ลูกตัวร้อนไข้ขึ้นสูง เสี่ยงภาวะขาดน้ำไหม? วิธีดูแลและชดเชยเกลือแร่ที่พ่อแม่ต้องรู้

เวลาที่ลูกน้อยไม่สบาย ตัวร้อนรุมๆ หรือมีไข้สูง สิ่งที่หมอมักจะกังวลใจไม่แพ้ตัวเลขบนเทอร์โมมิเตอร์ก็คือ ภาวะขาดน้ำ เพราะเด็กๆ เสียน้ำในร่างกายได้เร็วกว่าผู้ใหญ่มาก ยิ่งเวลาเป็นไข้ ร่างกายจะระบายความร้อนออกมาผ่านการหายใจที่เร็วขึ้น เหงื่อออก หรือบางทีมีอาเจียนร่วมด้วย น้ำในร่างกายก็ยิ่งลดลงไปอีก

ทำไมเด็กมีไข้ถึงเสี่ยงขาดน้ำเร็วกว่าผู้ใหญ่?

คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจสงสัยว่า ทำไมลูกป่วยแป๊บเดียวถึงดูซึมๆ ปากแห้ง นั่นเป็นเพราะสัดส่วนน้ำในร่างกายเด็กมีมากกว่าผู้ใหญ่ และอัตราการเผาผลาญก็สูงกว่า เวลาที่เด็กมีไข้ อุณหภูมิร่างกายที่สูงขึ้นทุกๆ 1 เซลเซียส จะทำให้ร่างกายใช้น้ำและเผาผลาญพลังงานเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละสิบ ถ้าเด็กกินนมหรือดื่มน้ำได้น้อยลงด้วย ก็จะเข้าสู่ภาวะขาดน้ำได้ง่ายและรวดเร็วมาก

สังเกตอย่างไรว่าลูกเริ่มขาดน้ำแล้ว?

การดูว่าลูกขาดน้ำหรือยัง ไม่ได้ดูแค่ว่าลูกดื่มน้ำเก่งแค่ไหน แต่ต้องดูสัญญาณจากร่างกายเหล่านี้ด้วย

• ผ้าอ้อมเปียกน้อยลงหรือไม่ได้ฉี่เลย: ปกติเด็กควรฉี่อย่างน้อยทุก 3 ถึง 4 ชั่วโมง ถ้าผ่านไปนานหลายชั่วโมงแล้วผ้าอ้อมยังแห้งสนิท นั่นคือสัญญาณเตือนภัยสีแดง
• ปากแห้ง คอแห้ง และเวลา ร้องไห้ไม่มีน้ำตา: อาการเหล่านี้บอกชัดเจนว่าความชุ่มชื้นในร่างกายเหลือน้อยเต็มที
• กระหม่อมยุ๋มลงไป: สำหรับเด็กเล็ก สังเกตตรงบริเวณกระหม่อมด้านบน ถ้าบุ๋มลงไปมากกว่าปกติแสดงว่าร่างกายขาดน้ำมาก
• ซึม เพลีย หรือหงุดหงิดงอแงผิดปกติ: เด็กที่ขาดน้ำมักจะไม่มีแรงเล่น อ่อนเพลีย หรือปลอบยาก

วิธีชดเชยสารน้ำและเกลือแร่ที่ถูกต้อง

เมื่อลูกมีไข้ สิ่งสำคัญคือการเติมน้ำกลับเข้าไปในร่างกายให้สมดุล แต่วิธีการเติมต้องทำอย่างถูกวิธี

ลูกกินนมแม่หรือนมผง ควรจัดการอย่างไรดี?

สำหรับเด็กทารกที่ยังกินนมเป็นหลัก วิธีที่ดีที่สุดคือการให้เข้าเต้าบ่อยๆ หรือเพิ่มมื้อนมให้ถี่ขึ้น เพราะนมแม่นอกจากจะมีน้ำแล้วยังมีสารอาหารและภูมิคุ้มกันที่ช่วยให้ลูกฟื้นตัวเร็ว ส่วนเด็กที่กินนมผง สามารถชงนมให้อ่อนลงเล็กน้อยตามคำแนะนำของกุมารแพทย์ หรือสลับกับการป้อนน้ำต้มสุกทีละน้อย

จิบน้ำเปล่าและสารละลายเกลือแร่ ORS แค่ไหนถึงจะพอ?

เด็กโตขึ้นมาหน่อย ให้เน้นการจิบน้ำเปล่าทีละน้อยแต่บ่อยๆ หลีกเลี่ยงการให้ดื่มน้ำหวาน น้ำอัดลม หรือน้ำผลไม้กล่องที่มีน้ำตาลสูง เพราะจะยิ่งทำให้ลำไส้ทำงานหนักและท้องเสียได้ง่ายขึ้น หากมีไข้ร่วมกับอาเจียนหรือท้องเสีย ควรให้ดื่มเกลือแร่สำหรับเด็ก หรือ ORS จิบทีละช้อนชาทุกๆ 5 ถึง 10 นาที เพื่อให้ร่างกายดูดซึมทัน ไม่ควรให้ดื่มรวดเดียวหมดแก้วเพราะอาจทำให้อาเจียนออกมาอีก

อาการแบบไหนที่พามาหาหมอทันทีดีกว่า?

ถ้าคุณพ่อคุณแม่ลองดูแลเบื้องต้นแล้วลูกยังไม่ดีขึ้น มีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบพาน้องมาพบแพทย์โดยด่วน

• อาเจียนทุกครั้งที่กินน้ำหรือกินนมเข้าไปเลย ไม่สามารถเก็บสารน้ำไว้ในท้องได้
• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก หรือมีอาการชักร่วมด้วย
• ไข้สูงลอยเกินสองวัน หรือมีผื่นขึ้นตามตัว
• หายใจหอบเหนื่อย ปีกจมูกบาน หรือชายโครงบุ๋มเวลาหายใจ

การดูแลเด็กมีไข้ต้องอาศัยความใจเย็น คอยสังเกตอาการใกล้ชิด และหมั่นป้อนน้ำหรือนมทีละน้อยสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนจากการขาดน้ำตามมา