เจ็บข้อมือเฉียบพลันทำอย่างไร? รู้จักวิธีดูแลตัวเองด้วยหลักการไรซ์ที่ใครก็ทำได้

ข้อมืออักเสบกะทันหัน เกิดจากอะไรได้บ้าง

หลายคนคงเคยเจอกับเหตุการณ์จังหวะที่ยกของหนัก หรือมือไปกระแทกจนข้อมือพลิก แล้วตามมาด้วยอาการปวดบวมทันที บางคนอาจรู้สึกว่าเอ็นข้อมืออักเสบเฉียบพลัน ซึ่งจริงๆ แล้วเกิดจากการที่เส้นเอ็นหรือกล้ามเนื้อได้รับบาดเจ็บจนเกิดการอักเสบในระยะเริ่มต้น การปฐมพยาบาลเบื้องต้นตามหลักการไรซ์ (R.I.C.E.) คือขั้นตอนสำคัญที่จะช่วยลดการอักเสบและป้องกันไม่ให้เนื้อเยื่อเสียหายไปมากกว่าเดิม

หลักการ R.I.C.E คืออะไรและทำไมถึงสำคัญในช่วงแรก

หลักการนี้เป็นมาตรฐานสากลที่หมอแนะนำให้ใช้ในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังจากได้รับบาดเจ็บ เพราะเป็นช่วงที่ร่างกายกำลังตอบสนองต่ออาการบาดเจ็บด้วยการส่งเลือดและสารอักเสบมาที่จุดเกิดเหตุ หากเราจัดการได้ถูกวิธีตั้งแต่วันแรก จะช่วยให้ระยะเวลาในการพักฟื้นสั้นลงมาก

พักการใช้ข้อมือให้เต็มที่

ตัวอักษร R ย่อมาจาก Rest หรือการพัก การหยุดใช้งานข้อมือในข้างที่บาดเจ็บถือเป็นเรื่องสำคัญที่สุด หลายคนฝืนขยับหรือพยายามลองใช้งานเพื่อเช็กดูว่ายังเจ็บอยู่ไหม ซึ่งการกระทำแบบนี้จะทำให้เส้นเอ็นที่กำลังอักเสบเกิดการฉีกขาดเพิ่มเติมได้ ควรหาอุปกรณ์ประคองข้อมือมาใส่ไว้ชั่วคราวเพื่อลดการขยับของข้อต่อ

ประคบเย็นลดบวมในช่วง 48 ชั่วโมงแรก

ตัวอักษร I ย่อมาจาก Ice การประคบเย็นเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการลดบวมและการไหลเวียนเลือดส่วนเกินในจุดที่บาดเจ็บ ควรใช้ผ้าขนหนูห่อถุงน้ำแข็งแล้ววางประคบไว้ประมาณ 15-20 นาที ทำซ้ำทุก 2-3 ชั่วโมง ห้ามประคบร้อนเด็ดขาดในช่วงวันสองวันแรก เพราะความร้อนจะทำให้เลือดมาเลี้ยงบริเวณที่อักเสบมากขึ้นและทำให้ยิ่งบวมกว่าเดิม

ใช้ผ้ายืดพันกระชับเพื่อลดบวม

ตัวอักษร C ย่อมาจาก Compression คือการใช้ผ้ายืดพันรอบข้อมือให้กระชับพอประมาณ ไม่ควรพันแน่นจนเกินไปจนรู้สึกว่าปลายนิ้วเปลี่ยนสีหรือมีอาการชา การพันผ้ายืดจะช่วยควบคุมไม่ให้ของเหลวไหลมารวมกันที่จุดบาดเจ็บมากเกินไป ช่วยลดอาการบวมได้ดีในช่วงที่ต้องเดินหรือทำกิจกรรมเบาๆ

ยกข้อมือให้สูงกว่าระดับหัวใจ

ตัวอักษร E ย่อมาจาก Elevation การยกข้อมือให้สูงกว่าระดับหัวใจจะช่วยให้เลือดไหลเวียนกลับสู่ร่างกายได้สะดวกขึ้น ลดแรงดันในเส้นเลือดฝอยบริเวณข้อมือ ทำให้อาการปวดตึงและบวมลดลงได้เร็วขึ้น โดยเฉพาะในเวลาที่นั่งพักหรือเวลานอน

สัญญาณเตือนแบบไหนที่การดูแลเองเอาไม่อยู่

แม้ว่าการปฐมพยาบาลเบื้องต้นตามหลักการไรซ์จะช่วยได้มาก แต่อาการบางอย่างก็เป็นข้อบ่งชี้ว่าควรมาพบหมอเพื่อตรวจละเอียด เช่น ข้อมือมีรูปทรงที่ผิดแปลกไปจากเดิมอย่างชัดเจน ปวดรุนแรงจนทนไม่ไหวแม้จะอยู่นิ่งๆ ขยับข้อมือไม่ได้เลย หรือมีอาการชาร่วมด้วย หากผ่านไป 2-3 วันแล้วอาการบวมหรือปวดไม่ลดลง ควรมาพบแพทย์เพื่อเอกซเรย์ดูว่ามีกระดูกร้าวหรือเส้นเอ็นฉีกขาดรุนแรงหรือไม่ เพื่อให้การรักษาที่ตรงจุดและป้องกันอาการเรื้อรังในอนาคต