เจ็บท้องน้อยกะทันหัน: สัญญาณเตือนภาวะถุงน้ำในรังไข่แตกหรือบิดขั้ว

ถุงน้ำในรังไข่คืออะไรและทำไมถึงอันตราย

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดท้องน้อยเฉียบพลันโดยไม่ทราบสาเหตุ และเมื่อตรวจดูอย่างละเอียดมักพบว่ามีถุงน้ำรังไข่ซ่อนอยู่ จริงๆ แล้วถุงน้ำหรือซีสต์รังไข่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้เป็นปกติในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ แต่ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อถุงน้ำเหล่านี้มีขนาดใหญ่ขึ้นจนเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การแตกออกหรือการบิดขั้ว ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางนรีเวชที่ต้องรีบรับการรักษา

สัญญาณเตือนที่บอกว่าถุงน้ำในรังไข่กำลังบิดขั้ว

อาการบิดขั้วมักเกิดขึ้นเมื่อถุงน้ำมีน้ำหนักมากจนถ่วงให้รังไข่หมุนคว้างผิดตำแหน่ง ส่งผลให้เลือดไปเลี้ยงรังไข่ไม่ได้ หากปล่อยไว้นานอาจทำให้รังไข่ตายได้ โดยอาการที่สังเกตได้ชัดเจนมีดังนี้

• อาการปวดท้องน้อยข้างเดียวแบบเฉียบพลันและรุนแรง
• ปวดแบบเป็นพักๆ สลับกับปวดคงที่ หรือปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ
• อาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมด้วยบ่อยครั้ง
• ในบางรายอาจมีอาการท้องอืดหรือถ่ายปัสสาวะลำบาก

เมื่อถุงน้ำในรังไข่แตก อาการจะต่างออกไปอย่างไร

ต่างจากการบิดขั้วตรงที่การแตกของถุงน้ำมักจะเกิดจากการมีเลือดออกในช่องท้องหรือสารน้ำภายในถุงน้ำระคายเคืองช่องท้อง อาการมักจะเป็นแบบนี้

• ปวดท้องน้อยฉับพลันทันทีหลังจากทำกิจกรรมหนัก หรือมีเพศสัมพันธ์
• ความเจ็บปวดจะกระจายไปทั่วท้องน้อย เนื่องจากมีสารน้ำไหลออกมาในช่องท้อง
• อาจมีอาการหน้ามืด ใจสั่น หากมีการเสียเลือดในช่องท้องปริมาณมาก

ทำไมต้องรีบไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อสงสัยว่าเกิดภาวะนี้

เหตุผลสำคัญคือเราไม่สามารถแยกแยะได้ด้วยตัวเองจากการกดท้องเพียงอย่างเดียวว่าอาการปวดนั้นเกิดจากไส้ติ่งอักเสบ การตั้งครรภ์นอกมดลูก หรือภาวะถุงน้ำในรังไข่แตกหรือบิดขั้ว หมอจำเป็นต้องใช้การตรวจอัลตราซาวด์ทางนรีเวชเพื่อยืนยันขนาดและตำแหน่ง หากปล่อยทิ้งไว้จนเนื้อเยื่อรังไข่เน่าตาย อาจส่งผลกระทบต่อโอกาสในการมีบุตรในอนาคต

วิธีรักษาจากมุมมองของคุณหมอ

หากได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นภาวะแทรกซ้อนของถุงน้ำในรังไข่ การรักษาหลักคือการผ่าตัด ซึ่งในปัจจุบันเรานิยมใช้การผ่าตัดผ่านกล้องเพื่อลดขนาดแผลและช่วยให้คนไข้ฟื้นตัวได้ไว

• ในกรณีบิดขั้ว: หากตรวจพบเร็ว เราสามารถทำการผ่าตัดคลายการบิดเพื่อให้เลือดกลับไปเลี้ยงรังไข่ได้ทันเวลาโดยไม่ต้องตัดรังไข่ทิ้ง
• ในกรณีแตก: หากเลือดออกไม่หยุดหรือถุงน้ำมีลักษณะน่าสงสัย แพทย์จะทำการจี้ห้ามเลือดหรือตัดถุงน้ำออกเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

วิธีสังเกตและป้องกันตนเองในระยะยาว

วิธีที่ดีที่สุดคือการตรวจสุขภาพภายในและอัลตราซังด์เป็นประจำปี สำหรับผู้ที่ทราบอยู่แล้วว่ามีถุงน้ำรังไข่ ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายที่เหวี่ยงตัวแรงๆ หรือการทำกิจกรรมที่ทำให้ช่องท้องถูกกระแทกแรงเกินไป และที่สำคัญที่สุดคืออย่าซื้อยาแก้ปวดทานเองจนละเลยอาการปวดที่รุนแรงผิดปกติ เพราะร่างกายกำลังพยายามสื่อสารว่ามีบางอย่างผิดปกติที่ต้องการการแก้ไขโดยด่วนจากหมอ