ลูกน้อยร้องกวนไม่ยอมนอน: ทำความเข้าใจกลไกการเกิดแก๊สส่วนเกินและการบีบตัวผิดปกติในทางเดินอาหารทารก

ลูกน้อยร้องงอแงไม่เลิก พุงป่องแน่น อาการแบบนี้เกิดจากอะไรกันแน่

เวลาที่ลูกน้อยนอนบิดตัวหน้าดำหน้าแดง ร้องไห้โยเยอุ้มปลอบเท่าไหร่ก็ไม่ยอมหยุด ยิ่งตอนช่วงเย็นหรือหัวค่ำ คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงรู้สึกใจคอไม่ดีและกังวลใจว่าลูกเป็นอะไร ปัญหาคลาสสิกที่หมอพบได้บ่อยมากในห้องตรวจก็คือเรื่องของแก๊สในท้องและการทำงานของลำไส้ที่ยังเติบโตไม่เต็มที่ ซึ่งทำให้เด็กๆ อึดอัดทรมานไม่น้อยเลย

ระบบย่อยอาหารของเจ้าตัวเล็ก: ทำไมถึงยังทำงานได้ไม่สมบูรณ์เหมือนผู้ใหญ่

ทารกแรกเกิดไม่ได้มีระบบร่างกายที่สมบูรณ์พร้อมร้อยเปอร์เซ็นต์ โดยเฉพาะระบบทางเดินอาหารที่เปรียบเสมือนเครื่องยนต์ใหม่ป้ายแดงที่ยังต้องใช้เวลาจูนอีกพักใหญ่ กล้ามเนื้อหูรูดและผนังลำไส้ยังบางและอ่อนแรง เอนไซม์หรือน้ำย่อยต่างๆ ในการย่อยสารอาหารก็ยังผลิตออกมาได้ไม่เต็มที่ เมื่อเทียบกับผู้ใหญ่แล้ว ทารกจึงจัดการกับลมในท้องได้ยากกว่ามาก และนี่คือจุดเริ่มต้นของปัญหาความไม่สบายตัวในวัยแบเบาะ

กลไกการเกิดแก๊สส่วนเกินในท้องลูกน้อยมาจากไหนบ้าง

แก๊สหรือลมในทางเดินอาหารของเด็กทารกไม่ได้เกิดขึ้นจากเรื่องเดียว แต่มีที่มาจากหลายสาเหตุรวมกัน ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตประจำวันและการกินนม โดยมีกลไกหลักดังนี้:

• การกลืนอากาศเข้าไปขณะกินนม: ไม่ว่าจะดื่มจากเต้าแม่หรือขวดนม ถ้าอมไม่สนิทหรือจุกนมไม่พอดี ลูกจะแอบกลืนลมเข้าไปด้วยทุกครั้งที่ดูด
• กระบวนการหมัก1ของแบคทีเรียในลำไส้: น้ำนมหรืออาหารบางชนิดที่ย่อยไม่หมดถูกส่งลงไปถึงลำไส้ใหญ่ แล้วถูกย่อยสลายโดยแบคทีเรีย ทำให้เกิดฟองแก๊สตามมา
• การร้องไห้งอแงเป็นเวลานาน: ยิ่งลูกร้องไห้มากเท่าไหร่ ก็ยิ่งอ้าปากและกลืนอากาศเข้าไปสะสมในท้องมากขึ้นเท่านั้น กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ทำให้ท้องยิ่งป่องและอึดอัดกว่าเดิม

เมื่อลำไส้ทำงานรวน การบีบตัวผิดปกติจึงสร้างความเจ็บปวด

นอกจากเรื่องแก๊สแล้ว อีกหนึ่งกลไกสำคัญคือเรื่องของการบีบตัวของลำไส้ทารก ลำไส้ของเด็กกลุ่มนี้ยังไม่มีระบบประสาทที่ควบคุมการบีบตัวให้สม่ำเสมอเหมือนผู้ใหญ่ บางช่วงเวลาลำไส้จึงเกิดการหดเกร็งตัวอย่างรุนแรงและฉับพลัน เปรียบเหมือนตะคริวที่เกิดขึ้นในท้อง ทำให้ลูกรู้สึกปวดท้องเกร็ง ท้องอืด แน่น และแสดงออกด้วยการงอแงกระสับกระส่าย ซึ่งอาการเหล่านี้มักจะดีขึ้นได้เองเมื่อระบบประสาทและกล้ามเนื้อลำไส้พัฒนาเติบโตขึ้นตามอายุที่เพิ่มขึ้น

วิธีดูแลเบื้องต้นและการบรรเทาความอึดอัดให้ลูกรัก

แม้ว่าภาวะเหล่านี้จะเป็นเรื่องธรรมดาตามวัยที่เด็กทุกคนต้องผ่านไปให้ได้ แต่คนรอบตัวสามารถช่วยบรรเทาความทรมานให้ลูกน้อยรู้สึกสบายท้องขึ้นได้ด้วยวิธีง่ายๆ เช่น การอุ้มเรอให้ถูกวิธีทุกครั้งหลังมื้อนม การนวดท้องเบาๆ เป็นวงกลมตามเข็มนาฬิกาเพื่อช่วยไล่ลม หรือการขยับขาของลูกในท่าปั่นจักรยานอากาศเพื่อกระตุ้นการเคลื่อนตัวของแก๊สในลำไส้ หากคุณพ่อคุณแม่เข้าใจกลไกเหล่านี้แล้ว ก็จะรับมือกับอาการร้องกวนของลูกได้อย่างเข้าใจและใจเย็นมากขึ้น