ไวรัสตับอักเสบบีและซีที่ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์: เรื่องใกล้ตัวที่ควรรู้

ทำไมโรคตับอักเสบถึงไม่ได้มีแค่การติดต่อผ่านเลือด

หลายคนมักเข้าใจว่าโรคไวรัสตับอักเสบบีและซีเป็นเรื่องของการใช้เข็มฉีดยาร่วมกันหรือการรับเลือดเท่านั้น แต่ในฐานะหมอ ผมอยากบอกว่าในห้องตรวจมีคนไข้หลายรายได้รับเชื้อจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน ซึ่งเชื้อไวรัสเหล่านี้มีปริมาณหนาแน่นในสารคัดหลั่ง ทำให้การสัมผัสใกล้ชิดในจุดซ่อนเร้นกลายเป็นช่องทางแพร่เชื้อที่น่ากังวลไม่แพ้ทางอื่น

ความแตกต่างระหว่างไวรัสตับอักเสบบีและซี

ถึงแม้ทั้งคู่จะทำลายตับเหมือนกัน แต่ความเสี่ยงในการติดต่อผ่านเพศสัมพันธ์นั้นต่างกันชัดเจน

• ไวรัสตับอักเสบบี: เชื้อตัวนี้ติดต่อผ่านเพศสัมพันธ์ได้ง่ายมากครับ ความเข้มข้นของเชื้อในน้ำอสุจิและสารคัดหลั่งช่องคลอดมีสูงมาก ทำให้การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยางอนามัยมีความเสี่ยงสูง
• ไวรัสตับอักเสบบี: ความเสี่ยงผ่านเพศสัมพันธ์ต่ำกว่าบีมาก แต่อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีโอกาสเกิดขึ้นได้หากมีบาดแผลเล็กๆ หรือมีการทำกิจกรรมที่ทำให้เกิดการถลอกของเยื่อบุต่างๆ

สัญญาณเตือนที่ร่างกายอาจกำลังบอกเรา

ปัญหาคือไวรัสพวกนี้มักเป็นฆาตกรเงียบ ในระยะแรกคนไข้ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการอะไรเลย แต่หากร่างกายแสดงอาการ จะมีลักษณะดังนี้:

• มีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลียเหมือนเป็นหวัดที่ไม่มีวันหาย
• ปวดท้องจุกเสียดบริเวณชายโครงขวา
• ปัสสาวะมีสีเข้มเหมือนสีน้ำชา
• ตาเหลืองหรือผิวเหลือง ซึ่งเป็นสัญญาณว่าตับเริ่มอักเสบหนัก

เช็กให้ชัวร์ด้วยการตรวจเลือด

หากคุณมีความเสี่ยงหรือเปลี่ยนคู่นอนบ่อย วิธีเดียวที่จะรู้ว่าติดเชื้อหรือไม่คือการมาตรวจเลือดที่คลินิก การตรวจนี้ไม่น่ากลัวอย่างที่คิดและใช้เวลาไม่นานครับ เราจะตรวจดูค่าตับและการมีอยู่ของเชื้อไวรัสโดยตรง หากพบเชื้อในระยะแรก แพทย์จะสามารถวางแผนการรักษาเพื่อป้องกันไม่ให้ตับอักเสบเรื้อรังจนกลายเป็นตับแข็งหรือมะเร็งตับได้

วิธีป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากไวรัสตับอักเสบ

• ฉีดวัคซีนป้องกันตับอักเสบบี: นี่คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด ปัจจุบันมีวัคซีนที่ให้ผลคุ้มครองได้ยาวนาน หากยังไม่เคยได้รับวัคซีน ผมแนะนำให้มาตรวจภูมิต้านทานและฉีดให้ครบชุด
• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง: เป็นวิธีลดความเสี่ยงที่ได้ผลจริงและทำได้ง่ายที่สุดสำหรับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ทุกชนิด
• หลีกเลี่ยงการใช้อุปกรณ์ส่วนตัวร่วมกัน: เช่น มีดโกนหนวด หรือแปรงสีฟัน เพราะหากมีเลือดปนเปื้อนเพียงเล็กน้อยก็อาจเกิดการติดต่อได้

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอ

ถ้าคุณเพิ่งผ่านสถานการณ์เสี่ยงมา หรือพบว่าคู่นอนตรวจพบเชื้อ อย่าเพิ่งตกใจจนเกินไปครับ ให้รีบเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อทำการตรวจคัดกรองและประเมินความเสี่ยง การดูแลรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดความรุนแรงของโรคและเพิ่มโอกาสในการหายขาดได้มากกว่าการปล่อยทิ้งไว้จนมีอาการผิดปกติรุนแรง