ คือการลงทุนเพื่อสุขภาพที่คุ้มค่าที่สุดในระยะยาว