ตื่นมาเปลี่ยนผ้าอนามัยกลางดึก หรือต้องใช้สองแผ่นพร้อมกัน แบบนี้เรียกว่า ภาวะประจำเดือนมามากผิดปกติ หรือเปล่า
เวลาที่คนไข้เดินเข้ามานั่งคุยกันในห้องตรวจแล้วเล่าให้ฟังว่า ช่วงนี้รอบเดือนมาเยอะจนใช้ชีวิตลำบาก ต้องคอยวิ่งเข้าห้องน้ำทุกชั่วโมง หรือกังวลเรื่องเลอะเทอะจนไม่อยากออกไปไหน คำถามแรกที่หมอมักจะเจอคือ ตกลงแบบนี้มันผิดปกติไหม หรือเราแค่คิดไปเอง
ในฐานะหมอ หมออยากบอกเลยว่า ถ้าวันนั้นของเดือนเริ่มเข้ามาควบคุมชีวิตประจำวันของเรา จนทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย หรือหน้ามืดเวลาลุกขึ้นยืน นั่นไม่ใช่เรื่องที่เราต้องทนอดทนอีกต่อไปแล้ว มันคือสัญญาณเตือนจากร่างกายที่กำลังบอกว่า เราอาจกำลังเผชิญกับ ภาวะประจำเดือนมามากผิดปกติ อยู่
สัญญาณเตือนชัดๆ แบบไหนที่แปลว่าประจำเดือนมามากกว่าปกติ
หลายคนสงสัยว่า แค่ไหนถึงเรียกว่ามามาก เพราะแต่ละคนก็คิดว่าของตัวเองปกติ ทางการแพทย์เรามีเกณฑ์ง่ายๆ ที่ใช้สังเกตตัวเองที่บ้านได้ ดังนี้ครับ
- ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยแผ่นใหม่ทุกๆ 1 ถึง 2 ชั่วโมงติดต่อกันหลายชั่วโมง
- ต้องตื่นขึ้นมากลางดึกเพื่อลุกมาเปลี่ยนผ้าอนามัยอย่างน้อยหนึ่งครั้งทุกคืน
- รอบเดือนมานานเกิน 7 วันในแต่ละรอบ
- มีลิ่มเลือดปนออกมาขนาดใหญ่เท่าเหรียญบาทหรือใหญ่กว่านั้น
- รู้สึกเพลียจัด หายใจไม่อิ่ม หรือหน้ามืดคล้ายจะเป็นลมในช่วงที่มีประจำเดือน
สาเหตุที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง ทำไมเลือดถึงออกเยอะขนาดนั้น
พอรู้ว่ามามาก คำถามต่อมาคือแล้วมันเกิดจากอะไร ร่างกายเราพยายามบอกอะไรเรากันแน่ สาเหตุของ ภาวะประจำเดือนมามากผิดปกติ นั้นมีได้หลายเรื่องมากๆ ตั้งแต่เรื่องเล็กน้อยไปจนถึงเรื่องที่ต้องได้รับการรักษาอย่างจริงจัง
ความผิดปกติในโพรงมดลูกที่เจอบ่อย
เจ้าตัวการหลักๆ มักหนีไม่พ้น เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก ติ่งเนื้อในโพรงมดลูก หรือภาวะที่เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ในกล้ามเนื้อ (Adenomyosis) ซึ่งเจ้าพวกนี้มักจะทำให้มดลูกหดตัวได้ไม่ดีเวลาเป็นประจำเดือน เลือดก็เลยไหลออกมาเยอะและนานกว่าปกติแถมยังปวดท้องมากด้วย
ความแปรปรวนของฮอร์โมนในร่างกาย
