รอยปริรอบทวารหนักจากอาการท้องผูก: เจ็บจี๊ดตอนเข้าห้องน้ำ เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอายไม่กล้าเล่า

เวลาเข้าห้องน้ำแล้วรู้สึกเหมือนมีเศษแก้วบาด หรือเจ็บแปลบขึ้นมาทุกครั้งที่เบ่งถ่ายแถมยังมีเลือดสีแดงสดติดกระดาษทิชชูตามมาด้วย อาการแบบนี้มักทำให้หลายคนนั่งเหงื่อตกและไม่กล้าบอกใคร ทั้งที่จริงแล้วนี่คือสัญญาณเตือนคลาสสิกของภาวะรอยปริรอบทวารหนักจากอาการท้องผูกที่พบได้บ่อยมากในห้องตรวจ

ทำไมเบ่งอึแค่นี้ ถึงทำให้ผิวแถวนี้ฉีกขาดได้นะ?

สาเหตุหลักมาจากเวลาที่เราท้องผูก อุจจาระจะแข็งและมีขนาดใหญ่เกินกว่าปกติ เมื่อต้องออกแรงเบ่งมากขึ้น ผิวหนังบอบบางบริเวณรอยต่อปากทวารหนักจึงต้องยืดขยายเกินขีดจำกัดจนเกิดเป็นแผลฉีกขาดเล็กๆ คล้ายกับผิวหนังที่แห้งแตกเวลาหน้าหนาว

ความทรมานคือกล้ามเนื้อหูรูดบริเวณนั้นจะเกิดอาการหดเกร็งอัตโนมัติจากความเจ็บปวด ยิ่งเกร็งเลือดก็ยิ่งไปเลี้ยงแผลได้น้อยลง แผลก็เลยหายยาก กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ว่า พอจะถ่ายครั้งต่อไปก็เจ็บอีก เกร็งอีก ฉีกขาดซ้ำซากวนไปเรื่อยๆ

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่แปลว่าเรากำลังเผชิญหน้ากับแผลปริรอบทวาร

อาการเด่นๆ ที่สังเกตได้ด้วยตัวเองค่อนข้างชัดเจน ได้แก่

• เจ็บจี๊ดหรือแสบร้อนรุนแรง ขณะขับถ่าย และอาจปวดต่อเนื่องไปอีกหลายชั่วโมงหลังจากเสร็จธุระ
• มีเลือดสดๆ ติดมากับอุจจาระ หรือติดกระดาษทิชชูตอนเช็ด แต่มักจะไม่ใช่เลือดสีคล้ำปนเป็นก้อนใหญ่แบบโรคทางเดินอาหารส่วนบน
• คลำเจอติ่งเนื้อเล็กๆ บริเวณขอบทวารหนัก ซึ่งเกิดจากการอักเสบเรื้อรังของผิวหนังบริเวณนั้น

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น เพื่อตัดวงจรความเจ็บให้แผลสมานตัว

ข่าวดีคือแผลพวกนี้สามารถหายเองได้ถ้าร่างกายได้รับความช่วยเหลือที่ถูกวิธี ลองปรับพฤติกรรมเหล่านี้ดู

• แก้ที่ต้นเหตุด้วยการนิ่มอุจจาระ ดื่มน้ำให้มากๆ และเพิ่มกากใยในอาหาร เพื่อไม่ต้องออกแรงเบ่งเวลาเข้าห้องน้ำ
• แช่น้ำอุ่นวันละสองถึงสามครั้ง การนั่งแช่น้ำอุ่นประมาณสิบถึงสิบห้าประจํา จะช่วยคลายกล้ามเนื้อหูรูดที่เกร็งอยู่และทำให้เลือดไหลเวียนมาเลี้ยงแผลได้ดีขึ้น
• หลีกเลี่ยงการนั่งห้องน้ำนานๆ เลิกพกมือถือเข้าไปไถฟีดระหว่างถ่าย เพราะจะทำให้เลือดคั่งบริเวณนั้นและแผลหายช้าลง

เมื่อไหร่ที่ควรพาตัวเองมาพบแพทย์เพื่อตรวจดูอาการอย่างจริงจัง

หากดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วผ่านมาสองสัปดาห์อาการยังไม่ดีขึ้น หรือปวดจนใช้ชีวิตประจำวันลำบาก ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง เพราะแผลอาจกลายเป็นแผลลึกที่ต้องใช้ยาเฉพาะทางร่วมกับการรักษาเพิ่มเติมจากแพทย์ หรือในบางกรณีแพทย์ต้องตรวจแยกโรคออกจากริดสีดวงทวารหรือโรคอื่นๆ ที่มีอาการคล้ายกัน

การปล่อยให้เรื่องนี้เป็นความลับไม่ใช่ทางออกที่ดี เพราะทุกครั้งที่คุณเข้าห้องน้ำควรเป็นเวลาของการปลดปล่อยความสบาย ไม่ใช่การเผชิญหน้ากับความทรมานครับ