เทคนิคการเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุ่นอย่างถูกวิธีตามหลักการแพทย์

ทำไมต้องเช็ดตัวลดไข้ แทนที่จะใช้วิธีอื่น

เวลาลูกหรือคนในครอบครัวมีไข้สูง หลายคนมักจะกังวลและรีบหาทางลดไข้ทันที บางคนเลือกใช้ผ้าเย็นจัดหรือน้ำแข็งวางตามตัว แต่ในทางการแพทย์วิธีนี้ไม่แนะนำเลยครับ เพราะการทำให้ร่างกายเจอความเย็นจัดทันทีจะทำให้เส้นเลือดที่ผิวหนังหดตัว ส่งผลให้ความร้อนที่ควรจะระบายออกมาจากร่างกายถูกกักเก็บไว้ข้างใน ไข้จึงไม่ลดลง แถมยังอาจทำให้เกิดอาการหนาวสั่นได้อีกด้วย เทคนิคการเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุ่นจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดและปลอดภัยที่สุดในการช่วยระบายความร้อน

เตรียมตัวก่อนเช็ดตัวให้คนไข้

การเช็ดตัวไม่ใช่แค่การเอาผ้าชุบน้ำไปถูๆ บนผิวหนัง แต่ต้องเตรียมอุปกรณ์และสภาพแวดล้อมให้พร้อมก่อน:

• ใช้น้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้อง ห้ามใช้น้ำเย็นจัดเด็ดขาด
• ถอดเสื้อผ้าที่ไม่จำเป็นออก เพื่อให้ผิวหนังได้สัมผัสอากาศและระบายความร้อนได้ดี
• เตรียมผ้าขนหนูผืนเล็กประมาณ 3-4 ผืน
• ปิดพัดลมหรือแอร์ไม่ให้เป่าตัวคนไข้โดยตรง เพราะจะทำให้หนาวสั่น

ขั้นตอนการเช็ดตัวลดไข้ให้ได้ผลดีที่สุด

หลักการสำคัญคือการเช็ดเข้าหาหัวใจเพื่อให้เลือดไหลเวียนดี และเน้นบริเวณข้อพับต่างๆ เพื่อระบายความร้อนจากเส้นเลือดใหญ่ที่อยู่ใกล้ผิวหนัง:

1. เริ่มเช็ดจากใบหน้าลงมาที่ลำคอ
2. เช็ดบริเวณแขนและขา โดยเน้นการเช็ดแบบถูแรงๆ เล็กน้อยบนผิวหนังเพื่อเปิดรูขุมขน ให้ความร้อนระบายออกมาได้ดีขึ้น
3. เน้นบริเวณซอกรักแร้ ข้อพับแขน และข้อพับขา ซึ่งเป็นจุดที่มีเส้นเลือดใหญ่ผ่าน ความร้อนจะระบายออกได้เร็วที่สุดที่บริเวณนี้
4. พลิกตัวเช็ดบริเวณแผ่นหลัง
5. หลังจากเช็ดตัวเสร็จ ให้ใช้ผ้าแห้งซับตัวให้แห้งและสวมเสื้อผ้าที่โปร่งสบาย ไม่ควรใส่เสื้อผ้าหนาเตอะหรือห่มผ้าหนาเกินความจำเป็น

ทำไมน้ำอุ่นถึงสำคัญกว่าน้ำธรรมดา

การใช้น้ำอุ่นในการเช็ดตัวจะช่วยกระตุ้นให้เส้นเลือดที่ผิวหนังขยายตัว เมื่อเส้นเลือดขยายตัว เลือดจะสามารถนำความร้อนจากอวัยวะภายในมาถ่ายเทที่ผิวหนังได้มากขึ้น ทำให้ร่างกายระบายความร้อนออกสู่ภายนอกได้ง่ายขึ้นกว่าเดิม หากเราใช้น้ำเย็นจัด จะเกิดกลไกตรงกันข้ามคือเส้นเลือดหดตัว ทำให้ความร้อนถูกขังอยู่ข้างในและอาจทำให้ไข้สูงขึ้นกว่าเดิมได้

อาการแบบไหนที่การเช็ดตัวอย่างเดียวไม่พอ

หากเช็ดตัวแล้วไข้ยังสูงต่อเนื่อง หรือมีอาการดังต่อไปนี้ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยสาเหตุที่แน่ชัด:

• ไข้สูงลอยเกิน 39 องศาเซลเซียสและไม่ลดลงหลังกินยาและเช็ดตัว
• มีอาการชักจากไข้สูง โดยเฉพาะในเด็กเล็ก
• ซึมลงอย่างมาก ไม่ค่อยตอบสนอง
• มีผื่นขึ้นตามตัว หรือมีอาการอาเจียนรุนแรงร่วมด้วย

การเช็ดตัวลดไข้เป็นเพียงการบรรเทาอาการเบื้องต้นเท่านั้น สิ่งสำคัญที่สุดคือการหาสาเหตุของไข้และรักษาที่ต้นเหตุควบคู่กันไปครับ