อาการท้องผูกเรื้อรังในทารก ปัญหาชวนปวดใจที่พ่อแม่ต้องรู้ทัน

เวลาเห็นลูกน้อยเบ่งจนหน้าดำหน้าแดง ร้องไห้งอแงทุกครั้งที่ต้องเข้าห้องน้ำ คนเป็นพ่อเป็นแม่คงรู้สึกใจหายและเครียดตามไปด้วย ลูกตัวแค่นี้ทำไมถึงถ่ายยากขนาดนี้ หลายคนคิดว่าการที่ลูกไม่ยอมถ่ายสักวันสองวันอาจเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าปล่อยให้เรื้อรังจนกลายเป็นอาการท้องผูกเรื้อรังในทารก ปัญหานี้จะไม่ใช่แค่เรื่องระบบขับถ่ายธรรมดาอีกต่อไปแล้วครับ

ลูกแบบไหนที่เรียกว่าท้องผูก ตัวจริงเสียงจริงดูอย่างไร?

เด็กทารกโดยเฉพาะช่วงเดือนแรกๆ รูปแบบการขับถ่ายจะมีความหลากหลายมาก บางคนกินนมแม่แล้วถ่ายทุกครั้งหลังมื้อนม บางคนกินนมผสมแล้วอาจจะถ่ายวันละครั้งหรือสองวันครั้ง ซึ่งทั้งหมดนี้ยังถือว่าปกติถ้าเนื้ออุจจาระยังนิ่มอยู่

แต่ถ้าลูกเริ่มมีลักษณะเหล่านี้เข้าข่ายแน่นอนครับ:

• อุจจาระแข็งเป็นเม็ดกระสุน หรือเป็นก้อนแห้งๆ เหมือนขี้แพะ
• เวลาถ่ายต้องออกแรงเบ่งมากจนหน้าดำหน้าแดง ร้องกวนเพราะเจ็บก้น
• ความถี่ในการถ่ายลดลงอย่างเห็นได้ชัด เช่น จากเคยถ่ายทุกวันกลายเป็นหลายวันครั้ง
• ท้องป่อง แน่นท้อง และงอแงผิดปกติเวลากดเบาๆ ที่พุง

ทำไมลูกน้อยถึงตกอยู่ในภาวะท้องผูกเรื้อรัง?

สาเหตุไม่ได้เกิดจากโรคที่น่ากลัวเสมอไปครับ ส่วนใหญ่มาจากกลไกการทำงานของร่างกายและวิถีการเลี้ยงดูในช่วงวัยนี้:

• ช่วงเปลี่ยนผ่านอาหาร: ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนจากนมแม่มาเป็นนมผสม หรือการเริ่มป้อนอาหารเสริมตามวัยที่ระบบย่อยยังปรับตัวไม่ทัน
• ดื่มน้ำน้อยเกินไป: เมื่อเด็กเริ่มโตขึ้นและกินอาหารอื่นนอกจากนม การได้รับน้ำเปล่าไม่เพียงพอทำให้อุจจาระแห้งและแข็ง
• กลั้นอุจจาระโดยไม่ตั้งใจ: เด็กบางคนเคยเจ็บตอนถ่ายครั้งก่อน เลยกลัวการเข้าห้องน้ำและพยายามขมิบกลั้นไว้ ทำให้ยิ่งอุดตันมากขึ้น

วิธีดูแลลูกรักเบื้องต้น เมื่อเจอปัญหากวนใจเรื่องขับถ่าย

ก่อนจะไปพึ่งยาหมอ ลองปรับเปลี่ยนพฤติกรรมง่ายๆ ที่บ้านดูก่อนครับ ช่วยบรรเทาอาการได้ดีทีเดียว:

• นวดพุงช่วยกระตุ้นลำไส้: ใช้ปลายนิ้วมือวนเบาๆ เป็นวงกลมตามเข็มนาฬิกาบริเวณรอบสะดือของลูก ช่วยให้ลำไส้ขยับตัวได้ดีขึ้น
• ทำท่าปั่นจักรยานอากาศ: ให้ลูกนอนราบแล้วจับขาขยับงอเข้าออกสลับกันเหมือนกำลังปั่นจักรยาน ช่วยขับลมและกระตุ้นการขับถ่าย
• ปรับสัดส่วนนมผสมให้ถูกต้อง: หากน้องกินนมผสม ให้เช็กดูว่าชงเข้มข้นเกินไปหรือเปล่า ชงตามอัตราส่วนบนกระป๋องอย่างเคร่งครัดเสมอ

อาการแบบไหนที่ต้องพาลูกไปพบแพทย์ทันที?

แม้ว่าอาการท้องผูกส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้ด้วยการปรับเรื่องอาหารและการนวด แต่ถ้ามีสัญญาณเตือนเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามปล่อยไว้เด็ดขาดครับ ต้องให้คุณหมอตรวจอย่างละเอียด:

• ท้องผูกตั้งแต่ช่วงแรกเกิดหรือสัปดาห์แรกหลังคลอด
• ท้องอืดมาก อาเจียนพุ่งออกมาเป็นสีเขียว
• มีเลือดปนมากับอุจจาระ หรือรอยแผลบริเวณทวารหนัก
• น้ำหนักตัวไม่ยอมขึ้นตามเกณฑ์ หรือซูบผอมลง