ไวรัสตับอักเสบบีและซีที่ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์: เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

เข้าใจให้ชัด ไวรัสตับอักเสบติดต่อกันทางไหนได้บ้าง

หลายคนมักเข้าใจว่าไวรัสตับอักเสบบีและซีเป็นเรื่องของการใช้เข็มฉีดยาร่วมกันหรือการรับเลือดเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ไวรัสตับอักเสบบีและซีที่ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์ถือเป็นช่องทางหลักที่พบได้บ่อยมากในปัจจุบัน เพราะเชื้อไวรัสชนิดนี้สามารถปนเปื้อนอยู่ในสารคัดหลั่งต่างๆ ของร่างกาย เช่น อสุจิ น้ำในช่องคลอด หรือแม้แต่เลือดที่เกิดจากรอยถลอกเล็กๆ ระหว่างการมีเพศสัมพันธ์ ทำให้การสัมผัสโดยไม่มีการป้องกันนำไปสู่การติดเชื้อได้ง่ายกว่าที่คิด

ไวรัสตับอักเสบบี กับความเสี่ยงที่แฝงมากับความสัมพันธ์

ไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B) เป็นเชื้อที่มีความสามารถในการแพร่กระจายสูงมากเมื่อเทียบกับชนิดอื่น ในกลุ่มผู้ที่มีคู่นอนหลายคน หรือไม่ได้ใช้ถุงยางอนามัยอย่างสม่ำเสมอ เชื้อนี้สามารถเข้าสู่กระแสเลือดของอีกฝ่ายผ่านเยื่อบุที่บอบบางได้ทันที โดยเฉพาะในผู้ที่ไม่เคยได้รับวัคซีนป้องกันมาก่อน ความเสี่ยงจะพุ่งสูงขึ้นหลายเท่าตัว

ไวรัสตับอักเสบซี ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้จริงหรือ

ในอดีตเราอาจจะเชื่อว่าไวรัสตับอักเสบซี (Hepatitis C) ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์ได้ยาก แต่ข้อมูลทางการแพทย์ในช่วงหลังพบว่ามีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีความสัมพันธ์แบบมีความเสี่ยงสูง หรือมีแผลขนาดเล็กที่มองไม่เห็นจากการมีเพศสัมพันธ์ที่รุนแรง แม้โอกาสจะน้อยกว่าชนิดบี แต่ถ้าติดเชื้อแล้วมักจะกลายเป็นเรื้อรังได้ง่ายหากไม่ได้รับการตรวจและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ

สัญญาณเตือนที่ร่างกายส่งมาให้เฝ้าระวัง

คนส่วนใหญ่มักไม่รู้ตัวว่าติดเชื้อเพราะระยะแรกมักไม่มีอาการ หรืออาจจะมีเพียงอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ทั่วไป เช่น อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร หรือปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ แต่เมื่อผ่านไประยะหนึ่ง อาการเหล่านี้อาจปรากฏให้เห็นชัดขึ้น:

• ตัวเหลือง ตาเหลือง (ภาวะดีซ่าน)
• ปัสสาวะมีสีเข้มเหมือนสีน้ำชา
• อุจจาระมีสีซีดลง
• เจ็บแน่นชายโครงขวา
• มีอาการคลื่นไส้อาเจียนบ่อยครั้ง

วิธีป้องกันตัวเองให้ปลอดภัยและห่างไกลจากไวรัส

การป้องกันตัวเองทำได้ไม่ยากและเป็นวิธีที่ได้ผลดีที่สุด โดยเฉพาะในเรื่องของ ไวรัสตับอักเสบบีและซีที่ติดต่อ ผ่านทางเพศสัมพันธ์:

• ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี: นี่คือเกราะป้องกันที่สำคัญที่สุด ควรตรวจเลือดดูก่อนว่ามีภูมิคุ้มกันแล้วหรือยัง หากยังไม่มีควรฉีดวัคซีนให้ครบตามกำหนด
• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง: การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยช่วยลดความเสี่ยงจากการสัมผัสสารคัดหลั่งได้เกือบ 100%
• ตรวจสุขภาพและคัดกรองเชื้อเป็นประจำ: หากมีพฤติกรรมเสี่ยง ควรเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อเจาะเลือดตรวจหาเชื้อ เพราะถ้าเจอเร็ว ยิ่งรักษาให้หายขาดหรือควบคุมอาการได้ดีขึ้น
• หลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน: เช่น มีดโกนหนวด หรือแปรงสีฟัน ซึ่งอาจมีเลือดปนเปื้อนได้

เมื่อไหร่ที่ควรตัดสินใจมาพบหมอเพื่อตรวจเลือด

ถ้าคุณเพิ่งผ่านสถานการณ์ที่มีความเสี่ยง หรือมีความกังวลใจเรื่องสุขภาพตับ ไม่ต้องรอให้มีอาการแสดงออกก่อนครับ การเดินเข้ามาตรวจเลือดที่คลินิกใช้เวลาเพียงไม่นาน แต่สามารถวางแผนการรักษาหรือป้องกันการติดเชื้อเรื้อรังได้ทันท่วงที การรู้สถานะสุขภาพของตัวเองคือวิธีดูแลตัวเองที่ดีที่สุด เพื่อสุขภาพตับที่แข็งแรงไปในระยะยาว