ทำไมเวลาเรากลัว เราถึงชอบทำตัวดื้อรั้นใส่คนอื่น?

เคยสังเกตไหมว่าทำไมเราถึงชอบทำตัวแข็งใส่คนที่เข้ามาหวังดี

เวลาเราต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ทำให้รู้สึกไม่ปลอดภัย หรือลึกๆ แล้วเรากำลังกลัวอะไรบางอย่าง แทนที่เราจะเปิดใจคุยหรือขอความช่วยเหลือ เรากลับแสดงอาการดื้อรั้น ต่อต้าน หรือพยายามทำตัวให้ห่างเหินออกไป หลายคนอาจจะมองว่านี่คือนิสัยส่วนตัว แต่จริงๆ แล้วในเชิงจิตวิทยา นี่คือ การใช้พฤติกรรมดื้อรั้นเป็นกลไก ป้องกันตัวจากความกลัวที่หยั่งรากลึกในจิตใจ

ความดื้อคือเกราะกำบังที่เราสร้างขึ้นโดยไม่รู้ตัว

เมื่อความกลัวเกิดขึ้น สมองส่วนลึกของเราจะเริ่มทำงานเหมือนระบบเตือนภัย เมื่อเรารู้สึกว่าตัวเองกำลังจะถูกโจมตี หรือต้องเผชิญกับเรื่องที่ควบคุมไม่ได้ เราจะรู้สึกเปราะบาง การใช้พฤติกรรมดื้อรั้นเป็นกลไก ป้องกันตัวจึงถูกนำมาใช้เพื่อสร้างระยะห่าง เพราะการดื้อคือการยืนยันว่าเรายังมีอำนาจในการควบคุมสถานการณ์และตัวเราเองอยู่ แทนที่จะต้องยอมรับความกลัวที่กำลังกัดกินใจเราจริงๆ

ลักษณะเด่นของพฤติกรรมดื้อที่เกิดจากความกลัว

• ปฏิเสธความช่วยเหลือ ทั้งที่ในใจอยากได้คนรับฟัง
• ชอบขัดแย้งในเรื่องเล็กน้อยเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากความกังวลหลัก
• แสดงออกด้วยท่าทีนิ่งเฉยหรือเมินเฉย (Passive Aggressive) เพื่อรักษาระยะห่าง
• ไม่ยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อื่นเพราะกลัวว่านั่นคือการสูญเสียอำนาจการตัดสินใจ

เมื่อเราเอาชนะกำแพงความดื้อได้ เราจะพบอะไรข้างใน

การดื้อรั้นนั้นเหนื่อยมากครับ เพราะมันไม่ใช่ตัวตนจริงๆ ของเรา แต่มันคือหน้ากากที่สร้างขึ้นมาเพื่อกลบความอ่อนแอ หากเราลองถอยออกมามองสักนิดแล้วตั้งคำถามว่า สิ่งที่ทำให้เราต้องดื้ออยู่ในตอนนี้ จริงๆ แล้วเรากำลังกลัวอะไรอยู่กันแน่ เช่น กลัวความผิดพลาด กลัวการถูกตัดสิน หรือกลัวการต้องเป็นฝ่ายแพ้ การยอมรับว่าเรากำลังกลัวจะช่วยให้เราเลิกใช้ความดื้อเป็นโล่กำบัง และทำให้เรากลับมาสื่อสารกับคนรอบข้างได้อย่างจริงใจมากขึ้น

วิธีปรับสมดุลทางอารมณ์เพื่อเลิกดื้อกับความกลัว

การฝึกสำรวจอารมณ์ตัวเองเป็นก้าวแรกที่สำคัญมาก เมื่อไรที่รู้สึกว่าความดื้อกำลังพุ่งสูงขึ้น ให้ลองหยุดพักหายใจและสำรวจความรู้สึกพื้นฐาน หากเราทำความเข้าใจได้ว่า การใช้พฤติกรรมดื้อรั้นเป็นกลไก คือวิธีที่สมองใช้รับมือกับความกลัว เราจะเริ่มใจดีกับตัวเองมากขึ้น และเมื่อนั้น ความดื้อก็จะค่อยๆ ลดลงไปเองตามธรรมชาติ