เวลาที่เราพูดถึงโรคกระดูกพรุน หลายคนมักจะนึกถึงปัญหาข้อสะโพกหักหรือกระดูกสันหลังส่วนเอวทรุดตัวจนหลังค่อม แต่ในความเป็นจริงแล้ว ภัยเงียบชิ้นนี้ไม่ได้เลือกตำแหน่ง มันสามารถเกิดขึ้นได้กับกระดูกทุกส่วนในร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณกระดูกสันหลังส่วนคอ ซึ่งเป็นจุดที่ต้องแบกรับน้ำหนักของศีรษะและมีการเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา
ในห้องตรวจ ผมมักจะเจอคนไข้สูงอายุที่มาด้วยอาการปวดคเรื้อรัง ก้มเงยไม่ค่อยได้ หรือจู่ๆ ก็รู้สึกว่าคอสั้นลงและศีรษะยื่นไปข้างหน้ามากขึ้น เมื่อส่งตรวจเอกซเรย์ดูก็พบความจริงที่น่าตกใจว่า เนื้อกระดูกที่บางลงจากภาวะกระดูกพรุนส่งผลให้ยุบตัวบริเวณกระดูกสันหลังส่วนคอ จนโครงสร้างกระดูกเสียรูปไป
กระดูกคอพรุนและยุบตัวได้อย่างไร
กระดูกของเราไม่ใช่แท่งปูนที่ตายตัว แต่เป็นเนื้อเยื่อที่มีการสร้างและสลายตัวอยู่ตลอดเวลา เมื่อเราอายุมากขึ้น โดยเฉพาะคุณผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ฮอร์โมนเอสโตรเจนที่คอยช่วยปกป้องมวลกระดูกจะลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้กระดูกสูญเสียแคลเซียมและมีความหนาแน่นลดลง กลายเป็นรูพรุนคล้ายฟองน้ำ
เมื่อกระดูกสันหลังส่วนคอซึ่งมีลักษณะเป็นข้อต่อเรียงซ้อนกันต้องสูญเสียความแข็งแรง เนื้อกระดูกภายในจึงไม่สามารถรองรับน้ำหนักของศีรษะที่กดทับลงมาได้ไหว ส่งผลให้ตัวกระดูกค่อยๆ แบนราบลงหรือเกิดการยุบตัวทีละน้อยโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัว บางครั้งอาจเกิดขึ้นจากอุบัติเหตุเบาๆ เช่น การไอแรงๆ การจาม หรือการยกของหนักเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
สัญญาณเตือนภัยที่ฟ้องว่ากระดูกคอเริ่มมีปัญหา
อาการปวดคอมักเป็นเรื่องธรรมดาที่ใครๆ ก็คิดว่าเกิดจากการนั่งทำงานนานหรือนอนตกหมอน แต่ถ้าอาการปวดนั้นเกิดจากกระดูกคอยุบตัวจากภาวะกระดูกพรุน จะมีลักษณะเฉพาะที่สังเกตได้ดังนี้
- อาการปวดคอแบบลึกๆ และเรื้อรัง: เป็นความรู้สึกปวดตึงที่รุนแรงขึ้นเวลาขยับคอ หรือเวลาที่ต้องตั้งศีรษะตรงนานๆ
- ความสูงลดลงและคอเปลี่ยนรูป: สังเกตได้ว่าใบหน้าเริ่มยื่นไปข้างหน้า ไหล่ห่อ และความสูงลดลงอย่างเห็นได้ชัด
- อาการชาหรืออ่อนแรงลามลงแขน: หากจุดที่ยุบตัวไปกดทับเส้นประสาทไขสันหลัง จะทำให้มีอาการชาตามมือ แขนอ่อนแรง หรือหยิบจับสิ่งของไม่ค่อยถนัด
- ขยับคอได้น้อยลง: รู้สึกติดขัดเวลาหันซ้ายหันขวาหรือก้มเงย เพราะโครงสร้างข้อต่อกระดูกคอผิดรูปไปจากเดิม
วิธีดูแลและการรักษาเมื่อกระดูกคอยุบตัว
เมื่อตรวจพบว่ากระดูกสันหลังส่วนคอยุบตัวจากภาวะกระดูกพรุน แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและความเสียหายที่เกิดขึ้น โดยแพทย์จะเน้นการบรรเทาอาการปวด ควบคู่ไปกับการป้องกันไม่ให้กระดูกพรุนลุกลามแย่ลงไปกว่าเดิม
- การใช้ยาเพื่อลดปวดและฟื้นฟูกระดูก: แพทย์อาจจ่ายยาแก้ปวดเพื่อลดการอักเสบ ร่วมกับการให้ยาเฉพาะทางเพื่อเพิ่มมวลกระดูกและยับยั้งการสลายตัวของกระดูก
- การใส่อุปกรณ์พยุงคอ: ในช่วงที่กระดูกยังไม่สมานตัวหรือมีอาการปวดมาก การใส่อุปกรณ์ประคองคอจะช่วยลดภาระการรับน้ำหนักของกล้ามเนื้อและกระดูกสันหลังได้
- กายภาพบำบัดอย่างระมัดระวัง: เมื่ออาการปวดทุเลาลง นักกายภาพบำบัดจะช่วยออกแบบท่าบริหารกล้ามเนื้อรอบคอและบ่าให้แข็งแรงขึ้น เพื่อช่วยพยุงโครงสร้างกระดูกสันหลัง
- การผ่าตัดในกรณีจำเป็น: หากมีการยุบตัวรุนแรงจนไปกดทับเส้นประสาทไขสันหลังอย่างอันตราย แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดเพื่อเสริมความแข็งแรงให้กับกระดูกสันหลังส่วนนั้น
การป้องกันที่ดีที่สุดเริ่มต้นได้ตั้งแต่วันนี้
เนื่องจากภาวะกระดูกพรุนมักไม่มีอาการเตือนล่วงหน้าจนกว่าจะเกิดการยุบตัวหรือแตกหัก การป้องกันจึงเป็นหัวใจสำคัญที่สุดครับ เราควรดูแลตัวเองด้วยการรับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและวิตามินดีสูง ออกกำลังกายแบบที่มีแรงกระแทกต่ำเพื่อกระตุ้นการสร้างมวลกระดูก หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ และที่สำคัญคือควรตรวจมวลกระดูกเป็นประจำเมื่อเข้าสู่วัยที่เหมาะสม เพื่อที่เราจะได้รู้เท่าทันและปกป้องกระดูกสันหลังของเราให้แข็งแรงอยู่เสมอ
