เตือนภัยเงียบ: ภาวะลำไส้ขาดเลือดที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสีอุจจาระอย่างฉับพลัน

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับการสังเกตสีอุจจาระเวลาท้องเสียหรือกินอาหารแปลกๆ แต่มีสัญญาณเตือนภัยเงียบอย่างหนึ่งที่น่ากลัวมาก และมักจะมาแบบไม่ทันตั้งตัว นั่นคือการที่สีอุจจาระเปลี่ยนไปอย่างฉับพลันร่วมกับอาการปวดท้องรุนแรง ซึ่งในทางการแพทย์อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะลำไส้ขาดเลือด โรคนี้ถ้ามาหาหมอช้าอันตรายถึงชีวิตได้เลยทีเดียว วันนี้ผมจะมาเล่าให้ฟังว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร และเราจะสังเกตตัวเองได้อย่างไรบ้างครับ

สัญญาณเตือนจากห้องน้ำ: ทำไมสีอุจจาระถึงเปลี่ยนไปแบบกะทันหัน?

ตามปกติแล้ว สีของอุจจาระจะเปลี่ยนไปตามอาหารที่เรากินเข้าไป แต่วันดีคืนดีถ้าคุณเข้าห้องน้ำแล้วพบว่าอุจจาระกลายเป็นสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย หรือมีเลือดสดๆ ปนออกมาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย ทั้งที่ไม่ได้กินยาธาตุเหล็ก เลือดหมู หรือแก้วมังกรแดง นี่คือธงแดงเตือนภัยชิ้นใหญ่

เมื่อผนังลำไส้เริ่มขาดเลือดไปหล่อเลี้ยง เซลล์เนื้อเยื่อข้างในจะเริ่มตายและหลุดลอกออกมา กลายเป็นเลือดที่ไหลปนออกมากับระบบทางเดินอาหาร ยิ่งถ้าจุดที่ขาดเลือดอยู่ลึกและรุนแรง เลือดที่ถูกย่อยไประหว่างทางจะเปลี่ยนเป็นสีดำคล้ำ หรือถ้าขาดเลือดไม่มาก แต่อุจจาระที่ออกมามีความผิดปกติทางสีและกลิ่นคาวรุนแรงร่วมด้วย ก็ไม่ควรนิ่งนอนใจเด็ดขาด

เบื้องหลังอันตราย: เกิดอะไรขึ้นข้างในเมื่อลำไส้เริ่มขาดเลือด?

เพื่อให้เข้าใจง่ายๆ ลำไส้ของเราก็เหมือนอวัยวะอื่นๆ ที่ต้องมีเลือดวิ่งมาเลี้ยงตลอดเวลาผ่านเส้นเลือดแดงใหญ่ที่มาหล่อเลี้ยงช่องท้อง หากวันหนึ่งมีลิ่มเลือดมาอุดตัน หรือเส้นเลือดตีบตันกะทันหันจากความดันโลหิตต่ำมากๆ หรือโรคหัวใจ เลือดก็ไปเลี้ยงลำไส้ไม่ทัน

ช่วงแรกที่ลำไส้เริ่มขาดออกซิเจน มันจะส่งสัญญาณเตือนด้วยอาการปวดท้องบิดเกร็งอย่างรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน พอกล้ามเนื้อและผนังลำไส้เริ่มเสียหายหนักเข้า ก็จะเริ่มมีเลือดออก ผนังลำไส้เริ่มเน่าตาย และนั่นคือสาเหตุที่ทำให้สีอุจจาระเปลี่ยนไปอย่างฉับพลันตามปริมาณเลือดที่ออกและความรุนแรงของการเน่าตายของเนื้อเยื่อ

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่านี่ไม่ใช่แค่อาการปวดท้องธรรมดา?

คนไข้ที่มาเจอผมด้วยโรคนี้ มักจะมีอาการเหล่านี้ร่วมกันเสมอ ซึ่งต่างจากอาการปวดท้องทั่วไปตามร้านขายยา:

• ปวดท้องรุนแรงแต่กดไม่ค่อยเจอจุดเจ็บชัดเจน: ต่างจากไส้ติ่งอักเสบที่จะเจ็บขวาลงไป แต่นี่จะปวดบิดเกร็งทั่วท้องแบบจุกแน่น
• ปวดสวนทางกับผลตรวจหน้าท้อง: ตอนตรวจหมอกดท้องดู อาจจะรู้สึกว่านิ่มดีไม่ได้แข็งเกร็ง แต่คนไข้กลับร้องโอดครวญด้วยความเจ็บปวดทรมาน
• ถ่ายอุจจาระผิดปกติฉับพลัน: มีทั้งแบบถ่ายเป็นเลือดสด หรืออุจจาระสีดำปี๋กลิ่นเหม็นคาวรุนแรง
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และเหงื่อแตกพลั่ก: ร่างกายจะเริ่มช็อก ความดันตกจากการที่ลำไส้เริ่มเน่าเสีย

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

โรคนี้มักไม่ค่อยเกิดกับคนหนุ่มสาวสุขภาพดีทั่วไป แต่จะชอบแวะเวียนไปหาคนที่มีโรคประจำตัวเหล่านี้:

• ผู้สูงอายุที่มีโรคหลอดเลือดแดงแข็งตัว
• คนที่เป็นโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Atrial Fibrillation) เพราะเสี่ยงที่จะมีลิ่มเลือดหลุดไปอุดตันเส้นเลือดในท้อง
• คนที่สูบบุหรี่จัด ซึ่งทำให้หลอดเลือดตีบตันง่ายขึ้น
• ผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตต่ำเรื้อรัง หรือภาวะช็อกจากการติดเชื้อ

อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาโรงพยาบาลทันที?

ถ้าคุณมีอาการปวดท้องรุนแรงเฉียบพลันร่วมกับการขับถ่ายที่เปลี่ยนเป็นสีดำหรือมีเลือดปน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือคนมีโรคประจำตัว ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด ห้ามซื้อยาแก้ปวดหรือยาหยุดถ่ายมากินเอง เพราะยิ่งปล่อยเวลาผ่านไปนาน ลำไส้ส่วนที่ขาดเลือดจะเน่าทะลุ ทำให้เชื้อโรคกระจายเข้าสู่กระแสเลือด ซึ่งอันตรายถึงชีวิตและเสี่ยงต่อการผ่าตัดใหญ่ที่ซับซ้อน รีบมาพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินให้เร็วที่สุดคือหนทางที่ปลอดภัยที่สุดครับ