ภาวะสมองอักเสบจากไวรัสเอนเทอโร: เมื่อเชื้อโรคในลำไกลามขึ้นสมองที่คนเป็นพ่อแม่ต้องระวัง

ไวรัสเอนเทอโรคืออะไร ทำไมถึงน่ากลัวขนาดนี้

หลายคนอาจคุ้นหูกับชื่อไวรัสเอนเทอโรในฐานะต้นเหตุของโรคมือเท้าปาก แต่ความจริงแล้วไวรัสกลุ่มนี้มีความสามารถในการกระจายตัวไปตามระบบต่างๆ ของร่างกายได้กว้างมาก เมื่อเชื้อเดินทางเข้าสู่กระแสเลือดแล้วผ่านเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลาง จึงอาจนำไปสู่ ภาวะสมองอักเสบจากไวรัสเอนเทอโร ซึ่งนับเป็นภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและต้องการการดูแลรักษาอย่างใกล้ชิดจากแพทย์

สัญญาณเตือนเมื่อลูกน้อยเริ่มมีอาการผิดปกติทางสมอง

โดยปกติแล้วผู้ป่วยมักเริ่มจากการมีไข้ เจ็บคอ หรือมีผื่นขึ้นตามตัวเหมือนโรคมือเท้าปากทั่วไป แต่ถ้าสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ขอให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าอาจมีการลุกลามเข้าสู่สมอง:

• มีไข้สูงต่อเนื่องและดูซึมลงอย่างเห็นได้ชัด
• มีอาการอาเจียนพุ่งโดยไม่มีอาการคลื่นไส้ก่อนหน้า
• อาการสะดุ้งผวา หรือมือเท้ากระตุกผิดปกติ
• ปวดศีรษะรุนแรงในเด็กโต หรือมีอาการงอแงผิดปกติในเด็กเล็ก
• คอแข็ง หรือไวต่อแสงมากกว่าปกติ

เชื้อไวรัสตัวนี้บุกรุกเข้าไปในสมองได้อย่างไร

เมื่อร่างกายได้รับเชื้อผ่านทางการหายใจ หรือการสัมผัสสารคัดหลั่งและอุจจาระ เชื้อจะเข้าไปแบ่งตัวในลำไส้ก่อน จากนั้นเชื้อบางชนิดที่มีความสามารถในการทำลายเนื้อเยื่อประสาทจะหลุดเข้าสู่กระแสเลือด เมื่อผ่านแนวกั้นระหว่างเลือดและสมองเข้าไปได้แล้ว เชื้อจะเข้าไปกระตุ้นให้เกิดการอักเสบในเนื้อสมองโดยตรง ทำให้การส่งสัญญาณประสาทผิดเพี้ยนไป ส่งผลต่อทั้งระดับความรู้สึกตัวและการทำงานของกล้ามเนื้อ

วินิจฉัยและรักษาอย่างไรให้ทันท่วงที

หากคุณหมอสงสัยว่าเด็กมีอาการของ ภาวะสมองอักเสบจากไวรัสเอนเทอโร จะต้องรีบทำการตรวจยืนยันเพื่อแยกโรคออกจากโรคติดเชื้อในสมองประเภทอื่น โดยวิธีหลักที่ใช้คือ:

• การเจาะตรวจน้ำไขสันหลังเพื่อหาเชื้อไวรัส
• การทำ MRI สมองเพื่อดูลักษณะการอักเสบของเนื้อสมอง
• การตรวจเลือดและคัดกรองอาการทางระบบประสาทอย่างละเอียด

การรักษาในปัจจุบันเน้นไปที่การประคับประคองอาการเป็นหลัก เช่น การให้ยาลดการบวมของสมอง การควบคุมไข้และอาการชัก รวมถึงการเฝ้าระวังระบบหายใจอย่างใกล้ชิด เนื่องจากยังไม่มียาต้านไวรัสที่จำเพาะเจาะจงมากนัก การรักษาจึงต้องเน้นให้ร่างกายได้มีโอกาสฟื้นฟูตัวเองในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยที่สุดภายใต้การดูแลของแพทย์

ป้องกันลูกรักให้ห่างไกลจากเชื้อไวรัสตัวร้ายได้อย่างไร

หัวใจสำคัญคือสุขอนามัยในครอบครัวและโรงเรียน เพราะเชื้อนี้ทนทานต่อสภาพแวดล้อมได้ดี:

• ล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาดทุกครั้งหลังเข้าห้องน้ำและก่อนทานอาหาร
• หลีกเลี่ยงการใช้สิ่งของร่วมกัน โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็กที่โรงเรียน
• ทำความสะอาดของเล่นและพื้นที่ที่เด็กสัมผัสบ่อยด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ
• หากมีเด็กป่วยในบ้านหรือในห้องเรียน ต้องแยกออกจากกลุ่มเพื่อนเพื่อตัดวงจรการระบาด

การหมั่นสังเกตอาการผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อย หากพบว่าลูกซึมลง หรือมีอาการทางระบบประสาท การรีบพามาพบแพทย์เพื่อประเมินสถานการณ์โดยเร็วที่สุด คือทางเลือกที่ดีที่สุดในการลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงครับ