เจาะลึกภาวะกระดูกอ่อนผิวข้อเข่าอ่อนนิ่ม โรคยอดฮิตที่คนชอบปวดเข่าต้องรู้

ภาวะกระดูกอ่อนผิวข้อเข่าอ่อนนิ่ม คืออะไรและทำไมเราถึงเป็นกันเยอะ

หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดเข่าเวลาเดินขึ้นบันได หรือปวดแปลบขึ้นมาตอนนั่งพับเพียบหรือนั่งขัดสมาธิเป็นเวลานาน ทั้งที่อายุยังไม่มากและไม่เคยประสบอุบัติเหตุรุนแรง ซึ่งบ่อยครั้งที่สาเหตุเกิดจาก ภาวะกระดูกอ่อนผิวข้อเข่าอ่อนนิ่ม หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Chondromalacia Patellae

ภาวะนี้คือการที่ผิวของกระดูกอ่อนบริเวณใต้กระดูกสะบ้าเริ่มเกิดการเสื่อมสภาพ สูญเสียความแข็งแรง ทำให้ผิวที่เคยเรียบลื่นกลับอ่อนนิ่มและขรุขระ จนเกิดการเสียดสีเวลาที่เรางอหรือเหยียดเข่า ส่งผลให้เกิดอาการปวดตื้อๆ บริเวณรอบหัวเข่าได้

ทำไมจู่ๆ กระดูกอ่อนใต้สะบ้าถึงเริ่มมีปัญหา

ตามปกติแล้ว กระดูกสะบ้าจะทำหน้าที่เหมือนลูกรอกที่คอยเคลื่อนที่อยู่ในร่องกระดูกต้นขาเวลาที่เราเคลื่อนไหวเข่า แต่ถ้าจังหวะการเคลื่อนที่นี้ไม่สมดุล ก็จะเกิดแรงกดทับที่มากเกินไปจนกระดูกอ่อนใต้สะบ้าบาดเจ็บได้จากสาเหตุเหล่านี้

• โครงสร้างร่างกาย เช่น รูปเท้าแบน หรือเข่าโก่ง ซึ่งส่งผลต่อแนวกระดูกที่รับน้ำหนัก
• กล้ามเนื้อต้นขาไม่แข็งแรงพอที่จะพยุงสะบ้าให้อยู่ในร่องที่ถูกต้อง
• การใช้งานเข่าหนักเกินไป เช่น วิ่งบนพื้นแข็งเป็นประจำ หรือการเล่นกีฬาที่ต้องกระโดดหรือเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน
• พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การนั่งยองๆ หรือนั่งพับเพียบต่อเนื่องนานๆ

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังเจอกับปัญหานี้

อาการเด่นที่หมอมักพบได้บ่อยคืออาการปวดตื้อๆ บริเวณด้านหน้าของเข่า หรือบริเวณใต้สะบ้า โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ต้องใช้เข่าหนักๆ ดังนี้

• ปวดเวลาเดินขึ้นลงบันได หรือเดินขึ้นที่สูง
• รู้สึกปวดเข่าหลังจากการนั่งท่าเดียวนานๆ เช่น นั่งทำงานในออฟฟิศ หรือนั่งในโรงภาพยนตร์ ซึ่งเราเรียกอาการนี้ว่า Moviegoers sign
• มีเสียงดังกรอบแกรบในเข่าเวลาขยับ หรือรู้สึกเหมือนเข่าติดขัดชั่วขณะ
• อาจมีอาการบวมเล็กน้อยในกรณีที่มีการอักเสบร่วมด้วย

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นก่อนถึงมือหมอ

หากเพิ่งเริ่มมีอาการ ไม่ต้องตกใจไปครับ เราสามารถปรับพฤติกรรมเพื่อลดแรงกดที่เข่าได้ดังนี้

• หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบ ขัดสมาธิ หรือนั่งยองๆ เป็นเวลานาน
• ปรับเปลี่ยนท่าทางในการขึ้นลงบันได โดยพยายามใช้ราวจับช่วยพยุง
• ใช้วิธีประคบเย็นหลังจากการใช้งานเข่าหนักๆ เพื่อลดการอักเสบของเนื้อเยื่อรอบข้อ
• สวมใส่รองเท้าที่เหมาะสมกับกิจกรรม ลดแรงกระแทกได้ดี

ท่าบริหารเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบเข่า

การแก้ไขที่ต้นเหตุที่ดีที่สุดคือการสร้างกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าให้แข็งแรง เพื่อให้กล้ามเนื้อเหล่านี้ช่วยดึงสะบ้าให้อยู่ในแนวที่ถูกต้อง ไม่เบียดหรือสีกับกระดูกต้นขามากเกินไป หมอแนะนำให้ฝึกท่าการเกร็งกล้ามเนื้อต้นขา (Quadriceps setting) โดยการเหยียดเข่าตรงแล้วเกร็งค้างไว้ ทำซ้ำๆ ในแต่ละวันจะช่วยให้หัวเข่ามั่นคงขึ้นได้มาก

เมื่อไหร่ที่อาการไม่ดีขึ้นและควรมาพบหมอเพื่อตรวจละเอียด

ถ้าทำตามคำแนะนำเบื้องต้นแล้วอาการปวดไม่ลดลง หรือมีอาการมากขึ้นจนส่งผลต่อการเดินในชีวิตประจำวัน ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยเพิ่มเติม ซึ่งหมออาจทำการตรวจร่างกายอย่างละเอียด หรืออาจต้องอาศัยการเอกซเรย์เพื่อดูแนวกระดูกสะบ้า หรือใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อประเมินความเสียหายของกระดูกอ่อนโดยตรง การตรวจพบเร็วและวางแผนรักษาอย่างถูกต้องจะช่วยให้ข้อเข่าของเราใช้งานได้ยาวนานโดยไม่ต้องพึ่งพาการผ่าตัดครับ