ภาวะต้อหินความดันตาปกติ: โรคตาเงียบที่ตรวจไม่เจอถ้าวัดแค่ความดันลูกตา

ความดันตาปกติ แต่ทำไมขั้วประสาทตาถึงพัง? เรื่องแปลกที่หมออยากเล่าให้ฟัง

เวลาเราพูดถึงโรคต้อหิน คนส่วนใหญ่จะนึกถึงความดันตาที่สูงปรี๊ดจนปวดกระบอกตา แต่ในความเป็นจริง หมอกลับเจอคนไข้หลายคนที่เดินเข้ามาตรวจด้วยอาการมองเห็นแคบลงเรื่อยๆ ทั้งที่ผลวัดความดันตากลับปกติเป๊ะ อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานตลอด ทำให้หลายคนชะล่าใจและกว่าจะรู้ตัว ขั้วประสาทตาก็เสียหายไปมากแล้ว โรคนี้เราเรียกว่าภาวะต้อหินความดันตาปกติ ซึ่งเป็นภัยเงียบที่ซ่อนตัวอยู่ใกล้ตัวเรามากกว่าที่คิด

ทำไมความดันตาปกติ แต่ต้อหินถึงถามหาได้?

ถ้าจะให้เปรียบเทียบง่ายๆ ขั้วประสาทตาก็เหมือนสายไฟเส้นเล็กๆ ที่คอยส่งภาพจากลูกตาไปที่สมอง ส่วนความดันตาก็เหมือนแรงดันน้ำในสายยาง ปกติแล้วถ้าแรงดันน้ำสูง สายไฟเส้นนี้ก็จะถูกบีบจนเสียหาย แต่สำหรับภาวะต้อหินความดันตาปกติ สายไฟเส้นนี้มีความเปราะบางเป็นทุนเดิม ต่อให้แรงดันน้ำจะปกติ ไม่ได้สูงอะไรเลย แต่ความแข็งแรงของขั้วประสาทตามันไม่ไหว มันก็ทยอยเสื่อมและฝ่อลงไปเองเรื่อยๆ

ใครบ้างที่เสี่ยงกับต้อหินชนิดนี้โดยไม่รู้ตัว?

หมอมักจะเจอภาวะนี้บ่อยในกลุ่มคนที่มีลักษณะเฉพาะบางอย่าง เช่น:

• คนที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคต้อหิน
• คนที่มีปัญหาเรื่องระบบไหลเวียนโลหิตไม่ดี เช่น มือเท้าเย็นง่าย ไมเกรนบ่อย หรือความดันโลหิตต่ำ
• คนที่มีความผิดปกติของโครงสร้างขั้วประสาทตาตั้งแต่กำเนิด
• ชาวเอเชียอย่างเราๆ พบโรคนี้ได้บ่อยกว่าคนผิวขาว

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าขั้วประสาทตากำลังมีปัญหา?

ความน่ากลัวของภาวะต้อหินความดันตาปกติคือ ในระยะแรกและระยะกลาง แทบไม่มีอาการเตือนอะไรเลย ไม่เจ็บ ไม่ปวดตา ตาไม่แดง การมองเห็นส่วนกลางยังชัดแจ๋ว ทำให้ใช้ชีวิตได้ตามปกติ จนกระทั่งโรคดำเนินไปมากแล้ว ลานสายตาด้านข้างจะเริ่มแคบลง เดินชนขอบประตูบ่อยๆ มองไม่เห็นรถที่วิ่งสวนมาจากด้านข้าง หรืออ่านหนังสือแล้วตัวหนังสือขาดหายไปบางส่วน ซึ่งตอนนั้นเนื้อเยื่อประสาทตาอาจจะเสียหายไปเกินครึ่งแล้ว

วิธีตรวจเช็กให้รู้ทันก่อนสายเกินแก้

เนื่องจากการวัดความดันตาอย่างเดียวไม่สามารถจับโรคนี้ได้ การตรวจตาที่ละเอียดจึงเป็นสิ่งสำคัญมากเวลามาพบจักษุแพทย์ โดยหมอจะไม่ได้แค่วัดความดันตา แต่จะทำการ:

• ส่องกล้องตรวจดูความหนาและรูปร่างของขั้วประสาทตาอย่างละเอียด
• ตรวจลานสายตา เพื่อดูว่ามีจุดบอดตรงไหนที่เริ่มหายไปหรือยัง
• ใช้เครื่องสแกนความหนาของเส้นใยประสาทตาด้วยเลเซอร์ (OCT) ซึ่งบอกได้เลยว่าเนื้อเยื่อประสาทตาบางลงไปแค่ไหนแล้ว

วิธีดูแลรักษาเมื่อเจอเจ้าโรคนี้

เป้าหมายหลักของการรักษาภาวะต้อหินความดันตาปกติ ไม่ได้อยู่ที่การลดความดันตาลงจากเดิมมากๆ เพราะมันปกติดีอยู่แล้ว แต่เป็นการกดความดันตาให้ต่ำลงไปอีกจากจุดเดิม ประมาณร้อยละ 30 เพื่อลดภาระและผ่อนแรงขั้วประสาทตาที่อ่อนแอ ให้มันไม่ต้องทำงานหนักเกินไป แพทย์จะพิจารณาให้ใช้ยาหยอดตาอย่างสม่ำเสมอ หรือในบางเคสอาจใช้เลเซอร์และการผ่าตัดเข้ามาช่วย เพื่อรักษาการมองเห็นที่เหลืออยู่ให้อยู่กับเราไปได้นานที่สุด