อาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรง ดูแลตัวเองอย่างไรให้ปลอดภัย

สาเหตุที่ทำให้ท้องไส้ปั่นป่วนจนรับมือไม่ไหว

หลายคนคงเคยผ่านประสบการณ์ที่ตื่นมากลางดึกด้วยอาการมวนท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ตามมาด้วยการถ่ายเหลวอย่างหนักจนแทบไม่มีแรงเดิน อาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรง ส่วนใหญ่มักมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร ไม่ว่าจะเป็นเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือสารพิษจากอาหารที่ไม่สะอาด ซึ่งร่างกายกำลังพยายามขับสิ่งแปลกปลอมเหล่านั้นออกมาอย่างเร่งด่วน

ช่วงชั่วโมงแรกของอาการ จัดการอย่างไรให้ร่างกายไม่ทรุด

เมื่อเริ่มมีอาการ สิ่งที่สำคัญที่สุดไม่ใช่การหยุดถ่ายหรือหยุดอาเจียนทันทีด้วยยา แต่เป็นการประเมินภาวะขาดน้ำ เพราะการสูญเสียน้ำและเกลือแร่ปริมาณมากคืออันตรายที่สุด

วิธีจิบน้ำและชดเชยเกลือแร่ให้ถูกวิธี

อย่าดื่มน้ำครั้งละมากๆ เพราะจะกระตุ้นให้อาเจียนออกมามากกว่าเดิม ให้ใช้วิธีจิบน้ำเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่จิบเรื่อยๆ ตลอดทั้งวัน สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง แนะนำให้ใช้ผงเกลือแร่สำหรับผู้ป่วยท้องเสียโดยเฉพาะ ไม่แนะนำให้ใช้เครื่องดื่มเกลือแร่สำหรับนักกีฬาเพราะมีปริมาณน้ำตาลสูงเกินไป ซึ่งอาจทำให้ท้องเสียมากขึ้นได้

อาหารการกินในช่วงฟื้นตัวจากอาการท้องเสีย

เมื่ออาการอาเจียนเริ่มทุเลาลง และเริ่มกลับมาหิว อย่าเพิ่งรีบจัดหนักหรือทานอาหารรสจัด ให้เน้นอาหารที่ย่อยง่ายและอ่อนโยนต่อกระเพาะลำไส้

• ข้าวต้มขาว: อาหารพื้นฐานที่ให้พลังงานและย่อยง่ายที่สุด
• เนื้อสัตว์ต้มหรือนึ่ง: เช่น เนื้อปลา หรืออกไก่ที่ไม่ติดมัน
• อาหารกลุ่มแป้ง: เช่น ขนมปังขาว เพื่อช่วยดูดซับน้ำในลำไส้
• หลีกเลี่ยง: นม ผลไม้รสเปรี้ยว อาหารรสเผ็ดจัด และอาหารที่มีกากใยสูงชั่วคราว

อาการแบบไหนที่เตือนว่าอันตรายและต้องรีบไปพบแพทย์

บางครั้งอาการท้องเสียอาจไม่ใช่เรื่องเล่นๆ และอาจนำไปสู่ภาวะช็อกจากการขาดน้ำหรือการติดเชื้อในกระแสเลือดได้ หากพบสัญญาณเหล่านี้ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

• ภาวะขาดน้ำรุนแรง: ปากแห้ง ผิวหนังเหี่ยว ปัสสาวะไม่ออกหรือมีสีเข้มมาก รู้สึกหน้ามืดใจสั่นเวลาลุกยืน
• อาเจียนไม่หยุด: ไม่สามารถรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำได้เลย
• ถ่ายเป็นมูกเลือด: อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรง
• มีไข้สูงร่วมด้วย: แสดงว่ามีการอักเสบในร่างกายที่ต้องได้รับยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม
• อาการปวดท้องรุนแรง: ปวดท้องแบบบิดเกร็งจนทนไม่ไหว หรือปวดท้องตลอดเวลาแม้จะไม่มีการขับถ่าย

อย่าซื้อยากินเองโดยไม่ระวัง

หลายคนมักรีบซื้อยาหยุดถ่ายกินทันทีเมื่อมีอาการท้องเสีย ซึ่งในกรณีที่เป็นการติดเชื้อ การใช้ยาหยุดถ่ายจะยิ่งทำให้เชื้อโรคหรือสารพิษค้างอยู่ในลำไส้นานขึ้น ทำให้การอักเสบแย่ลงกว่าเดิม ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว เพราะร่างกายกลุ่มนี้มีความเปราะบางต่อการสูญเสียน้ำและเกลือแร่มากกว่าคนทั่วไป