ภาวะเลือดเป็นกรดจากเบาหวาน: ภาวะฉุกเฉินที่คนเป็นเบาหวานต้องรู้เท่าทัน

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงมีภาวะเลือดเป็นกรดได้

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับการดูแลเรื่องระดับน้ำตาลในเลือดให้ปกติ แต่ภาวะเลือดเป็นกรดจากเบาหวาน หรือที่หมอเรียกย่อๆ ว่า DKA เป็นสถานการณ์ที่น่ากลัวกว่านั้นครับ เมื่อร่างกายขาดอินซูลินอย่างรุนแรง ร่างกายจะเข้าสู่ภาวะวิกฤตที่ไม่สามารถนำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานได้ จึงหันไปเผาผลาญไขมันแทน กระบวนการนี้ทำให้เกิดของเสียที่เรียกว่า คีโตน สะสมในกระแสเลือด จนเลือดมีค่าความเป็นกรดสูงขึ้น ซึ่งถือเป็นภาวะอันตรายที่ต้องได้รับการแก้ไขทันที

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าเริ่มอันตราย

อาการของภาวะนี้มักเกิดขึ้นค่อนข้างเร็ว โดยสังเกตได้จากอาการเหล่านี้:

• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติและหิวน้ำมากกว่าเดิมมาก
• คลื่นไส้ อาเจียน หรือปวดท้องอย่างรุนแรง
• อ่อนเพลียอย่างหนัก ง่วงซึม หรือสับสน
• ลมหายใจมีกลิ่นผลไม้ หรือกลิ่นคล้ายน้ำยาล้างเล็บ
• หายใจหอบลึกและเร็วผิดปกติ

ทำไมภาวะนี้ถึงถือเป็นเรื่องคอขาดบาดตาย

เมื่อเลือดมีความเป็นกรดสูง ระบบต่างๆ ในร่างกายจะเริ่มรวนครับ ทั้งระดับเกลือแร่ที่ผิดปกติและการขาดน้ำอย่างรุนแรง หากปล่อยไว้นานเกินไป ความเป็นกรดนี้จะส่งผลโดยตรงต่อการทำงานของสมองและอวัยวะสำคัญ ทำให้คนไข้หมดสติ หรือในกรณีที่ร้ายแรงที่สุดอาจส่งผลต่อระบบการทำงานของหัวใจและนำไปสู่การเสียชีวิตได้ นี่คือเหตุผลว่าทำไมหมอถึงย้ำเสมอว่าหากพบอาการผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อย ต้องรีบมาพบแพทย์โดยด่วน

วิธีรับมือและป้องกันไม่ให้เกิดเหตุร้าย

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการคุมน้ำตาลให้สม่ำเสมอ แต่ในกรณีที่ป่วยเป็นไข้หวัดหรือมีการติดเชื้อ ร่างกายจะมีความต้องการอินซูลินมากขึ้น ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เสี่ยงที่สุดครับ

• อย่าหยุดฉีดอินซูลินเองโดยเด็ดขาดแม้ในช่วงที่ทานอาหารได้น้อย
• หมั่นตรวจเช็คระดับน้ำตาลปลายนิ้วสม่ำเสมอหากรู้สึกไม่สบาย
• หากเริ่มมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือน้ำตาลสูงเกินค่าที่แพทย์กำหนด ให้รีบติดต่อสถานพยาบาลใกล้บ้านทันที
• สังเกตระดับคีโตนในปัสสาวะด้วยตัวเองหากแพทย์แนะนำให้ทำ

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพาส่งโรงพยาบาลทันที

หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการเบาหวานร่วมกับอาการปวดท้องรุนแรง อาเจียนต่อเนื่องจนทานยาหรือน้ำไม่ได้ หรือเริ่มมีอาการซึมลง สับสน ไม่สามารถปลุกให้ตื่นได้ง่ายเหมือนปกติ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาดครับ ต้องรีบนำตัวส่งห้องฉุกเฉินทันที เพราะการรักษาด้วยสารน้ำและอินซูลินที่รวดเร็วในโรงพยาบาลเท่านั้นที่จะดึงคุณออกจากภาวะวิกฤตนี้ได้