โรคไตเรื้อรังจากภาวะเบาหวาน: เมื่อน้ำตาลในเลือดสูงเริ่มกัดกินไตเงียบๆ

เวลาตรวจสุขภาพประจำปีแล้วผลเลือดบอกว่าการทำงานของไตเริ่มตกลง ทั้งที่ตัวเองไม่ได้รู้สึกเจ็บป่วยอะไรเลย หลายคนมักจะงงและตกใจ โดยเฉพาะคนที่เป็นเบาหวานมานาน เพราะโรคนี้ไม่ค่อยส่งสัญญาณเตือนชัดเจนในระยะแรก จนกว่าเนื้อเยื่อไตจะเสียหายไปมากแล้ว

น้ำตาลในเลือดสูง ทำไมถึงส่งผลเสียต่อไต

ร่างกายของเรามีหน่วยกรองตัวจิ๋วอยู่ในไตเป็นล้านๆ ตัว ทำหน้าที่เหมือนตะแกรงคอยกรองของเสียออกจากเลือด แต่เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงเรื้อรัง เปรียบเสมือนเลือดมีความเข้มข้นและเหนียวหนืด ตะแกรงกรองเหล่านี้ต้องทำงานหนักขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดการอักเสบ บวม และเสื่อมสภาพลงทีละน้อย การรั่วของโปรตีนไข่ขาวออกมาทางปัสสาวะจึงเป็นสัญญาณเตือนแรกๆ ที่บอกว่าไตเริ่มทำงานผิดปกติแล้ว

สัญญาณเตือนระยะแรกที่มักถูกมองข้าม

ในระยะเริ่มต้นของโรคไตเรื้อรังจากภาวะเบาหวาน แทบไม่มีอาการเจ็บปวดใดๆ ให้สังเกตเห็น สิ่งที่พอจะสังเกตได้ด้วยตัวเองมีดังนี้

• ปัสสาวะมีฟองมากผิดปกติ: เกิดจากโปรตีนรั่วออกมากับปัสสาวะ
• ตัวบวมขาบวม: เริ่มสังเกตเห็นรอบตาหรือข้อเท้าในช่วงตื่นนอน
• อ่อนเพลียเรื้อรัง: จากภาวะโลหิตจางที่มักมาคู่กับโรคไต
• ความดันโลหิตสูงขึ้น: ควบคุมยาเดิมแล้วความดันก็ยังสูงกว่าปกติ

ตรวจเช็กให้ชัวร์ รู้ทันก่อนไตพัง

สำหรับคนที่เป็นเบาหวาน การรอให้แสดงอาการถือว่าช้าเกินไป แพทย์จึงแนะนำให้ตรวจคัดกรองโรคไตเป็นประจำทุกปี โดยมีการตรวจหลักๆ สองอย่างคือ การตรวจหาระดับโปรตีนอัลบูมินในปัสสาวะ และการเจาะเลือดตรวจหาค่าการทำงานของไต เพื่อประเมินว่าตัวกรองของเสียยังทำงานได้ดีแค่ไหน

ปรับพฤติกรรมอย่างไรให้อยู่ร่วมกับโรคนี้ได้ยาวนาน

การชะลอความเสื่อมของไต หัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่การกินอาหารเสริมราคาแพง แต่เป็นการจัดการโรคที่เป็นต้นเหตุให้ดีที่สุด

• ควบคุมระดับน้ำตาล: พยายามรักษาค่าเฉลี่ยน้ำตาลสะสมให้อยู่ในเกณฑ์ที่แพทย์กำหนด
• คุมความดันโลหิต: ความดันที่ดีช่วยลดภาระการทำงานของหน่วยกรองในไตได้โดยตรง
• ลดปริมาณโซเดียม: เลิกกินเค็ม อาหารรสจัด หรือปรุงรสจัดเกินความจำเป็น
• ระวังเรื่องโปรตีน: กินโปรตีนในปริมาณที่เหมาะสม ไม่มากหรือน้อยเกินไปตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
• หลีกเลี่ยงยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด: ยาพวกนี้ทำลายเนื้อไตโดยตรง คนเป็นเบาหวานหรือโรคไตควรหลีกเลี่ยงเด็ดขาด

โรคไตเรื้อรังจากภาวะเบาหวานเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ป้องกันและชะลอความรุนแรงได้ หากตรวจพบเร็วและดูแลตัวเองอย่างจริงจัง การรักษาไตให้อยู่กับเราไปนานๆ ก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้