ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง: เมื่อเกลือแร่ตัวนี้เกินความจำเป็น ร่างกายจะส่งสัญญาณเตือนอย่างไร?

เรื่องเล่าจากห้องตรวจ: เมื่อผลเลือดบอกว่าแคลเซียมสูงเกินไป

เวลาที่เราพูดถึงแคลเซียม คนส่วนใหญ่มักจะนึกถึงกระดูกและฟันที่แข็งแรง นึกถึงนมแก้วโตๆ หรือวิตามินเสริมที่ช่วยป้องกันโรคกระดูกพรุน แต่วันนี้ผมอยากพามาทำความรู้จักกับอีกมุมหนึ่งที่หลายคนอาจจะยังไม่รู้ นั่นคือเรื่องของ ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง ภาวะที่บางครั้งตรวจเจอโดยบังเอิญจากการตรวจสุขภาพประจำปี แต่ถ้าปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจสร้างปัญหาใหญ่ให้ร่างกายได้มากกว่าที่คิด

ในฐานะหมอ เวลาผมเปิดดูผลเลือดของคนไข้แล้วเจอตัวเลขแคลเซียมเกินค่ามาตรฐาน สิ่งแรกที่มักจะถามคนไข้คือช่วงนี้มีอาการอ่อนเพลีย ปวดท้อง หรือรู้สึกกระหายน้ำผิดปกติไหม เพราะร่างกายของเรามีความสามารถในการรักษาสมดุลของแคลเซียมในเลือดให้พอดีเป๊ะอยู่เสมอ ถ้ามันเริ่มล้นเกินไป แสดงว่ามีบางอย่างในระบบกลไกของร่างกายกำลังส่งเสียงเตือน

แคลเซียมในเลือดสูงเกิดจากอะไร ทำไมตัวเลขถึงเกินได้?

ปกติแล้ว แคลเซียมส่วนใหญ่ในร่างกายจะถูกเก็บเอาไว้ที่กระดูกครับ มีเพียงส่วนน้อยนิดเท่านั้นที่ล่องลอยอยู่ในกระแสเลือดเพื่อทำหน้าที่สำคัญ เช่น ช่วยให้กล้ามเนื้อหดตัว เส้นประสาทส่งสัญญาณ และหัวใจเต้นเป็นจังหวะ การที่ระดับแคลเซียมในเลือดมันสูงปรี๊ดขึ้นมาได้ มักจะไม่ได้เกิดจากการที่เราดื่มนมมากเกินไปหรอกนะครับ แต่มักมาจากสองสาเหตุหลักๆ นี้

• ต่อมพาราไทรอยด์ทำงานเกินเหตุ: เจ้าต่อมเล็กๆ สี่ต่อมที่อยู่ข้างต่อมไทรอยด์ที่คอ ทำหน้าที่เหมือนผู้คุมกฎ ถ้ามันทำงานผิดปกติแล้วผลิตฮอร์โมนออกมามากเกินไป มันจะไปดึงแคลเซียมออกจากกระดูกปล่อยลงสู่กระแสเลือดเรื่อยๆ
• โรคมะเร็งบางชนิด: เซลล์มะเร็งบางประเภทสามารถสร้างสารที่ออกฤทธิ์คล้ายฮอร์โมนพาราไทรอยด์ หรือมีการกระจายตัวไปที่กระดูก ทำให้แคลเซียมถูกละลายออกมาในเลือดปริมาณมาก

นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นๆ อีก เช่น การกินวิตามินดีเสริมในปริมาณที่สูงเกินไปติดต่อกันนานๆ หรือการใช้ยาบางชนิด รวมถึงโรคเรื้อรังบางโรคมันทำให้ร่างกายขับแคลเซียมออกไม่ได้ตามปกติ

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่แปลว่าแคลเซียมในเลือดกำลังสูง?

