อุจจาระสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย สัญญาณเตือนอันตรายจากเลือดออกในทางเดินอาหาร

เวลาที่เดินเข้าห้องน้ำแล้วพบว่าอุจจาระเปลี่ยนเป็นสีดำสนิท เหนียวข้นคล้ายยางมะตอย หรือที่ในทางการแพทย์เรียกว่า อุจจาระสีดำสนิทหรือสี tarry stool หลายคนอาจจะนึกถึงยาบำรุงเลือดหรือผักโขมที่เพิ่งกินไปเมื่อวาน แต่อยากให้ลองหยุดคิดสักนิดครับ เพราะนี่อาจไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มันคือเสียงเตือนภัยจากร่างกายว่ากำลังมีเลือดออกซ่อนอยู่ข้างใน

ทำไมเลือดออกในท้องถึงทำให้อุจจาระกลายเป็นสีดำปี๋ได้ขนาดนั้น?

เวลาที่มีเลือดออกบริเวณทางเดินอาหารส่วนบน ซึ่งไล่ตั้งแต่หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ไปจนถึงลำไส้เล็กส่วนต้น เลือดเจ้ากรรมนี้ไม่ได้ไหลออกมาทางปากเสมอไป แต่มันต้องเดินทางผ่านระบบย่อยอาหารระยะทางยาวไกล ระหว่างทางที่มันค่อยๆ ไหลผ่าน น้ำย่อย กรดในกระเพาะ และเอนไซม์ต่างๆ จะเข้าไปทำปฏิกิริยากับธาตุเหล็กในเม็ดเลือดแดง เปลี่ยนจากสีแดงสดให้กลายสภาพเป็นสีดำสนิท เมื่อเดินทางมาถึงปลายทางและถูกขับถ่ายออกมา จึงกลายเป็นก้อนอุจจาระสีดำเข้มแถมยังมีกลิ่นเหม็นคาวรุนแรงกว่าปกติอย่างชัดเจน

แยกให้ออกระหว่างกินยาบำรุงเลือดกับเลือดออกจริงในกระเพาะ

หมอเจอคนไข้หลายคนที่ตกใจรีบมาหาที่คลินิกด้วยเรื่องอุจจาระสีดำ แต่พอซักประวัติลึกลงไปปรากฏว่าเพิ่งไปหาซื้อยาบำรุงเลือดที่มีธาตุเหล็กสูงมากิน หรือเพิ่งกินเลือดหมูต้มมะระมาหมาดๆ แบบนี้ไม่ต้องกังวลครับ เพราะสีดำเกิดจากอาหารหรือยาและจะหายไปเองเมื่อหยุดกิน แต่ถ้าไม่ได้กินอะไรพวกนั้นเลยแล้วอุจจาระยังดำปี๋ นั่นแหละคือสัญญาณเตือนจากภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบนที่นิ่งนอนใจไม่ได้เด็ดขาด

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้กระเพาะอาหารมีแผลจนเลือดออก

แผลในกระเพาะอาหารหรือแผลในลำไส้เล็กส่วนต้นคือตัวการหลักอันดับหนึ่ง มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียตัวร้ายในกระเพาะ หรือการที่เรากินยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสดติดต่อกันนานๆ จนกัดเยื่อบุกระเพาะทะลุ นอกจากนี้ยังมีเรื่องของเส้นเลือดขอดในหลอดอาหารที่มักเจอในคนที่เป็นโรคตับแข็ง ซึ่งถ้าเส้นเลือดเหล่านี้แตก เลือดจะทะลักออกมาจำนวนมากและกลายเป็นอุจจาระสีดำเข้มข้นได้เช่นกัน

สัญญาณเตือนภัยรอบตัวที่บอกว่าร่างกายกำลังสูญเสียเลือด

นอกจากอุจจาระจะเปลี่ยนสีแล้ว คนที่มีภาวะนี้มักจะมีอาการอื่นร่วมด้วยที่ฟ้องว่าร่างกายกำลังแย่ เช่น รู้สึกเวียนหัว หน้ามืดคล้ายจะเป็นลมเวลาลุกขึ้นยืน เหนื่อยง่ายกว่าปกติ ใจสั่น หรือบางคนอาจมีอาการปวดท้องแน่นท้องร่วมด้วย หรือในบางรายที่เลือดออกมากและรวดเร็วมากๆ อาจอาเจียนออกมาเป็นเลือดสดหรือมีลักษณะคล้ายกากกาแฟร่วมด้วย ซึ่งถือเป็นภาวะวิกฤตที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างเร่งด่วน

วิธีที่หมอใช้ตรวจค้นหาต้นตอของเลือดที่ซ่อนอยู่

เมื่อคนไข้มาด้วยอาการนี้ การตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำที่สุดคือการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบน โดยหมอจะใช้ท่อขนาดเล็กติดกล้องส่องผ่านปากลงไปดูเยื่อบุข้างในกระเพาะและลำไส้โดยตรง ทำให้เห็นแผล เส้นเลือดที่กำลังเลือดออก หรือจุดที่มีปัญหาได้อย่างชัดเจน และถ้าเจอจุดที่กำลังเลือดออก หมอสามารถใช้เครื่องมือผ่านกล้องทำการจี้หยุดเลือดได้ทันทีในคราวเดียวกันโดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่

วิธีดูแลตัวเองและการป้องกันไม่ให้เลือดออกซ้ำ

ถ้าตรวจพบว่าเป็นแผลในทางเดินอาหาร สิ่งสำคัญที่สุดคือการกินยาตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะยาลดกรดกลุ่มโปรตอนปั๊มอินฮิบิเตอร์ เพื่อให้แผลในกระเพาะมีเวลาสบโอกาสสมานตัว นอกจากนี้ต้องงดเว้นการกินยาแก้ปวดกลุ่มที่กัดกระเพาะ หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด แอลกอฮอล์ และบุหรี่ที่เป็นตัวการกระตุ้นให้เยื่อบุกระเพาะอักเสบซ้ำซ้อน หากดูแลตัวเองดี แผลก็จะหายสนิทและอุจจาระจะกลับมาเป็นสีปกติในที่สุดครับ