เจาะลึกตับด้วยเครื่องเสียง: เมื่อไหร่ที่หมอถึงแนะนำให้ไปอัลตราซาวด์ช่องท้อง?

ตับอวัยวะชิ้นใหญ่ที่มักเงียบและไม่ค่อยยอมส่งเสียงร้อง

เวลาตรวจสุขภาพประจำปีแล้วผลเลือดค่าตับขึ้นสูงนิดหน่อย หลายคนมักจะตกใจและถามหมอกลับมาว่าเกิดอะไรขึ้น ทั้งที่ตัวเองไม่ได้มีอาการเจ็บปวดอะไรเลย นั่นแหละครับคือธรรมชาติของตับ เขาเป็นอวัยวะที่อดทนมาก ต่อให้เริ่มมีความผิดปกติ เช่น ไขมันเริ่มเกาะตับ หรือตับเริ่มอักเสบ ตับก็จะไม่ค่อยส่งสัญญาณเตือนด้วยอาการเจ็บให้เรารู้ตัวเลย จนกว่าโรคจะลุกลามไปมากแล้ว

นี่จึงเป็นเหตุผลที่การตรวจด้วยภาพถ่ายทาง การอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อวินิจฉัยโรคจึงมีความสำคัญมาก เพราะมันช่วยให้หมอเปรียบเสมือนมีตาทิพย์ มองทะลุเข้าไปดูเนื้อเยื่อข้างในได้ทันที โดยไม่ต้องรอให้คนไข้มีอาการป่วยหนักแสดงออกมา

อัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบนตรวจอะไรบ้าง และช่วยดูโรคตับอย่างไร?

การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงนี้ ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดครับ หมอจะใช้หัวตรวจทาเจลเย็นๆ แล้วถูเบาๆ บริเวณหน้าท้อง เครื่องนี้จะส่งคลื่นเสียงสะท้อนกลับมาสร้างเป็นภาพบนจอคอมพิวเตอร์แบบเรียลไทม์ ทำให้เราเห็นโครงสร้างของตับได้อย่างชัดเจน

สิ่งที่คุณหมอจะมองหาบนหน้าจอมีอยู่หลายอย่างด้วยกันครับ:

• ภาวะไขมันพอกตับ: สังเกตได้ง่ายๆ ว่าเนื้อตับจะมีความสว่างขาวมากกว่าปกติ ซึ่งบอกได้เลยว่ามีไขมันไปสะสมอยู่มากน้อยแค่ไหน
• ก้อนเนื้อหรือซีสต์: ไม่ว่าจะเป็นเนื้องอกธรรมดา ซีสต์น้ำ หรือก้อนเนื้อร้ายที่อาจพัฒนาเป็นมะเร็งตับ
• ความเรียบของผิวตับ: ถ้าผิวตับเริ่มขรุขระหรือตับมีขนาดหดเล็กลง นั่นคือสัญญาณเตือนของโรคตับแข็ง
• ท่อน้ำดีและถุงน้ำดี: ดูว่ามีการอุดตัน นิ่วในถุงน้ำดี หรือท่อน้ำดีอักเสบร่วมด้วยหรือไม่

อาการแบบไหนที่หมออยากให้ลองมาตรวจอัลตราซาวด์ดูสักครั้ง

ถ้าคุณปล่อยทิ้งอาการเหล่านี้ไว้เฉยๆ โดยไม่หาสสาเหตุ อาจทำให้โรคตับที่เป็นอยู่รุนแรงขึ้นโดยไม่รู้ตัว ลองเช็กลิสต์ดูครับว่าตัวเองมีอาการเหล่านี้อยู่หรือเปล่า

• ผลตรวจเลือดประจำปีพบว่าเอนไซม์ตับสูงขึ้นผิดปกติแบบหาสาเหตุไม่เจอ
• รู้สึกแน่นชายโครงขวา อึดอัดท้อง ท้องอืดบ่อยๆ ทั้งที่ไม่ได้กินอะไรเยอะ
• มีภาวะน้ำหนักเกิน เป็นโรคอ้วน หรือมีไขมันในเลือดสูง
• ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำติดต่อกันมาหลายปี
• ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือคลำเจอความผิดปกติบริเวณช่องท้องด้านบน

เตรียมตัวอย่างไรก่อนวันมานอนให้หมอตรวจคลื่นเสียงตับ

เพื่อให้ภาพที่ออกมาคมชัดและเห็นตับกับอวัยวะข้างเคียงได้ชัดเจนที่สุด การเตรียมตัวก่อนมาโรงพยาบาลมีส่วนสำคัญมากครับ โดยทั่วไปหมอจะแนะนำให้งดอาหารและน้ำอย่างน้อย 6 ถึง 8 ชั่วโมงก่อนตรวจ เพื่อให้กระเพาะอาหารและลำไส้ว่าง ไม่มีอาหารหรือลมไปบังตับเอาไว้ ทำให้การวินิจฉัยมีความแม่นยำสูงสุด

โรคตับหลายชนิดป้องกันและรักษาให้หายขาดได้ หากตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ การสละเวลามาตรวจเช็กด้วยวิธีง่ายๆ นี้ อาจช่วยชีวิตและคืนความแข็งแรงให้ตับของคุณไปได้อีกนานครับ