แนวทางการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผลภายใต้คำแนะนำของแพทย์

เข้าใจให้ชัด ยาปฏิชีวนะไม่ใช่ยาแก้สารพัดโรค

คนไข้หลายคนเวลาเจ็บคอหรือเป็นหวัด มักจะเดินเข้ามาในห้องตรวจแล้วถามหา ยาฆ่าเชื้อ หรือยาปฏิชีวนะอยู่เสมอ หลายคนเข้าใจผิดว่าอาการติดเชื้อทุกอย่างต้องใช้ยาตัวนี้ แต่จริงๆ แล้วยาปฏิชีวนะมีหน้าที่เดียวคือฆ่าเชื้อแบคทีเรียเท่านั้น หากเราเป็นหวัดที่เกิดจากเชื้อไวรัส ยานี้จะไม่มีผลอะไรเลยนอกจากทำให้ร่างกายสะสมความดื้อยาโดยไม่จำเป็น

ทำไมกินยาไม่ครบถึงกลายเป็นปัญหาใหญ่

หนึ่งในความเข้าใจผิดที่เจอบ่อยที่สุด คืออาการดีขึ้นแล้วก็หยุดยาเอง หรือเก็บยาไว้กินรอบหน้าเมื่อรู้สึกเริ่มไม่สบาย ซึ่งพฤติกรรมแบบนี้อันตรายมาก เพราะเชื้อแบคทีเรียที่ยังหลงเหลืออยู่ในร่างกายจะเกิดการเรียนรู้และปรับตัวจนกลายเป็น เชื้อดื้อยา ในอนาคตหากเราติดเชื้อตัวเดิมอีกครั้ง ยาปฏิชีวนะมาตรฐานที่เคยใช้ได้ผลอาจจะไม่สามารถรักษาเราได้อีกต่อไป

สัญญาณเตือนว่าถึงเวลาต้องปรึกษาหมอ

อาการป่วยบางอย่างที่ดูเหมือนจะหายเองได้ อาจมีภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อแบคทีเรียแฝงอยู่ หากคนไข้มีอาการเหล่านี้ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินการใช้ยาอย่างถูกต้อง

• มีไข้สูงติดต่อกันเกินสามวันแม้ทานยาลดไข้แล้ว
• เสมหะหรือน้ำมูกเปลี่ยนสีเป็นเขียวจัดหรือเหลืองเข้มอย่างต่อเนื่อง
• มีอาการเจ็บคอร่วมกับจุดหนองที่ทอนซิล
• อาการไอหรือเจ็บหน้าอกที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ

วิธีใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผลที่คุณทำได้เอง

การใช้ยาอย่างสมเหตุผลไม่ใช่เรื่องยากหากเรามีความเข้าใจที่ถูกต้อง เพียงปฏิบัติตามหลักการง่ายๆ ดังนี้

• อย่าซื้อยาปฏิชีวนะกินเองจากร้านขายยาโดยไม่มีใบสั่งแพทย์
• หากแพทย์จ่ายยาให้ ต้องกินให้ครบตามจำนวนและระยะเวลาที่กำหนด แม้อาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม
• ห้ามนำยาที่เหลือของผู้อื่นหรือยาเก่ามาแบ่งกินเอง
• จดบันทึกประวัติการแพ้ยาและแจ้งแพทย์ทุกครั้งที่เข้ารับการรักษา

ความเข้าใจผิดเรื่องยาแก้แพ้กับยาปฏิชีวนะ

บ่อยครั้งที่คนไข้แยกไม่ออกระหว่างยาแก้แพ้ ยาแก้ไอ และยาปฏิชีวนะ การใช้ยาผิดประเภทนอกจากจะไม่ช่วยให้หายป่วยแล้ว ยังอาจเกิดผลข้างเคียงจากการใช้ยาเกินจำเป็น การปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนเริ่มยาจึงเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด เพราะการใช้ยาภายใต้คำแนะนำของมืออาชีพจะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วและลดความเสี่ยงจากภาวะดื้อยาในระยะยาวได้จริง