ภาวะเอ็นไขว้หน้าฉีกขาดเรื้อรัง ปล่อยไว้นานส่งผลเสียต่อเข่าอย่างไรบ้าง

เคยเจ็บเข่าแล้วทิ้งไว้จนชินไหม อาการแบบนี้คืออะไรกันแน่

หลายคนเคยผ่านประสบการณ์เข่าพลิกจากการเล่นกีฬาหรืออุบัติเหตุ เมื่อเจ็บใหม่ๆ ก็อาจจะดูแลตัวเองด้วยการประคบหรือกินยาจนอาการปวดหายไป แต่หลายครั้งที่ความรู้สึกไม่มั่นคงในข้อเข่ายังคงอยู่ เดินลงน้ำหนักแล้วเหมือนเข่าจะทรุด หรือมีอาการเข่าหลวมเป็นพักๆ อาการเหล่านี้คือสัญญาณเตือนของภาวะเอ็นไขว้หน้าฉีกขาดเรื้อรังที่ไม่ได้ถูกดูแลอย่างถูกต้องตั้งแต่ต้น

ทำไมเอ็นไขว้หน้าถึงสำคัญต่อความมั่นคงของเข่า

เอ็นไขว้หน้า หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า ACL ทำหน้าที่เป็นเชือกเส้นสำคัญที่คอยยึดกระดูกต้นขากับกระดูกหน้าแข้งไม่ให้เลื่อนไถลออกจากกัน เมื่อเอ็นเส้นนี้ขาดจากการได้รับบาดเจ็บรุนแรง หากไม่ได้รับการรักษาหรือฟื้นฟูที่เหมาะสม ข้อเข่าจะเสียความมั่นคงไปโดยธรรมชาติ ทำให้เวลาขยับเข่าในจังหวะที่มีการหมุนหรือเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน เข่าจะเกิดอาการขยับเขยื้อนผิดปกติจนรู้สึกเหมือนเข่าจะหลุด

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าเรากำลังมีปัญหาเรื้อรัง

อาการไม่ได้มีแค่ความเจ็บปวดเสมอไป แต่สิ่งที่สังเกตได้ชัดสำหรับคนที่เป็นเรื้อรังมานาน ได้แก่:

• ความรู้สึกเข่าทรุด หรือเข่าลั่นในจังหวะเดินลงน้ำหนัก
• ไม่มั่นใจในการเดินบนพื้นขรุขระหรือขึ้นลงบันได
• เข่ามีอาการบวมเป็นๆ หายๆ โดยเฉพาะหลังจากทำกิจกรรมที่มีการใช้เข่าเยอะ
• กล้ามเนื้อต้นขาเริ่มลีบเล็กลง เพราะร่างกายพยายามเลี่ยงการลงน้ำหนักที่เข่าข้างนั้น

ความเสี่ยงที่น่ากลัวหากปล่อยให้เข่าหลวมต่อไป

เมื่อข้อเข่าไม่มั่นคง มันจะเกิดการขยับตัวผิดปกติภายในข้ออยู่ตลอดเวลา ส่งผลให้กระดูกอ่อนผิวข้อและหมอนรองกระดูกเข่าเสียดสีกันจนสึกหรอเร็วกว่าปกติ หากปล่อยทิ้งไว้ระยะยาว ผลลัพธ์ที่ตามมามักจะเป็นภาวะข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร ซึ่งจะรักษาได้ยากและซับซ้อนกว่าการผ่าตัดซ่อมแซมเอ็นตั้งแต่เนิ่นๆ

วิธีตรวจเช็คและวางแผนรักษาให้กลับมาใช้งานได้เต็มที่

การวินิจฉัยภาวะนี้หมอไม่ได้ดูแค่การซักประวัติ แต่จะมีการทดสอบความมั่นคงของข้อเข่าโดยตรง รวมถึงการส่งตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือ MRI เพื่อดูความเสียหายของเนื้อเยื่อส่วนอื่นๆ ร่วมด้วย หากพบว่าเป็นภาวะเรื้อรัง การรักษามีตั้งแต่การทำกายภาพบำบัดอย่างจริงจังเพื่อสร้างกล้ามเนื้อรอบเข่าให้แข็งแรงขึ้นมาช่วยพยุงข้อ หรือในกรณีที่อาการรุนแรงจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การผ่าตัดส่องกล้องเพื่อสร้างเอ็นไขว้หน้าขึ้นมาใหม่ถือเป็นมาตรฐานการรักษาที่ช่วยให้คนไข้กลับไปใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติที่สุด

คำแนะนำในการปรับตัวสำหรับคนที่มีอาการ

หากรู้ตัวว่ามีอาการเข่าไม่มั่นคง สิ่งแรกที่ควรทำคือหลีกเลี่ยงกิจกรรมประเภทที่ต้องมีการกระโดด หมุนตัว หรือหยุดกะทันหัน และควรเริ่มทำท่าบริหารสร้างกล้ามเนื้อหน้าขา (Quadriceps) ให้แข็งแรง เพื่อเป็นปราการด่านแรกในการช่วยพยุงเข่าแทนเอ็นที่ขาดไป แต่ทางที่ดีที่สุดควรเข้ามาปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อประเมินระดับความเสียหาย จะได้วางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับไลฟ์สไตล์ของแต่ละคนได้ถูกต้อง