จุลินทรีย์ในลำไส้กับความเสี่ยงมะเร็งในวัยรุ่น เรื่องที่พ่อแม่ต้องรู้

ทำไมลูกวัยรุ่นถึงต้องแคร์เรื่องจุลินทรีย์ในท้อง?

เวลาเราพูดถึงมะเร็ง หลายคนมักนึกถึงเรื่องพันธุกรรมหรืออายุที่มากขึ้น แต่ในห้องตรวจช่วงหลังมานี้ หมอเริ่มเห็นคนไข้วัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ตอนต้นป่วยด้วยโรคมะเร็งในระบบทางเดินอาหารกันมากขึ้น ซึ่งปัจจัยหนึ่งที่น่าสนใจและกำลังเป็นที่พูดถึงในวงการแพทย์อย่างมาก คือบทบาทของจุลินทรีย์ในลำไส้ต่อการเกิดมะเร็งในวัยรุ่น ซึ่งจริงๆ แล้วลำไส้ของคนเราไม่ได้มีแค่ระบบย่อยอาหาร แต่มันคือเมืองหลวงของระบบภูมิคุ้มกันที่จุลินทรีย์นับล้านตัวคอยทำหน้าที่ควบคุมสมดุลสุขภาพอยู่

เมื่อกองทัพจุลินทรีย์ในท้องเริ่มรวน จะเกิดอะไรขึ้น?

ในลำไส้ของคนเราจะมีทั้งจุลินทรีย์กลุ่มดีและกลุ่มร้ายอาศัยอยู่ร่วมกัน เมื่อไหร่ที่สมดุลนี้เสียไปจากการกินอาหารแปรรูปจัดๆ การขาดผักผลไม้ หรือการใช้ยาปฏิชีวนะบ่อยเกินจำเป็นโดยไม่จำเป็น จะทำให้เกิดสภาวะที่เรียกว่า จุลินทรีย์ในลำไส้เสียสมดุล หรือ Dysbiosis เมื่อจุลินทรีย์กลุ่มร้ายเพิ่มจำนวนมากขึ้น พวกมันจะสร้างสารพิษที่ไปกระตุ้นให้เกิดการอักเสบเรื้อรังภายในผนังลำไส้ ซึ่งการอักเสบที่ว่านี้แหละ คือตัวการสำคัญที่ทำให้เซลล์ในร่างกายแปรปรวนและอาจพัฒนาไปสู่การเป็นมะเร็งได้ในระยะยาว

อาหารขยะที่วัยรุ่นชอบ คือตัวเร่งความเสี่ยงอย่างดี

พฤติกรรมการกินของวัยรุ่นส่วนใหญ่ในปัจจุบัน มักหนีไม่พ้นอาหารฟาสต์ฟู้ด อาหารที่มีน้ำตาลสูง และอาหารแปรรูปสูง (Ultra-processed foods) ซึ่งเป็นศัตรูตัวฉกาจของจุลินทรีย์ดี อาหารเหล่านี้ไม่มีกากใยให้จุลินทรีย์ดีได้กินเป็นอาหาร ทำให้พวกมันลดจำนวนลง ในขณะที่จุลินทรีย์ที่ไม่เป็นมิตรกลับเติบโตได้ดีในสภาวะที่มีน้ำตาลและไขมันอิ่มตัวสูง การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศในลำไส้ตั้งแต่วัยรุ่น จึงส่งผลต่อความเสี่ยงในการสะสมความเสียหายต่อเซลล์ที่อาจแสดงผลออกมาในอนาคต

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อดูแลสมดุลจุลินทรีย์ตั้งแต่วันนี้

ข่าวดีคือเราสามารถปรับเปลี่ยนสมดุลจุลินทรีย์ได้ด้วยตัวเองผ่านไลฟ์สไตล์ง่ายๆ ดังนี้

• เพิ่มกากใยจากพืชผักผลไม้: ไฟเบอร์คืออาหารชั้นดีของจุลินทรีย์ดีที่จะช่วยให้พวกมันผลิตสารต้านการอักเสบให้กับร่างกาย
• เติมจุลินทรีย์ดีผ่านอาหารหมักดอง: โยเกิร์ตรสธรรมชาติ กิมจิ หรือคอมบูชาในปริมาณที่พอเหมาะช่วยเติมจุลินทรีย์ดีเข้าสู่ระบบ
• ลดอาหารแปรรูปและน้ำตาล: การลดหวานและอาหารที่มีสารปรุงแต่งสูงช่วยหยุดยั้งการเติบโตของจุลินทรีย์กลุ่มร้ายได้โดยตรง
• จัดการความเครียดและนอนให้พอ: ความเครียดส่งผลต่อฮอร์โมนในร่างกายและส่งผลต่อการทำงานของลำไส้โดยตรง

สัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้าม

หากมีอาการผิดปกติเกี่ยวกับระบบขับถ่ายที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย ถ่ายปนเลือด หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ อย่าชะล่าใจว่าเป็นแค่เรื่องของวัยรุ่นที่พักผ่อนน้อยหรือกินอาหารไม่ตรงเวลา การมาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียดเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและช่วยให้เราดูแลสุขภาพได้อย่างทันท่วงที