ความน่ากลัวของ ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง คือในระยะแรกๆ คนไแต่มักจะไม่มีอาการอะไรเลยครับ หลายคนมารู้ตัวอีกทีก็ตอนที่เจาะเลือดเช็กสุขภาพประจำปี แต่ถ้าปล่อยให้ระดับสูงขึ้นเรื่อยๆ ร่างกายจะเริ่มฟ้องออกมาผ่านระบบต่างๆ ดังนี้

อาการทางระบบทางเดินอาหารและขับถ่าย

คนไแต่มักจะบ่นว่าคลื่นไส้ เบื่ออาหาร ท้องผูกเรื้อรัง และปวดท้องส่วนบน ซึ่งบางครั้งอาจเข้าใจผิดว่าเป็นโรคกระเพาะอาหาร นอกจากนี้ยังรู้สึกกระหายน้ำตลอดเวลาและปัสสาวะบ่อยผิดปกติ เพราะไตต้องทำงานหนักในการขับแคลเซียมส่วนเกินทิ้ง

อาการทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

รู้สึกอ่อนเพลียอย่างไร้สาเหตุ ไม่มีแรง กล้ามเนื้อกระตุก หรือเป็นตะคริวบ่อยๆ ในรายที่เป็นมากอาจมีอาการซึม สับสน ความจำแย่ลง หรือรู้สึกหงุดหงิดง่ายกว่าปกติโดยไม่รู้สาเหตุ

ผลกระทบระยะยาว ถ้าปล่อยให้แคลเซียมสูงโดยไม่รักษา

ถ้าเราไม่จัดการกับต้นเหตุของ ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง ปล่อยให้มันสูงค้างอยู่อย่างนั้นเรื้อรัง แคลเซียมส่วนเกินเหล่านี้จะไปตกตะกอนสะสมอยู่ในอวัยวะต่างๆ เหมือนคราบหินปูนที่เกาะตามท่อน้ำครับ

สิ่งแรกที่มักจะเจอคือ นิ่วในไต เพราะไตต้องกรองแคลเซียมปริมาณมากๆ ออกมาตลอดเวลา จนมันตกผลึกกลายเป็นก้อนนิ่วที่สร้างความเจ็บปวดทรมาน นอกจากนี้ยังอาจไปสะสมที่ผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดแข็งตัว เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด หรือถ้าสะสมที่เนื้อเยื่ออ่อนอื่นๆ ก็จะทำให้การทำงานของอวัยวะเหล่านั้นเสื่อมลง

วิธีดูแลรักษาและการปรับตัวเมื่อตรวจพบ

ข่าวดีคือ ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง สามารถรักษาให้หายหรือควบคุมได้ถ้ารู้สาเหตุที่แท้จริงครับ แนวทางที่คุณหมอจะพิจารณามีตั้งแต่

• ดื่มน้ำเปล่าให้มากๆ: ในกรณีที่ยังไม่รุนแรง การดื่มน้ำสะอาดมากๆ จะช่วยให้ไตขับแคลเซียมส่วนเกินออกทางปัสสาวะได้ดีขึ้น
• การรักษาที่ต้นเหตุ: หากเกิดจากต่อมพาราไทรอยด์ทำงานเกิน แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดรักษา หรือถ้าเกิดจากยาหรือวิตามินเสริม ก็จะต้องหยุดใช้ทันที
• การใช้ยาช่วยลดระดับแคลเซียม: ในกรณีที่ค่าแคลเซียมสูงมากจนเป็นอันตราย แพทย์อาจให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำร่วมกับยาจำพวกบิสฟอสโฟเนต เพื่อดึงแคลเซียมกลับเข้ากระดูกและหยุดการสลายกระดูก

สุดท้ายนี้ หากผลตรวจสุขภาพประจำปีของคุณบอกว่ามีแคลเซียมในเลือดสูงเกินเกณฑ์ อย่าเพิ่งตกใจจนเกินเหตุ แต่ก็อย่านิ่งนอนใจปล่อยไว้เด็ดขาดครับ ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริง เพราะการรู้เร็วและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยปกป้องไต กระดูก และหัวใจของเราให้ปลอดภัยในระยะยาวครับ