ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง: เมื่อกระดูกปล่อยแคลเซียมออกมาเกินไป จนร่างกายส่งสัญญาณเตือน

หลายคนอาจคุ้นเคยกับการกินแคลเซียมเพื่อบำรุงกระดูกให้แข็งแรง แต่คงแปลกใจไม่น้อยถ้าวันหนึ่งผลตรวจสุขภาพประจำปีกลับบอกว่า ในเลือดของเรามีระดับแคลเซียมสูงเกินเกณฑ์ปกติ หลายคนมักถามหมอด้วยความสงสัยว่า เป็นเพราะดื่มนมมากเกินไปหรือเปล่า หรือกินวิตามินเสริมเยอะไปใช่ไหม

ในความเป็นจริง ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากอาหารที่เรากินเข้าไปโดยตรงครับ แต่เป็นเพราะกลไกการทำงานในร่างกายเริ่มรวน โดยเฉพาะต่อมพาราไทรอยด์ที่ทำหน้าที่ควบคุมสมดุลแคลเซียมเกิดทำงานผิดปกติ หรือมีโรคบางอย่างที่ทำให้กระดูกละลายแคลเซียมออกมาในเลือดมากเกินไป

แคลเซียมในเลือดสูงเกินไป เกิดขึ้นจากอะไรได้บ้าง?

เวลาที่หมอตรวจพบว่าคนไข้มีภาวะนี้ เรามักจะนึกถึงสาเหตุหลักๆ อยู่สองกลุ่มใหญ่ๆ ที่พบบ่อยในชีวิตประจำวัน

ต่อมพาราไทรอยด์โตเกินเหตุ

ต่อมเล็กๆ 4 ต่อมที่อยู่บริเวณลำคอข้างต่อมไทรอยด์ ทำหน้าที่เหมือนผู้จัดการคอยคุมระดับแคลเซียม ถ้าวันดีคืนดีต่อมเหล่านี้เกิดโตขึ้นมาโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีเนื้องอกชนิดที่ไม่ใช่เนื้อร้าย มันจะหลั่งฮอร์โมนออกมาสั่งให้กระดูกปล่อยแคลเซียมเข้าสู่กระแสเลือดตลอดเวลา ส่งผลให้เลือดมีแคลเซียมล้นทะลัก

โรคมะเร็งบางชนิดที่แอบสร้างฮอร์โมนเลียนแบบ

ในผู้ป่วยบางราย เซลล์มะเร็งอาจจะไปกระตุ้นหรือสร้างสารที่ออกฤทธิ์คล้ายฮอร์โมนพาราไทรอยด์ ทำให้ร่างกายดึงแคลเซียมออกจากกระดูกเข้าสู่เลือดอย่างรวดเร็ว ซึ่งมักพบในมะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม หรือมะเร็งเม็ดเลือดบางกลุ่ม

สังเกตตัวเองอย่างไรดี ว่าเรากำลังมีภาวะนี้อยู่?

ความน่ากลัวของภาวะนี้คือ อาการมันค่อยๆ คืบคลานเข้ามาทีละน้อย จนหลายคนคิดว่าเป็นอาการเหนื่อยล้าจากการทำงานปกติ โดยหมอมักจะแบ่งสัญญาณเตือนออกเป็นระบบต่างๆ ดังนี้ครับ

• ระบบทางเดินอาหาร: จุกเสียดแน่นท้อง เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียนบ่อย หรือบางคนมีอาการปวดท้องจากโรคแผลในกระเพาะอาหารร่วมด้วย
• ระบบทางเดินปัสสาวะ: รู้สึกกระหายน้ำมากกว่าปกติ ดื่มน้ำเท่าไหร่ก็ไม่หายคอแห้ง และต้องลุกขึ้นมาเข้าห้องน้ำบ่อยเป็นพิเศษในเวลากลางคืน
• ระบบประสาทและสมอง: อ่อนเพลียอย่างไร้สาเหตุ สมองตื้อ 360 องศา ไม่มีสมาธิ บางคนรู้สึกซึมเศร้า หงุดหงิดง่าย หรือนอนไม่หลับ
• ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ: ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อและกระดูก เพราะแคลเซียมในกระดูกถูกดึงออกมาใช้จนเนื้อกระดูกบางลง

ผลกระทบระยะยาวถ้าปล่อยไว้ไม่ยอมรักษา

ถ้าปล่อยให้ระดับแคลเซียมสูงเรื้อรังโดยไม่จัดการอะไรเลย มันจะเริ่มไปตกตะกอนสะสมตามอวัยวะต่างๆ เหมือนคราบหินปูนที่เกาะตามท่อน้ำ ทำให้เกิดนิ่วในไต ไตเสื่อมทำงานได้น้อยลง หลอดเลือดแดงแข็งตัวเสี่ยงต่อโรคหัวใจ และที่อันตรายที่สุดคือ ถ้าแคลเซียมพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว อาจทำให้หมดสติ ไตวายเฉียบพลัน หรือเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

วิธีตรวจวินิจฉัยและรักษาของแพทย์

เมื่อผลตรวจเลือดบ่งชี้ชัดเจน หมอจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาต้นตอที่แท้จริง เช่น การเจาะเลือดวัดระดับฮอร์โมนพาราไทรอยด์ การตรวจอัลตร้าซาวด์บริเวณลำคอเพื่อดูขนาดของต่อม หรือการเอกซเรย์เพื่อดูมวลกระดูก

สำหรับการรักษา จะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการเป็นหลัก หากมีอาการน้อย หมออาจแนะนำให้ดื่มน้ำมากๆ เพื่อช่วยให้ไตขับแคลเซียมส่วนเกินออกทางปัสสาวะ พร้อมกับหลีกเลี่ยงการกินวิตามินดีหรืออาหารเสริมแคลเซียม แต่ถ้ามีอาการมากหรือเกิดจากความผิดปกติของต่อมพาราไทรอยด์ อาจต้องพิจารณาใช้ยาเพื่อลดการสลายกระดูก หรือเข้ารับการผ่าตัดรักษาที่ต้นเหตุ

การดูแลตัวเองเบื้องต้นที่ดีที่สุดคือ การตรวจสุขภาพประจำปีอย่างสม่ำเสมอ เพราะโรคนี้มักไม่มีอาการแสดงชัดเจนในระยะแรก การรู้ตัวเร็วย่อมช่วยให้การรักษาเป็นไป ได้อย่างราบรื่นและปลอดภัยมากกว่าครับ