ภาวะขา 2 ข้างกระตุกไม่รู้ตัว อาการกวนใจตอนนอนที่ต้องรู้

หลายคนอาจเคยเจอกับเหตุการณ์นอนอยู่ดีๆ แล้วขากระตุกขึ้นมาเองทั้งสองข้าง หรือบางทีก็เป็นตอนที่กำลังเคลิ้มๆ จะหลับ จนทำให้สะดุ้งตื่นกลางดึก อาการแบบนี้สร้างความรำคาญและทำให้กังวลใจไม่น้อยเลยใช่ไหมครับ บางคนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องปกติของการนอนหลับ แต่ถ้ามันเกิดขึ้นบ่อยๆ หรือรบกวนการนอนทุกคืน วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังว่าเจ้าอาการกระตุกนี้มันเกิดจากอะไร และเมื่อไหร่ที่เราควรเริ่มระวัง

ทำไมอยู่ๆ ขาถึงชอบกระตุกเองตอนกำลังจะเคลิ้มหลับ?

อาการขากระตุกช่วงก่อนนอนหรือระหว่างนอนหลับ เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยครับ ในทางการแพทย์เรามักจะนึกถึงกลุ่มอาการที่เรียกว่าภาวะขาอยู่ไม่สุข หรือภาวะกระตุกเป็นจังหวะขณะนอนหลับ ซึ่งกลไกของมันมักจะเกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบประสาทส่วนกลาง สารสื่อประสาทในสมองบางตัว หรือระดับเกลือแร่ในร่างกายที่อาจจะเสียสมดุลไปชั่วคราว ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณขาเกิดการหดเกร็งขึ้นมาเองโดยที่เราไม่ได้สั่ง

สัญญาณเตือนจากร่างกาย: แบบไหนแค่นอนผวา แบบไหนคือโรคขาอยู่ไม่สุข?

เรามักจะแยกอาการกระตุกธรรมดากับโรคเฉพาะทางได้ไม่ยากครับ ถ้าเป็นอาการสะดุ้งผวาทั่วไป มักจะเป็นแค่ครั้งคราวตอนเริ่มหลับ แต่ถ้าเป็นภาวะขาอยู่ไม่สุข (Restless Legs Syndrome) คนไข้จะมีอาการยิบๆ ยุบๆ หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรไต่ตามน่องและขา ต้องขยับขาตลอดเวลาถึงจะรู้สึกสบายขึ้น และอาการพวกนี้มักจะกำเริบหนักตอนช่วงเย็นหรือตอนกลางคืนที่ได้พักผ่อน

พฤติกรรมในชีวิตประจำวันอะไรบ้างที่กระตุ้นให้ขากระตุกบ่อยขึ้น?

จากการตรวจคนไข้ที่ห้องตรวจ หมอพบว่ามีหลายปัจจัยรอบตัวที่กระตุ้นให้อาการนี้แย่ลงได้ง่ายๆ ครับ

• คาเฟอีนและแอลกอฮอล์: การดื่มกาแฟ ชา หรือเครื่องดื่มชูกำลังในช่วงบ่าย รวมถึงการดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอน จะไปกระตุ้นระบบประสาทและรบกวนวงจรการนอน
• ความเครียดสะสม: วันไหนที่สมองล้ามากๆ หรือเครียดเรื่องงาน กล้ามเนื้อจะตึงตัวโดยอัตโนมัติ ส่งผลให้เกิดอาการกระตุกได้ง่ายขึ้น
• การขาดวิตามินและแร่ธาตุ: โดยเฉพาะธาตุเหล็ก แมกนีเซียม และวิตามินบี ซึ่งมีความสำคัญต่อการทำงานของเส้นประสาทและกล้ามเนื้อ
• การใช้ยาบางชนิด: ยารักษาโรคซึมเศร้าหรือยาแก้แพ้บางกลุ่ม อาจมีผลข้างเคียงที่ทำให้ขากระตุกได้เช่นกัน

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเพื่อให้คืนนี้หลับได้สนิทขึ้น

ถ้าอาการยังไม่รุนแรงมาก เราสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมง่ายๆ เพื่อช่วยลดการกระตุกได้ครับ เริ่มจากการงดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนช่วงหลังเที่ยง ลองจัดเวลานอนให้เป็นระบบ อาบน้ำอุ่นก่อนนอน หรือยืดเหยียดกล้ามเนื้อน่องเบาๆ เพื่อให้กล้ามเนื้อได้คลายตัว นอกจากนี้ การเสริมธาตุเหล็กหรือวิตามินบีก็อาจช่วยได้ในบางกรณี แต่ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนทานเสมอ

อาการแบบนี้เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด?

แม้ว่าอาการขากระตุกส่วนใหญ่จะไม่อันตรายถึงชีวิต แต่ถ้าหากคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย หมอแนะนำว่าควรมาตรวจเช็กหาสาเหตุที่แน่ชัดครับ

• อาการกระตุกเกิดขึ้นทุกคืนจนส่งผลกระทบเรื้อรังต่อการนอนหลับ ทำให้ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น อ่อนเพลียระหว่างวัน
• มีอาการชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือปวดร้าวร่วมด้วยที่ขาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง
• อาการเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ จนควบคุมไม่ได้ หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน

การมาพบแพทย์จะช่วยให้เราตรวจเลือดหาภาวะซีดหรือระดับเกลือแร่ในร่างกาย เพื่อจะได้รักษาที่ต้นเหตุได้อย่างตรงจุดครับ