ภาวะขา 2 ข้างกระตุกไม่รู้ตัว ตอนจะนอนหรือระหว่างวัน เกิดจากอะไรกันแน่

หลายคนคงเคยเจอประสบการณ์แปลกๆ แบบนี้ครับ กำลังจะเคลิ้มหลับสบายๆ อยู่บนเตียง หรือบางทีนั่งดูทีวีอยู่เฉยๆ จู่ๆ ขาทั้งสองข้างก็เกิดกระตุกขึ้นมาเองแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย บางทีก็สะดุ้งตื่นเพราะขาตัวเองกระตุกแรงจนแฟนที่นอนข้างๆ ตกใจตื่นไปด้วย อาการแบบนี้ไม่ใช่เรื่องตลกและสร้างความกังวลใจให้หลายคนไม่น้อยว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนโรคอะไรร้ายแรงหรือเปล่า

นอนไม่หลับเพราะขาผีเข้า ขา 2 ข้างกระตุกไม่รู้ตัวคืออะไรกันแน่

ในทางการแพทย์ เราเรียกอาการขากระตุกช่วงใกล้หลับหรือระหว่างนอนหลับนี้ว่ามีชื่อเรียกทางการแพทย์ที่จำยากสักหน่อย แต่เข้าใจง่ายๆ มันคือภาวะที่กล้ามเนื้อขาเกิดการหดตัวสั้นๆ อย่างฉับพลันโดยที่เราบังคับไม่ได้ มักเกิดขึ้นบ่อยในช่วงที่เรากำลังจะเคลิ้มหลับ หรือบางคนก็เป็นตอนที่นั่งพักผ่อนนานๆ ในช่วงเวลากลางวัน ความน่ารำคาญคือมันมักจะมาเป็นคู่หรือสลับกันทั้งสองข้าง จนทำให้คุณภาพการนอนพังไม่เป็นท่าตื่นมาแล้วไม่สดชื่นเอาเสียเลย

สาเหตุที่แท้จริง ทำไมขาเจ้ากรรมถึงชอบกระตุกตอนดึกๆ

เวลาเจอคนไข้มาปรึกษาด้วยเรื่องนี้ ผมมักจะชวนคุยไล่เรียงหาต้นตอครับ เพราะอาการขากระตุกไม่ได้เกิดจากโรคสมองเสื่อมหรืออัมพฤกษ์เสมอไป ส่วนใหญ่มาจากเรื่องใกล้ตัวพวกนี้ครับ

• ความเครียดสะสมและสมองตื่นตัวเกินไป: วันไหนงานยุ่ง สมองคิดเรื่องนู้นเรื่องนี้ไม่หยุด ระบบประสาทส่วนกลางจะยังไม่ยอมปิดสวิตช์ ส่งผลให้กล้ามเนื้อกระตุกตอนเคลิ้มหลับได้
• กาเฟอีนตัวร้าย: ดื่มกาแฟ ชา หรือน้ำอัดลมช่วงบ่ายมากเกินไป กระตุ้นให้ปลายประสาทและกล้ามเนื้อตื่นตัวกว่าปกติ
• ร่างกายขาดวิตามินหรือแร่ธาตุบางชนิด: โดยเฉพาะแมกนีเซียม แคลเซียม หรือธาตุเหล็ก ซึ่งมีความจำเป็นมากในการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาท
• ภาวะขาอยู่ไม่สุข: โรคนี้มักทำให้รู้สึกยิบๆ ที่ขาและต้องขยับขาตลอดเวลา ซึ่งสัมพันธ์กับอาการกระตุกได้
• ผลข้างเคียงจากยาบางตัว: เช่น ยาลดความเศร้าหรือยาบางกลุ่มที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

แยกให้ออก ขากกระตุกแบบไหนธรรมดา แบบไหนเริ่มน่าห่วง

อาการกระตุกทั่วไปที่เราเจอกันบ่อยๆ มักจะเป็นตอนใกล้หลับแล้วสะดุ้งเฮือกเดียวแล้วหายไป นอนต่อได้ แบบนี้มักไม่อันตรายครับ แต่ถ้ามีลักษณะเหล่านี้ร่วมด้วย ควรเริ่มระวังและมาตรวจเช็กอย่างละเอียด

• กระตุกถี่มากตลอดทั้งคืนจนรบกวนการนอนอย่างรุนแรง
• มีอาการชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือรู้สึกเหมือนมีตัวอะไรไต่ที่ขาตลอดเวลา
• เกิดขึ้นตอนกลางวันแสกๆ ขณะกำลังเดินหรือนั่งทำงานปกติ
• มีอาการกระตุกที่ส่วนอื่นๆ ของร่างกายร่วมด้วย เช่น แขน ใบหน้า หรือลำตัว

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น ปรับพฤติกรรมยังไงให้ขากลับมาสงบ

ถ้าอาการยังไม่รุนแรงมาก เราสามารถจัดการได้ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตประจำวันเล็กๆ น้อยๆ ครับ เริ่มจากการงดเครื่องดื่มที่มีกาเฟอีนหลังเที่ยงวัน ลองดื่มนมอุ่นๆ หรือชาคาโมมายล์ก่อนนอนเพื่อช่วยให้ระบบประสาทผ่อนคลาย พยายามออกกำลังกายสม่ำเสมอแต่ไม่ควรหักโหมช่วงใกล้เวลานอน และอีกเรื่องที่สำคัญคือการยืดเหยียดกล้ามเนื้อขาก่อนนอน เพื่อคลายความตึงเครียดของเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อสะสมมาทั้งวัน

เมื่อไหร่ควรพาตัวเองมาพบแพทย์เพื่อตรวจจริงจัง

หากลองปรับพฤติกรรมทุกอย่างแล้ว อาการขา 2 ข้างกระตุกไม่รู้ตัวยังไม่ดีขึ้นแถมยังแย่ลงเรื่อยๆ จนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ตื่นมาเพลียสมองไม่แล่น หรือเริ่มมีอาการผิดปกติทางระบบประสาทอื่นๆ ร่วมด้วย แนะนำว่าควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสะเก็ดโรคที่ซ่อนอยู่ เช่น การตรวจเลือดหาค่าวิตามินและแร่ธาตุ หรือตรวจการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ เพื่อความสบายใจและการรักษาที่ตรงจุดครับ