ภาวะถุงน้ำในรังไข่แตกหรือบิดขั้ว อันตรายที่ผู้หญิงไม่ควรมองข้าม

ทำไมจู่ๆ ถึงปวดท้องน้อยอย่างรุนแรง

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยอาการปวดท้องน้อยเฉียบพลัน ปวดบิดรุนแรงจนตัวงอ ซึ่งในฐานะหมอ ผมมักจะนึกถึงภาวะ ภาวะถุงน้ำในรังไข่แตกหรือบิดขั้ว อยู่เสมอครับ หลายคนอาจมีถุงน้ำในรังไข่หรือที่เรียกกันว่าซีสต์อยู่โดยไม่รู้ตัว เพราะปกติมันมักจะไม่แสดงอาการอะไร จนกระทั่งเกิดเหตุการณ์ที่ทำให้เจ้าซีสต์ตัวดีนี้เกิดปัญหาขึ้นมา ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงจนส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวได้

เมื่อซีสต์เกิดบิดขั้วจนขาดเลือดไปเลี้ยง

อาการบิดขั้วของรังไข่ (Ovarian Torsion) เปรียบเสมือนการที่เราเอาเชือกไปผูกปมรังไข่เอาไว้ครับ เมื่อรังไข่เกิดการบิดหมุนรอบตัวเอง เส้นเลือดที่จะนำเลือดไปเลี้ยงรังไข่จะถูกบีบจนตีบตัน ทำให้เลือดไปเลี้ยงไม่ได้ ถ้าปล่อยไว้นานรังไข่จะเกิดการขาดเลือดและเริ่มเน่าตาย ความรู้สึกเจ็บปวดจะรุนแรงมาก เป็นการปวดที่มักจะเกิดขึ้นทันทีทันใด อาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมด้วย

ภาวะถุงน้ำในรังไข่แตก เจ็บหนักกว่าที่คิด

ต่างจากการบิดขั้วตรงที่ ภาวะถุงน้ำแตก (Ruptured Ovarian Cyst) คือการที่ผนังของถุงน้ำนั้นฉีกขาดจนของเหลวที่อยู่ข้างในไหลออกมาในช่องท้อง ซึ่งของเหลวเหล่านี้อาจไปกระตุ้นเยื่อบุช่องท้องทำให้เกิดการอักเสบและปวดท้องรุนแรงได้ หากถุงน้ำนั้นมีเส้นเลือดที่เลี้ยงอยู่ด้วย ก็อาจเกิดเลือดออกในช่องท้องปริมาณมากจนทำให้คนไข้หน้ามืด เป็นลม หรือความดันโลหิตต่ำได้เลยครับ

เช็กสัญญาณเตือนแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

หากคุณมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้หายเองเด็ดขาด เพราะเวลาคือหัวใจสำคัญในการรักษา:

• ปวดท้องน้อยเฉียบพลันและรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับการปวดท้อง
• มีไข้ร่วมด้วยในกรณีที่มีการอักเสบ
• อาการปวดท้องเป็นๆ หายๆ แต่ความรุนแรงมากขึ้นทุกครั้ง
• มีอาการหน้ามืด ใจสั่น หรือรู้สึกเหมือนจะเป็นลม

การรักษาที่ต้องแข่งกับเวลา

สำหรับภาวะบิดขั้ว วิธีการรักษาที่ได้ผลดีที่สุดคือการผ่าตัดส่องกล้องเพื่อคลายขั้วที่บิดอยู่ หากรังไข่ยังไม่เน่าตาย เราจะสามารถเก็บรักษาไว้ได้ แต่ถ้าเกิดการเน่าตายไปแล้วอาจจำเป็นต้องตัดออก ส่วนภาวะถุงน้ำแตก หากอาการปวดไม่มากและไม่มีเลือดออกในช่องท้องปริมาณมาก เราอาจจะใช้วิธีเฝ้าสังเกตอาการและให้ยาแก้ปวด แต่ถ้ามีเลือดออกเยอะ การผ่าตัดเพื่อห้ามเลือดคือทางออกที่ปลอดภัยที่สุดครับ

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ห่างไกลความเสี่ยง

แม้ภาวะถุงน้ำในรังไข่แตกหรือบิดขั้ว จะเป็นสิ่งที่คาดเดาได้ยาก แต่การตรวจภายในและอัลตราซาวด์ช่องท้องเป็นประจำอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง จะช่วยให้เราพบความผิดปกติของรังไข่ตั้งแต่ขนาดเล็ก ซึ่งจะช่วยลดโอกาสในการเกิดเหตุฉุกเฉินเหล่านี้ได้เป็นอย่างดีครับ อย่าละเลยการตรวจสุขภาพประจำปี เพราะร่างกายที่แข็งแรงเริ่มต้นจากการใส่ใจสิ่งเล็กน้อยภายในของเราเอง