เช็ดตัวลดไข้อย่างไรให้ถูกวิธีและนานแค่ไหนถึงจะพอดี

ทำไมการเช็ดตัวถึงยังเป็นวิธีที่หมอแนะนำเป็นอันดับแรกเมื่อมีไข้

เวลาลูกน้อยหรือตัวเราเองมีไข้ขึ้นสูง สิ่งแรกที่หลายคนนึกถึงคือการหยิบกะละมังน้ำมาเช็ดตัว หลายคนมักถามหมอเสมอว่าต้องเช็ดนานแค่ไหน หรือต้องเช็ดไปเรื่อยๆ จนกว่าตัวจะเย็นสนิทเลยไหม จริงๆ แล้วการเช็ดตัวมีจุดประสงค์หลักเพื่อระบายความร้อนออกจากร่างกายผ่านรูขุมขน โดยการใช้น้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้องมาลูบผ่านผิวหนัง เพื่อให้เส้นเลือดขยายตัวและพาความร้อนออกมา

ระยะเวลาที่เหมาะสมในการเช็ดตัวที่ช่วยลดไข้ได้จริง

ระยะเวลาที่เหมาะสมในการเช็ดตัวที่แนะนำคือประมาณ 15 ถึง 20 นาทีเท่านั้นครับ ไม่ควรเช็ดนานเกินไปจนคนไข้เริ่มรู้สึกหนาวสั่น เพราะถ้าเช็ดนานเกินความจำเป็น ร่างกายจะเกิดปฏิกิริยาต่อต้านโดยการหดตัวของเส้นเลือดเพื่อรักษาอุณหภูมิ ซึ่งจะยิ่งทำให้ไข้กลับมาสูงขึ้นกว่าเดิม หรือที่เรียกว่าอาการหนาวสั่นสะท้าน (Shivering) ซึ่งเป็นกลไกที่ร่างกายใช้สร้างความร้อนเพิ่มขึ้นนั่นเอง

ขั้นตอนการเช็ดตัวที่ถูกต้องเพื่อให้ไข้ลดลงอย่างปลอดภัย

• เริ่มจากเช็ดหน้าและพักผ้าไว้ที่หน้าผากเพื่อลดอุณหภูมิบริเวณศีรษะ
• ใช้ผ้าชุบน้ำบิดหมาดเช็ดเข้าหาหัวใจ เริ่มจากแขน ขา และลำตัว เพื่อเปิดรูขุมขน
• ห้ามเช็ดแรงจนเกินไป ควรใช้การลูบผ่านผิวหนังเบาๆ
• หากเริ่มรู้สึกหนาวหรือมีอาการสั่นให้หยุดเช็ดทันที เพราะร่างกายกำลังประท้วงว่าอุณหภูมิภายนอกเย็นเกินไปแล้ว

ประเมินอุณหภูมิหลังเช็ดตัวอย่างไรว่าถึงเวลาหยุดหรือต้องทำต่อ

หลังจากเช็ดตัวครบเวลา 20 นาที ควรพักให้ร่างกายแห้งสนิทแล้วเว้นระยะสัก 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก่อนวัดไข้ซ้ำอีกครั้ง อย่าเพิ่งรีบวัดทันทีหลังเช็ดเพราะอุณหภูมิที่ผิวหนังจะต่ำกว่าความเป็นจริงจากความชื้นของน้ำที่ยังระเหยไม่หมด หากวัดแล้วอุณหภูมิยังคงสูงอยู่มากกว่า 38.5 องศาเซลเซียส ก็สามารถเริ่มรอบการเช็ดตัวใหม่ได้ แต่หากไข้เริ่มลงแล้วก็ไม่จำเป็นต้องเช็ดต่อ เน้นการดื่มน้ำให้เพียงพอและพักผ่อนให้มากจะช่วยได้ดีกว่าครับ

อาการแบบไหนที่เช็ดตัวเองไม่ไหวแล้วต้องไปพบแพทย์

แม้การเช็ดตัวจะช่วยลดอุณหภูมิได้ แต่ถ้าไข้สูงไม่ยอมลงแม้ทานยาลดไข้และเช็ดตัวอย่างถูกวิธีแล้ว หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ซึมลงอย่างเห็นได้ชัด ปฏิเสธอาหารและน้ำ มีผื่นขึ้นตามตัว หรือหายใจหอบเหนื่อย กรณีเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนว่าอาการอาจเกิดจากการติดเชื้อที่รุนแรง การไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงคือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด