ยีนก่อมะเร็งที่เราได้รับมา จะแสดงออกหรือไม่ ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมของเราอย่างไรบ้าง

ความเชื่อที่ว่ามะเร็งเป็นเรื่องของโชคชะตาและพันธุกรรมเพียงอย่างเดียว อาจไม่ใช่เรื่องจริงทั้งหมด

เวลาหมอตรวจเจอคนไข้ที่เป็นมะเร็ง หลายคนมักจะถามว่าทั้งที่คนในครอบครัวไม่เคยเป็นมาก่อน ทำไมตัวเองถึงเป็น หรือถ้ามีประวัติในครอบครัว ก็มักจะกังวลว่าหนีไม่พ้นแน่ๆ ความจริงแล้ว ยีนที่เราได้รับถ่ายทอดมาจากพ่อแม่เปรียบเสมือนปืนที่บรรจุกระสุนไว้ แต่สิ่งที่จะเหนี่ยวไกปืนให้มันทำงานหรือแสดงออกจนกลายเป็นมะเร็งนั้น ส่วนใหญ่มาจากปัจจัยกระตุ้นภายนอกที่ส่งผลต่อการทำงานของยีนเหล่านี้ครับ

วิถีชีวิตเปลี่ยน ร่างกายก็เปลี่ยนตาม

กระบวนการที่ยีนของเราทำงานได้ไม่เหมือนเดิมทั้งที่รหัสพันธุกรรมยังคงเดิม เรียกว่า Epigenetics เปรียบง่ายๆ เหมือนกับสวิตช์ไฟที่คอยเปิดหรือปิดการทำงานของยีนในร่างกายเรา ปัจจัยภายนอกหลายอย่างที่เราเผชิญในชีวิตประจำวัน สามารถเข้าไปเปลี่ยนตำแหน่งสวิตช์เหล่านั้นได้ ดังนี้

อาหารการกิน: สวิตช์ปิด-เปิดมะเร็งในจานข้าว

อาหารแปรรูป ของปิ้งย่างไหม้เกรียม หรือการได้รับสารพิษตกค้างจากยาฆ่าแมลงบ่อยๆ เป็นตัวการสำคัญที่เข้าไปรบกวนการทำงานของเซลล์ สารอาหารบางชนิดสามารถช่วยปกป้องยีนของเราได้ ในขณะที่ของทอดน้ำมันซ้ำหรือเนื้อสัตว์แปรรูปกลับกลายเป็นตัวกระตุ้นที่ทำให้กลไกการซ่อมแซมตัวเองของเซลล์ทำงานผิดปกติไป

สิ่งแวดล้อมและมลพิษที่เราเลี่ยงไม่ได้

ฝุ่นควัน สารเคมีในที่ทำงาน หรือแม้แต่รังสีต่างๆ รอบตัวเรา สิ่งเหล่านี้ไม่ได้แค่ทำลายเซลล์โดยตรง แต่ยังเข้าไปแทรกแซงกระบวนการควบคุมยีน ทำให้ยีนที่ควรจะคอยยับยั้งมะเร็งกลับถูกปิดตาย และยีนที่ส่งเสริมการแบ่งตัวของเซลล์ผิดปกติถูกเปิดใช้งานโดยไม่รู้ตัว

ความเครียดสะสมและการนอนหลับ

หลายคนมองข้ามเรื่องนี้ แต่การพักผ่อนไม่เพียงพอและความเครียดเรื้อรังส่งผลให้ฮอร์โมนในร่างกายเสียสมดุล ฮอร์โมนเหล่านี้แหละที่เป็นตัวส่งสัญญาณให้ยีนในเซลล์ตอบสนอง ซึ่งถ้าอยู่ในสภาวะนี้เป็นเวลานาน ยีนที่ได้รับมาก็อาจแสดงออกในทางที่ไม่ดีได้ง่ายขึ้น

เราจะรับมือกับปัจจัยกระตุ้นภายนอกที่ส่งผลต่อร่างกายได้อย่างไร

ข่าวดีคือแม้เราจะเลือกยีนที่ได้รับมาไม่ได้ แต่เราเลือกสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมได้ การปรับเปลี่ยนเพียงเล็กน้อยก็ช่วยลดโอกาสที่สวิตช์ก่อมะเร็งจะถูกเปิดขึ้นมาได้

• เน้นอาหารกลุ่มพืชผักสีเข้มและผลไม้ที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง เพื่อช่วยปกป้องเสถียรภาพของยีน
• ลดการสัมผัสสารเคมีหรือควันพิษในที่ทำงานและที่อยู่อาศัย
• จัดการความเครียดด้วยการฝึกสมาธิหรือออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายคงที่
• ตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อดูสัญญาณเตือนแต่เนิ่นๆ แทนการรอให้มะเร็งแสดงอาการชัดเจน

การเข้าใจว่าปัจจัยกระตุ้นภายนอกที่ส่งผลต่อการแสดงออกของยีนนั้นมีผลมากแค่ไหน จะทำให้เราหันมาใส่ใจตัวเองมากขึ้นครับ มะเร็งอาจดูเป็นเรื่องไกลตัวหรือเป็นเรื่องของโชคชะตา แต่ในความเป็นจริงเรามีอำนาจในการควบคุมสวิตช์พันธุกรรมเหล่านั้นด้วยวิถีชีวิตของเราเอง