เจาะลึกช็อกโกแลตซีสต์ โรคกวนใจผู้หญิงที่ปวดท้องน้อยจนทนไม่ไหว

ช่วงนี้มีคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยอาการปวดท้องประจำเดือนหนักมากจนต้องกินยาแก้ปวดทุกเดือนอยู่บ่อยๆ หลายคนคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของผู้หญิง แต่พออัลตราซาวนด์ดูกลับเจอเจ้าก้อนน้ำในรังไข่ที่คุ้นเคยกันดี นั่นคือ ช็อกโกแลตซีสต์ โรคทางนรีเวชที่ผู้หญิงหลายคนกำลังเผชิญอยู่และมักเข้าใจผิดคิดว่าแค่อาการปวดท้องเมนส์ปกติ

ช็อกโกแลตซีสต์คืออะไร ทำไมถึงมีเลือดสีน้ำตาลข้างใน

พูดให้เข้าใจง่ายๆ เจ้าโรคนี้เกิดจากการที่เนื้อเยื่อบุโพรงมดลูกซึ่งปกติควรจะอยู่ข้างใน กลับไหลย้อนกลับออกทางท่อนำไข่แล้วไปฝังตัวเติบโตผิดที่ตรงบริเวณรังไข่หรืออวัยวะในอุ้งเชิงกราน พอถึงรอบเดือน เจ้าเนื้อพวกนี้ก็จะมีเลือดออกเหมือนประจำเดือนปกติ แต่ไม่มีทางระบายออกไปไหนได้ ขังสะสมจนกลายเป็นถุงน้ำรังไข่ที่มีของเหลวข้นสีน้ำตาลเข้มคล้ายช็อกโกแลตละลาย จึงเป็นที่มาของชื่อเรียกนี้นั่นเอง

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าคุณอาจกำลังเป็นช็อกโกแลตซีสต์

อาการของโรคนี้ไม่ได้มีแค่ปวดท้องธรรมดา แต่สังเกตได้จากความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างในร่างกาย:

• ปวดท้องประจำเดือนรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ: จากที่เคยทนไหว เริ่มต้องกินยาแก้ปวดทุกเดือน หรือปวดจนลุกไม่ไหว
• ปวดท้องน้อยเรื้อรัง: ไม่ใช่แค่ช่วงมีประจำเดือน แต่ช่วงวันธรรมดาก็หน่วงๆ ท้องน้อย หรือปวดเวลาทำกิจกรรมต่างๆ
• ปวดเวลาเข้าห้องน้ำ: รู้สึกเจ็บแปลบเวลาขับถ่ายอุจจาระหรือปัสสาวะในช่วงที่มีประจำเดือน
• มีบุตรยาก: หลายคนมารู้ตัวก็ตอนที่แต่งงานแล้วพยายามมีน้องแต่ไม่ติดเสียที เพราะพังผืดจากซีสต์ไปรบกวนการทำงานของรังไข่และท่อนำไข่

เมื่อหมอตรวจพบช็อกโกแลตซีสต์ มีแนวทางดูแลรักษาอย่างไรบ้าง

การรักษาโรคนี้ไม่ได้แปลว่าจะต้องผ่าตัดเสมอไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ขนาดของก้อนซีสต์ และความต้องการมีบุตรของคนไข้ในอนาคต

การใช้ยาปรับฮอร์โมนเพื่อควบคุมโรค

สำหรับคนไข้ที่อาการไม่หนักมาก หรือก้อนซีสต์ยังมีขนาดเล็ก แพทย์มักจะแนะนำให้ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดหรือยาฮอร์โมนกลุ่มโปรเจสติน เพื่อช่วยลดขนาดของซีสต์ ยับยั้งการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อ และบรรเทาอาการปวดท้องให้ดีขึ้น

ทางเลือกการผ่าตัดเมื่อก้อนใหญ่หรือยาเอาไม่อยู่

ถ้าก้อนซีสต์มีขนาดใหญ่มากเกินกว่าห้าเซนติเมตร หรือกินยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น รวมถึงมีปัญหาเรื่องมีบุตรยาก แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้อง ซึ่งแผลเล็ก ฟื้นตัวไว และช่วยคงเนื้อเยื่อรังไข่ส่วนที่ดีเอาไว้ให้มากที่สุดเพื่อรักษาโอกาสมีลูกในอนาคต

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้โรคกลับมา

แม้ว่าโรคนี้จะมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ แต่เราก็สามารถลดความเสี่ยงและดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ด้วยการหมั่นสังเกตความผิดปกติของรอบเดือน ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อช่วยลดระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่กระตุ้นให้โรคแย่ลง และที่สำคัญที่สุดคือการตรวจภายในและอัลตราซาวนด์ช่องท้องน้อยประจำปีกับสูตินรีแพทย์ เพื่อที่เราจะได้ตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ และรักษาได้อย่างทันท่วงที