ลูกตาแฉะ มีขี้ตาไม่หายสักที ปัญหาคาใจคุณพ่อคุณแม่เรื่องท่อทางเดินน้ำตาอุดตัน

ช่วงอุ้มลูกน้อยวัยแรกเกิด หลายคนคงสังเกตเห็นว่าลูกมีน้ำตาเอ่อคลอเบ้าตลอดเวลา หรือตื่นมาแล้วมีขี้ตากรัมกรังติดขนตาจนลืมตาแทบไม่ขึ้น เช็ดออกไม่นานก็เป็นอีกแล้ว ทำเอาคุณพ่อคุณแม่มือใหม่กังวลใจกันไม่น้อยว่าลูกจะเป็นโรคตาแดงหรือมีการติดเชื้ออะไรรุนแรงหรือเปล่า ในฐานะหมอเด็กที่เจอคุณแม่พามาปรึกษาเรื่องนี้บ่อยมาก วันนี้เรามาทำความเข้าใจกับอาการตาแฉะเรื้อรังในทารกกันแบบเคลียร์ชัดทุกประเด็น

ทารกตาแฉะตลอดเวลา เกิดจากอะไรกันแน่?

อาการตาแฉะในเด็กเล็กส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากการร้องไห้เสียใจ แต่ต้นตอหลักมักมาจากระบบระบายน้ำตาของเจ้าตัวเล็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ โดยปกติแล้ว น้ำตาของเราจะถูกสร้างขึ้นมาเพื่อหล่อเลี้ยงดวงตา แล้วไหลผ่านรูเล็กๆ ที่หัวตา เข้าสู่ท่อระบายน้ำตาลงไปที่โพรงจมูก แต่ในทารกแรกเกิดหลายคน เยื่อบุชิ้นเล็กๆ ที่ปลายท่อระบายน้ำตานี้ยังเปิดออกไม่หมด ทำให้น้ำตาคั่งอยู่ข้างใน ระบายออกไม่ทัน น้ำตาก็เลยเอ่อล้นออกมากลายเป็นอาการตาแฉะที่เราเห็น

สัญญาณเตือนแบบไหนที่เรียกว่าอาการตาแฉะเรื้อรังในทารก?

เด็กที่เป็นภาวะนี้มักจะมีอาการแสดงออกตั้งแต่ช่วงสัปดาห์แรกๆ หลังคลอด สังเกตได้ง่ายคือ ลูกจะมีน้ำตาคลอเบ้าข้างเดียวหรือสองข้างตลอดเวลา เหมือนคนกำลังจะร้องไห้ ถึงแม้จะไม่ได้งอแงก็ตาม และเนื่องจากน้ำตาไหลไม่สะดวก น้ำตาจึงขังนิ่งกลายเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรค ทำให้มีขี้ตาเหนียวๆ สีขาวหรือเหลืองอ่อนๆ เกาะตามขนตา โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนตอนเช้า

วิธีนวดหัวตาง่ายๆ ที่บ้าน ช่วยให้ท่อระบายน้ำตาเปิดเร็วขึ้น

ข่าวดีคือภาวะนี้ส่วนใหญ่หายได้เองเมื่อลูกโตขึ้น ร่างกายจะค่อยๆ พัฒนาจนเยื่อบุที่ปิดอยู่เปิดออกได้เองภายในช่วงขวบปีแรก หน้าที่ของคุณพ่อคุณแม่คือการช่วยกระบวนการนี้ด้วยการนวดท่อระบายน้ำตา วิธีทำก็ไม่ยากเลย

• ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนเริ่มทำความสะอาดตาให้ลูก
• ใช้สำลีชุบน้ำต้มสุกที่เย็นแล้ว เช็ดคราบขี้ตาจากหัวตาไปทางหางตาเบาๆ
• ใช้นิ้วก้อยหรือนิ้วชี้สะอาด วางบริเวณหัวตาของลูก (ระหว่างหัวตากับสันจมูก)
• ออกแรงกดเบาๆ แล้วรูดลงมาตามแนวสันจมูกด้านข้าง ทำเช่นนี้ประมาณ 5 ถึง 10 ครั้งต่อรอบ วันละ 2 ถึง 3 รอบ

เมื่อไหร่ที่อาการตาแฉะแบบนี้ควรพาไปพบคุณหมอตาเด็กทันที?

แม้ว่าส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่ก็มีบางกรณีที่ต้องระวังเป็นพิเศษ หากลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบพาไปตรวจกับจักษุแพทย์เด็กโดยด่วน

• ตาดำของลูกมีขนาดใหญ่ผิดปกติ กลัวแสง หรือตาดูขุ่นมัว
• เปลือกตาบวมแดงอักเสบอย่างเห็นได้ชัด
• มีขี้ตาเขียวข้นตลอดเวลา เช็ดเท่าไหร่ก็ไม่หมด
• อายุเกิน 1 ขวบแล้ว อาการตาแฉะและขี้ตายังไม่มีทีท่าว่าจะดีขึ้น ซึ่งอาจต้องพิจารณาใช้วิธีแยงหรือสวนท่อระบายน้ำตาโดยแพทย์เฉพาะทาง

อาการตาแฉะเรื้อรังในทารกส่วนใหญ่เป็นเรื่องของพัฒนาการที่ต้องใช้เวลา ขอให้คุณพ่อคุณแม่ใจเย็น หมั่นทำความสะอาดและนวดหัวตาให้ลูกสม่ำเสมอ ดวงตาคู่สวยของเจ้าตัวเล็กก็จะกลับมาใสแป๋วเป็นปกติได้อย่างแน่นอน