ภาวะกระดูกสันหลังคดในเด็กโต: สังเกตอย่างไรก่อนจะสายเกินแก้

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจเริ่มสังเกตเห็นว่า ลูกรักเริ่มยืนเอียง ไหล่ไม่เท่ากัน หรือใส่เสื้อผ้าแล้วชายเสื้อยาวไม่เท่ากัน ทั้งที่เพิ่งซื้อมาใหม่ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรือแค่พฤติกรรมความเคยชินในการยืนเสมอไป แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่า ลูกกำลังเผชิญกับภาวะกระดูกสันหลังคดในเด็กโต ซึ่งเป็นช่วงวัยที่กระดูกกำลังเติบโตอย่างรวดเร็วและมักซ่อนความผิดปกติไว้เงียบๆ โดยที่เด็กๆ เองก็ไม่รู้ตัว

ลูกยืนเอียง ไหล่ไม่เท่ากัน อาการแบบนี้ใช่กระดูกสันหลังคดหรือเปล่า

ในวัยรุ่นหรือเด็กโตที่เป็นช่วงกำลังพุ่งตัวสูงขึ้น กระดูกสันหลังอาจเกิดการบิดเบี้ยวไปด้านข้างโดยไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่าภาวะกระดูกสันหลังคดที่ไม่ทราบสาเหตุในวัยรุ่น สังเกตได้ง่ายๆ จากภายนอกคือ เวลาเด็กยืนตรง กระดูกสะบักข้างหนึ่งจะนูนเด่นชัดกว่าอีกข้าง ไหล่ตกข้างหนึ่ง หรือเวลาลองให้ก้มตัวไปข้างหน้า จะเห็นหลังด้านหนึ่งนูนสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ความผิดปกตินี้มักไม่ค่อยมีอาการเจ็บปวดในระยะแรก ทำให้เด็กและผู้ปกครองชะล่าใจและมักมาพบแพทย์เมื่อมีความคดงอค่อนข้างมากแล้ว

ตรวจเช็กความผิดปกติเบื้องต้นด้วยตัวเองที่บ้าน

คุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยคัดกรองเบื้องต้นให้ลูกได้ง่ายๆ ที่บ้าน ด้วยการให้ลูกถอดเสื้อยืนหันหลังให้เรา แล้วสังเกตจุดเหล่านี้อย่างละเอียด

• ระดับของหัวไหล่ทั้งสองข้างขนานกันหรือไม่ มีข้างใดข้างหนึ่งยกสูงขึ้นผิดปกติหรือเปล่า
• ช่องว่างระหว่างแขนกับลำตัวเวลาทิ้งแขนแนบลำตัวมีความกว้างเท่ากันทั้งสองข้างหรือไม่
• ระดับของสะโพกหรือเอวมีความสูงต่ำไม่เท่ากันหรือไม่
• ให้ลูกลองก้มตัวไปข้างหน้าให้มากที่สุด แล้วมองตามแนวระดับสายตาจากด้านหลังว่า แนวหลังมีความนูนสูงไม่เท่ากันระหว่างซ้ายและขวาหรือไม่

หากพบความผิดบิดเบี้ยวเหล่านี้อย่างชัดเจน แนะนำให้พามาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำด้วยการเอกซเรย์ดูมุมความคดของกระดูกต่อไป

วิธีดูแลรักษาเมื่อลูกรักได้รับการวินิจฉัยว่ากระดูกสันหลังคด

แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับมุมความโค้งของกระดูกสันหลังและช่วงอายุที่เหลือในการเจริญเติบโตของเด็ก โดยแพทย์จะแบ่งระดับการรักษาออกเป็นขั้นตอนตามความรุนแรง

การติดตามอาการอย่างใกล้ชิด

หากมุมความคดมีน้อยและเด็กยังอยู่ในช่วงที่กระดูกยังเติบโตได้อีก แพทย์จะนัดมาตรวจติดตามอาการและเอกซเรย์เป็นระยะทุกๆ 4 ถึง 6 เดือน เพื่อดูว่ามุมความคดมีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นหรือไม่

การใส่เสื้อเกราะดัดหลัง

สำหรับเด็กที่กระดูกยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่และมุมความคดมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แพทย์จะพิจารณาให้ใส่เสื้อเกราะพลาสติกตามรูปร่าง เพื่อช่วยประคองและป้องกันไม่ให้กระดูกคดงอเพิ่มขึ้นในระหว่างที่รอให้ร่างกายหยุดโต

การผ่าตัดแก้ไขความคดของกระดูก

ในกรณีที่มุมความคดมีขนาดใหญ่มาก หรือมีแนวโน้มที่จะแย่ลงอย่างรวดเร็วจนอาจไปเบียดบังการทำงานของปอดและหัวใจ แพทย์จะพิจารณาทำการผ่าตัดเชื่อมข้อกระดูกสันหลังร่วมกับการใช้อุปกรณ์โลหะดัดให้กระดูกกลับมาตรงและมั่นคงขึ้น

การปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเพื่อช่วยชะลออาการ

แม้ว่าภาวะนี้จะไม่ได้เกิดจากการสะพายกระเป๋าหนักหรือนั่งหลังค่อมโดยตรง แต่การปรับสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมก็ช่วยให้กล้ามเนื้อรอบกระดูกสันหลังไม่ทำงานหนักจนเกินไป ควรหลีกเลี่ยงการสะพายกระเป๋าหนักข้างเดียวเป็นประจำ ส่งเสริมให้เด็กออกกำลังกายเพื่อสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว และหมั่นสังเกตท่าทางในการนั่งและยืนของลูกอยู่เสมอ เพราะหากตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ โอกาสในการรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัดก็จะมีสูงมากตามไปด้วย