บางครั้งมดลูกเราไม่ได้เป็นอะไรเลย แต่ฮอร์โมนเพศมันรวน เช่น ช่วงวัยรุ่นที่เพิ่งเริ่มมีประจำเดือน หรือช่วงก่อนหมดประจำเดือน (Perimenopause) ทำให้ไข่ไม่ตก ฮอร์โมนเอสโตรเจนหนาตัวสะสมไว้นาน พอหลุดลอกออกมาเลยกลายเป็นมรสุมชุดใหญ่
ผลข้างเคียงจากยาคุมกำเนิดหรือห่วงอนามัย
ใครที่เพิ่งเปลี่ยนวิธีคุมกำเนิด โดยเฉพาะการใส่ห่วงอนามัยชนิดทองแดง ช่วงปีแรกๆ ก็อาจจะเจออาการประจำเดือนมามากกว่าเดิมได้เหมือนกัน
ปล่อยไว้ไม่รักษา อันตรายกว่าที่คิด
หลายคนเลือกที่จะทน เพราะคิดว่าเดี๋ยวก็หมด แต่นั่นทำให้เกิดภาวะโลหิตจางสะสมโดยไม่รู้ตัว เลือดจางทำให้เราหน้ามืด ใจสั่น สมองไม่แล่น เหนื่อยง่าย แค่เดินขึ้นบันไดสองชั้นก็หอบแฮกแล้ว บางคนปล่อยให้ค่าเลือดต่ำจนต้องมารับเลือดฉุกเฉินที่โรงพยาบาล ซึ่งเป็นเรื่องที่ป้องกันได้ถ้าเรามาพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ
คุณหมอตรวจวินิจฉัยอย่างไร และมีวิธีรักษายังไงบ้าง
เวลามาหาหมอ เราไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดครับ เริ่มต้นจากการพูดคุยซักประวัติ ตรวจภายในเบื้องต้น และสิ่งที่ช่วยให้เราเห็นภาพชัดที่สุดคือ การทำอัลตร้าซาวด์ช่องท้องน้อยหรืออัลตร้าซาวด์ทางช่องคลอด เพื่อดูว่าข้างในมีเนื้องอกหรือติ่งเนื้อตรงไหนหรือเปล่า
ส่วนเรื่องการรักษา หมอจะเลือกวิธีที่เหมาะกับเป้าหมายของแต่ละคน เช่น
- การใช้ยาปรับฮอร์โมน เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด หรือการใส่ห่วงอนามัยชนิดฮอร์โมน เพื่อช่วยลดปริมาณประจำเดือนให้น้อยลง
- การใช้ยาช่วยหยุดเลือดหรือลดอาการปวดในช่วงวันแรกๆ
- การรักษาที่ต้นเหตุ เช่น การผ่าตัดเอาเนื้องอกหรือติ่งเนื้อออก สำหรับเคสที่ใช้ยาแล้วไม่ได้ผล
ดูแลตัวเองอย่างไรดีในช่วงที่ประจำเดือนมาเยอะ
ระหว่างที่รอพบแพทย์ หรืออยู่ในช่วงรักษาตัว เราสามารถดูแลตัวเองเบื้องต้นได้โดยการกินอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง เช่น ตับ เนื้อแดง ผักใบเขียวเข้ม เพื่อชดเชยเลือดที่เสียไป และอาจพิจารณากินวิตามินเสริมธาตุเหล็กตามคำแนะนำของแพทย์ พร้อมทั้งดื่มน้ำให้เพียงพอและงดการทำงานหนักในช่วงสองวันแรก
จำไว้เสมือนว่า ร่างกายเราส่งสัญญาณเตือนเสมอ อย่าปล่อยให้ความเชื่อที่ว่าผู้หญิงทุกคนต้องปวดท้องหรือเลือดออกเยอะเป็นเรื่องธรรมดา มาบั่นทอนคุณภาพชีวิตของเราเลยครับ ถ้าสงสัยว่าตัวเองกำลังเผชิญกับ ภาวะประจำเดือนมามากผิดปกติ แวะมาปรึกษาหมอที่คลินิกได้เลยครับ เรามาช่วยกันหาทางออกให้ชีวิตสบายขึ้นกัน
