ลูกแหวะนมบ่อยจนคุณแม่กังวล: แบบไหนแค่แหวะธรรมดา แบบไหนต้องระวัง
เวลาอุ้มลูกน้อยหลังมื้อนม แล้วจู่ๆ เจ้าตัวเล็กก็สำรอกนมออกมาเลอะเสื้อ คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงตกใจและอดเป็นห่วงไม่ได้ว่าลูกจะเป็นอะไรร้ายแรงหรือเปล่า ในฐานะหมอเด็ก ผมเจอคุณแม่มาปรึกษาเรื่องนี้บ่อยมากครับ ความจริงแล้วการแหวะนมเป็นเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้นได้กับทารกเกือบทุกคน เนื่องจากกล้ามเนื้อหูรูดส่วนต่อระหว่างกระเพาะอาหารและหลอดอาหารยังปิดตัวไม่สนิท ประกอบกับกระเพาะของน้องยังอยู่ในแนวราบ ทำให้นมล้นย้อนกลับขึ้นมาได้ง่ายเวลาขยับตัว เรอ หรือขยับขาแรงๆ
แต่ถ้าลูกแหวะนมพุ่งออกมาเยอะทุกมื้อ น้ำหนักตัวไม่ขึ้นตามเกณฑ์ หรือร้องงอแงทุกครั้งหลังกินนม แบบนี้อาจไม่ใช่แค่การแหวะนมธรรมดา แต่อาจมีภาวะกรดไหลย้อนในเด็กเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตอาการเหล่านี้อย่างใกล้ชิด และอาจต้องมองหาตัวช่วยอย่างนมสูตรพิเศษเข้ามาดูแลร่วมด้วย
นมสูตรพิเศษสำหรับเด็กแหวะนมบ่อย ทำงานต่างจากนมทั่วไปอย่างไร
เวลาที่แนะนำให้เปลี่ยนมาใช้สูตรนมพิเศษสำหรับทารกที่มีอาการแหวะนมบ่อย หมอจะมองไปที่นมประเภทที่เรียกว่า นมสูตรคอมฟอร์ทหรือนมสูตรผสมแป้งข้าวโพดพรีเจลาตินายด์ (Anti-Regurgitation หรือ AR Formula) ซึ่งมีความพิเศษตรงที่เนื้อนมจะมีความข้นหนืดมากกว่านมสูตรธรรมดาเล็กน้อยเมื่ออยู่ในขวด แต่พอลงไปถึงในกระเพาะอาหารของลูกแล้ว เอนไซม์ในกระเพาะจะทำปฏิกิริยาให้นมมีความหนืดเพิ่มขึ้นไปอีก ช่วยให้นมเกาะตัวกันอยู่ในกระเพาะได้ดีขึ้น ไม่ไหลย้อนกลับขึ้นมาทางหลอดอาหารง่ายๆ โดยที่สารอาหารยังคงครบถ้วนและย่อยง่ายเหมือนเดิม
วิธีเลือกและเปลี่ยนนมให้ลูกน้อยแบบไม่ให้ท้องเสีย
การจะเปลี่ยนนมให้ลูกที่มีระบบย่อยอาหารยังบอบบาง จะทำแบบพรวดพราดไม่ได้เด็ดขาดครับ เพราะอาจทำให้ลูกท้องอืด ท้องเสีย หรือปฏิเสธนมไปเลย หมอมีหลักการง่ายๆ ในการเปลี่ยนนมมาฝาก:
- ปรึกษากุมารแพทย์ก่อนทุกครั้ง: เพื่อตรวจให้แน่ใจว่าอาการแหวะนมนั้นไม่ได้เกิดจากการแพ้นมวัวหรือภาวะอื่นๆ ที่ต้องใช้การเลือกใช้สูตรนมพิเศษสำหรับทางอื่น เช่น นมสูตรไฮโดรไลซ์
- ค่อยๆ ผสมทีละน้อย: ในช่วง 2-3 วันแรก ให้ผสมนมสูตรใหม่กับนมเดิมในสัดส่วนน้อยๆ เช่น นมใหม่ 1 ส่วน่อนมเดิม 3 ส่วน แล้วค่อยๆ เพิ่มสัดส่วนนมใหม่ขึ้นเรื่อยๆ จนเปลี่ยนเป็นนมสูตรพิเศษได้เต็มที่ใน 1 สัปดาห์
- เลือกจุกนมให้เหมาะสม: เพราะนมสูตร AR จะมีความข้นกว่าปกติ หากใช้จุกนมรูเล็กเกินไป น้องจะดูดเหนื่อยและหงุดหงิด ควรเลือกจุกนมที่มีรูกว้างขึ้นมาอีกนิดหรือจุกนมสำหรับปรับอัตราการไหล
ปรับพฤติกรรมควบคู่กับการให้นม เพื่อลดอาการแหวะนมกวนใจ
การพึ่งพานมสูตรพิเศษอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากไม่ปรับท่านมและพฤติกรรมการกินร่วมด้วย เทคนิคที่ผมมักจะแนะนำคุณพ่อคุณแม่เสมอคือ การให้ลูกกินนมในปริมาณที่น้อยลงแต่บ่อยขึ้น เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารขยายตัวมากเกินไป สำคัญที่สุดคือการอุ้มเรอทุกครั้งหลังมื้อนม โดยอุ้มพาดบ่าหรือนั่งตักแล้วลูบหลังเบาๆ อย่างน้อย 10 ถึง 15 นาที และพยายามอย่าเพิ่งให้ลูกนอนราบทันทีหลังกินนมเสร็จ ควรปล่อยให้อย่างน้อย 20 ถึง 30 นาทีค่อยให้เอนตัวนอน เพื่อให้แรงโน้มถ่วงช่วยรักษานมให้อยู่ในกระเพาะ
สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรพามาหาหมอทันที
แม้ว่าการแหวะนมส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้เองเมื่อลูกอายุเข้าสู่เดือนที่ 6 หรือเมื่อกล้ามเนื้อคอและหูรูดแข็งแรงขึ้น และดีขึ้นได้อีกเมื่อเปลี่ยนมาใช้นนมสูตรพิเศษ แต่ถ้าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาดครับ ต้องรีบพามาพบแพทย์:
- อาเจียนพุ่งแรงทุกครั้งหลังกินนม (Projectile vomiting)
- อาเจียนออกมาเป็นน้ำ ีสีเขียวเข้มหรือมีเลือดปน
- ลูกซึมลง ตัวอ่อนแรง หายใจหอบเหนื่อย
- น้ำหนักตัวไม่เพิ่มขึ้นตามเกณฑ์ หรือน้ำหนักลดลง
- มีไข้ ท้องเสีย หรือถ่ายเป็นมูกเลือดร่วมด้วย
