ประจำเดือนมามากผิดปกติแบบไหนที่อันตราย แยกอย่างไรระหว่างวันมามากกับความผิดปกติ

เรื่องเล่าจากห้องตรวจ เมื่อผ้าอนามัยซึมเปื้อนกลายเป็นความกังวลใจ

เวลาที่นั่งคุยกับคนไข้ในห้องตรวจสูตินรีเวช หลายคนมักจะเริ่มต้นเล่าด้วยความอึดอัดใจเรื่องรอบเดือนที่มาผิดปกติ โดยเฉพาะปัญหาประจำเดือนมามากผิดปกติ ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องความรำคาญใจในชีวิตประจำวัน แต่บางคนถึงขั้นส่งผลกระทบต่อร่างกาย ทำให้หน้ามืด วิงเวียน อ่อนเพลีย จนใช้ชีวิตตามปกติไม่ได้เลยทีเดียว หลายคนมักถามหมอว่า แค่ไหนถึงเรียกว่ามามากเกินไป หรือแบบนี้ถือว่าปกติหรือเปล่า

เข้าใจสัญญาณเตือน ภาวะประจำเดือนมามากผิดปกติ สังเกตอย่างไรดี

ในทางการแพทย์ เราไม่ได้วัดปริมาณเลือดประจำเดือนแค่ความรู้สึก แต่อยากให้ลองสังเกตพฤติกรรมการใช้ผ้าอนามัยในชีวิตประจำวันร่วมด้วย หากมีลักษณะเหล่านี้ ถือว่าเข้าข่ายภาวะประจำเดือนมามากผิดปกติที่ควรระวัง

• ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยแผ่นใหญ่วิสามัญทุกๆ 1 ถึง 2 ชั่วโมงต่อเนื่องกันนานหลายชั่วโมง
• ต้องตื่นขึ้นมากลางดึกเพื่อลุกมาเปลี่ยนผ้าอนามัยอย่างน้อย 1-2 ครั้งทุกคืน
• รอบเดือนมานานเกินกว่า 7 วันในแต่ละรอบ
• มีลิ่มเลือดปะปนออกมาเป็นก้อนใหญ่ขนาดเท่าเหรียญบาทหรือใหญ่กว่านั้น
• มีอาการเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย หน้ามืด หรือวิงเวียนศีรษะคล้ายจะเป็นลมในช่วงที่มีประจำเดือน

สาเหตุเบื้องหลังทำไมเลือดประจำเดือนถึงไหลออกมาเยอะผิดปกติ

เมื่อเจอเคสลักษณะนี้ หมอมักจะชวนมาหาสาเหตุที่ซ่อนอยู่ข้างใน ซึ่งส่วนใหญ่มาจากความผิดปกติของมดลูกหรือฮอร์โมนในร่างกาย โดยสาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่

• เนื้องอกมดลูก: ก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นในกล้ามเนื้อมดลูกหรือโพรงมดลูก ทำให้มดลูกบีบตัวได้ไม่ดีและมีพื้นที่ผิวภายในกว้างขึ้น
• ติ่งเนื้อในโพรงมดลูก: ติ่งเนื้อขนาดเล็กที่เจริญเติบโตบริเวณเยื่อบุโพรงมดลูก ส่งผลให้เลือดออกกะปริดกะปรอยหรือมามากเกินไป
• เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: กรณีที่เยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวผิดปกติหรือฝังตัวลึก ทำให้เวลามดลูกลอกตัวจึงมีปริมาณเลือดออกมามากกว่าปกติ
• ความไม่สมดุลของฮอร์โมน: มักพบบ่อยในช่วงวัยรุ่นที่ฮอร์โมนยังไม่นิ่ง หรือวัยใกล้หมดประจำเดือนที่ไข่ไม่ตก ทำให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนกระตุ้นเยื่อบุโพรงมดลูกให้หนาตัวสะสมไว้นานจนลอกออกมาปริมาณมาก
• ผลข้างเคียงจากการคุมกำเนิด: การใส่ห่วงอนามัยแบบทองแดงอาจทำให้ประจำเดือนมามากกว่าเดิมในช่วงปีแรกๆ

ผลกระทบต่อร่างกายเมื่อปล่อยให้มีอาการเลือดออกมากเรื้อรัง

การเสียเลือดปริมาณมากในทุกๆ รอบเดือน ไม่ใช่เรื่องที่จะมองข้ามไปได้ เพราะร่างกายจะสูญเสียธาตุเหล็กสะสมอย่างรวดเร็ว จนนำไปสู่ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ส่งผลให้ร่างกายอ่อนเพลีย สมองไม่แล่น ผิวพรรณซีดเซียว หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย หากปล่อยทิ้งไว้นานอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพระยะยาวได้

วิธีดูแลรักษาและตรวจวินิจฉัยที่โรงพยาบาล

เวลาคนไข้มาพบหมอ เราจะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด ตรวจภายใน และมักจะแนะนำให้ทำอัลตราซาวด์บริเวณอุ้งเชิงกราน เพื่อดูความผิดปกติของมดลูกและรังไข่ ส่วนการรักษานั้นจะขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรง ได้แก่

• การใช้ยาปรับฮอร์โมนหรือยาเม็ดคุมกำเนิด เพื่อช่วยควบคุมรอบเดือนให้มาปกติและลดปริมาณเลือด
• การใช้ยากลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์เพื่อลดอาการปวดและช่วยลดปริมาณประจำเดือน
• การรักษาตามสาเหตุเฉพาะ เช่น การผ่าตัดเนื้องอกมดลูกหรือการตัดติ่งเนื้อออก หากพบก้อนเนื้อที่เป็นต้นเหตุ

อาการแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ทันทีไม่ต้องรอให้ถึงรอบเดือนถัดไป

หากมีอาการเลือดออกกะปริดกะปรอยระหว่างรอบเดือน มีเลือดออกปริมาณมากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมงติดกันเป็นเวลาหลายชั่วโมง มีอาการหน้ามืด ใจสั่น หรือเหนื่อยหอบร่วมด้วย ควรรีบมาพบแพทย์ทันทีเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง ปล่อยไว้ไม่ได้เด็ดขาด