อาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรง: เมื่อไหร่ที่ร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนอันตราย

ช่วงนี้หลายคนอาจต้องเผชิญกับปัญหาสกิดใจกวนท้องตื่นมาตอนเช้าแล้วพะอืดพะอม วิ่งเข้าห้องน้ำแทบไม่ทัน อาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรง เป็นกลุ่มอาการยอดฮิตที่หมอเจอได้บ่อยมากในห้องตรวจ ไม่ว่าจะเป็นเพราะเผลอกินอาหารสตรีทฟู้ดที่ไม่สะอาด หรือติดเชื้อไวรัสลงกระเพาะอาหารและลำไส้ ซึ่งสร้างความอ่อนเพลียให้กับร่างกายเราได้ในเวลาอันรวดเร็ว

เกิดอะไรขึ้นข้างในร่างกาย เมื่อเรามีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรงพร้อมกัน?

เวลาที่เรากินอาหารปนเปื้อนเชื้อโรคหรือสารพิษเข้าไป ระบบทางเดินอาหารของเราจะมองว่าสิ่งนั้นคือผู้บุกรุกที่เป็นอันตราย กลไกธรรมชาติของร่างกายจึงพยายามขับของเสียเหล่านั้นออกให้เร็วที่สุด ท้องเสียจึงเกิดขึ้นเพื่อขับเชื้อโรคออกทางลำไส้ ส่วนอาเจียนก็คือการเคลียร์ของเสียออกจากกระเพาะอาหารผ่านทางปาก ปัญหาก็คือ เมื่อสองอย่างนี้เกิดขึ้นพร้อมกันและมีความรุนแรง ร่างกายจะสูญเสียน้ำและเกลือแร่ปริมาณมหาศาลในเวลาอันสั้น ซึ่งเป็นจุดที่อันตรายที่สุด

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นที่บ้าน เมื่อลำไส้เริ่มประท้วงหนัก

ในช่วงที่ยังมีอาการอาเจียนบ่อยๆ สิ่งแรกที่ต้องทำคือการพักกระเพาะ อย่าเพิ่งบังคับตัวเองให้กินอาหารมื้อใหญ่ ลองใช้วิธีจิบน้ำเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อชดเชยน้ำที่เสียไป การดื่มรวดเดียวอาจไปกระตุ้นให้อาเจียนซ้ำออกมาได้อีก เมื่อเริ่มรู้สึกดีขึ้น ค่อยๆ เปลี่ยนมาทานอาหารอ่อนย่อยง่าย เช่น ข้าวต้มปั่นหรือโจ๊กเหลวๆ เลี่ยงอาหารมัน อาหารรสจัด นม และผลิตภัณฑ์จากนมชั่วคราว เพราะช่วงนี้ลำไส้ยังบอบบางและย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ไม่ดีนัก

สัญญาณเตือนภัยสีแดง: อาการแบบไหนที่รอไม่ได้ ต้องรีบไปโรงพยาบาลด่วน?

แม้ว่าอาการท้องเสียและอาเจียนส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้เองภายในสองถึงสามวัน แต่มีบางอาการที่หมออยากย้ำเตือนว่าห้ามปล่อยไว้เด็ดขาด หากคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์ทันที

• ภาวะขาดน้ำรุนแรง: ปัสสาวะออกน้อยมากหรือเป็นสีเข้มจัด ตาโหล ปากแห้งสนิท หรือรู้สึกวิงเวียนศีรษะเวลาลุกยืน
• อาเจียนหรือถ่ายเป็นเลือด: หรือมีอุจจาระสีดำสนิทคล้ายยางมะตอย ซึ่งแสดงว่าอาจมีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบนหรือส่วนล่าง
• มีไข้สูงร่วมด้วย: อุณหภูมิร่างกายสูงเกิน 38.5องศาเซลเซียส ซึ่งมักบ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรง
• ปวดท้องรุนแรงผิดปกติ: ปวดบิดเกร็งตลอดเวลา ไม่ทุเลาลงเลยแม้จะถ่ายหรืออาเจียนแล้ว

การป้องกันเพื่อตัดวงจรปัญหาระบบทางเดินอาหาร

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ สุขอนามัยพื้นฐานอย่างการล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ก่อนหยิบจับอาหาร การเลือกทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ ใช้ช้อนกลาง และหลีกเลี่ยงอาหารค้างคืนที่เก็บไว้ในอุณหภูมิห้องนานเกินไป คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้เราห่างไกลจากอาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรงได้อย่างยั่งยืน