อุจจาระเปลี่ยนสีแบบฉับพลัน สัญญาณเตือนเงียบจากภาวะลำไส้ขาดเลือด

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับการสังเกตสีอุจจาระเวลาท้องเสียหรือกินอาหารแปลกๆ แต่อาจจะไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่า มีความผิดปกติทางร่างกายอย่างหนึ่งที่รุนแรงมาก และแสดงออกมาทางสีอุจจาระที่เปลี่ยนไปอย่างกะทันหัน นั่นคือภาวะลำไส้ขาดเลือดที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสีอุจจาระอย่างฉับพลัน ซึ่งในฐานะหมอ อยากบอกว่านี่คือเรื่องที่ไม่ควรปล่อยผ่านเด็ดขาด เพราะเวลาทุกนาทีมีความหมายต่อชีวิตของคนไข้จริงๆ

ลำไส้ขาดเลือดเกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมสีอุจจาระถึงเปลี่ยนไป?

เวลาที่เราพูดถึงหัวใจขาดเลือด คนส่วนใหญ่จะนึกถึงอาการเจ็บหน้าอก แต่ถ้าเลือดไปเลี้ยงลำไส้ไม่พอ ไม่ว่าจะเกิดจากลิ่มเลือดไปอุดตันเส้นเลือด หรือความดันโลหิตตกอย่างรุนแรงจนเลือดไปไม่ถึง เจ้าลำไส้ส่วนนั้นก็จะเริ่มตายลงอย่างรวดเร็ว

พอเยื่อบุลำไส้เริ่มเสียหายและหลุดลอกออกมา สิ่งที่ตามมาคือเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นหรือส่วนกลาง เมื่อเลือดปริมาณมากปะปนกับกากอาหารและระบบย่อยอาหาร ก็จะทำให้อุจจาระเปลี่ยนสีไปอย่างสิ้นเชิงแบบฉับพลัน ไม่ว่าจะเป็นสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย หรืออุจจาระที่มีเลือดสดปนออกมาเป็นจำนวนมากโดยไม่มีอาการปวดท้องเบ่งแบบท้องเสียทั่วไป

ลักษณะสีอุจจาระแบบไหนที่ต้องระวังเป็นพิเศษ?

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาเล่าให้ฟังว่า อยู่ๆ อุจจาระก็เปลี่ยนสีไปแบบไม่เคยเป็นมาก่อน หมอมักจะถามถึงลักษณะเหล่านี้เสมอเพื่อประเมินความเสี่ยง

• อุจจาระสีดำเข้มจัดและมีกลิ่นเหม็นคาวรุนแรง: มักเกิดจากเลือดออกในลำไส้ส่วนบน ซึ่งเลือดถูกย่อยและทำปฏิกิริยากับน้ำย่อยจนกลายเป็นสีดำ
• อุจจาระเป็นเลือดสดหรือมีลิ่มเลือดปนออกมาทันที: บ่งบอกว่ามีการขาดเลือดในลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย ทำให้เลือดสดไหลปนออกมากับอุจจาระอย่างรวดเร็ว
• อุจจาระมีลักษณะคล้ายเจลลี่สีแดงเข้ม: เป็นอีกหนึ่งสัญญาณเตือนคลาสสิกที่พบได้ในภาวะลำไส้ขาดเลือดรุนแรง

อาการเตือนอื่นๆ ที่มักมาพร้อมกับอุจจาระเปลี่ยนสี

นอกจากเรื่องสีอุจจาระแล้ว ภาวะนี้ไม่ได้มาเดี่ยวๆ แน่นอนครับ คนไข้มักจะมีอาการปวดท้องร่วมด้วย ซึ่งความพิเศษและน่ากลัวของอาการปวดจากลำไส้ขาดเลือดก็คือ ปวดท้องรุนแรงมากแต่กดไม่ค่อยเจอจุดเจ็บที่ชัดเจน หรือปวดสวนทางกับผลตรวจร่างกาย คือคนไข้ร้องโอดครวญด้วยความเจ็บปวด แต่หมอตรวจหน้าท้องดูแล้วอาจจะยังนิ่มอยู่ นอกจากนี้ยังมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และเหงื่อแตกพลั่กด้วยความตกใจของร่างกาย

เมื่อไหร่ที่ควรพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที?

ถ้าคนในครอบครัวหรือตัวเราเองมีอาการปวดท้องเฉียบพลันร่วมกับการถ่ายอุจจาระเปลี่ยนสีอย่างกะทันหันตามที่หมอเล่ามา อย่ารอดูอาการเด็ดขาดครับ การปล่อยให้ลำไส้ขาดเลือดเป็นเวลานานเกินไปจะทำให้ผนังลำไส้เน่าทะลุ จนเกิดการติดเชื้อในช่องท้องอย่างรุนแรง ซึ่งอันตรายถึงชีวิตได้

หากพบอาการเหล่านี้ ควรรีบพาไปพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันที เพื่อให้แพทย์ทำการตรวจวินิจฉัยด้วยวิธีพิเศษ เช่น การเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้องฉีดสี (CTA) เพื่อดูหลอดเลือด และให้การรักษาได้อย่างทันท่วงทีก่อนที่ลำไส้จะเสียหายไปมากกว่านี้