บาดแผลทางใจจากเหตุการณ์สะเทือนใจ ที่ไม่ได้จางหายไปพร้อมกับกาลเวลา

เรื่องราวที่ผ่านไปแล้ว แต่ทำไมสมองและร่างกายยังจำได้ดีเหมือนเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อวาน

เวลาที่มีคนเจอเรื่องร้ายแรงมากๆ ในชีวิต เช่น อุบัติเหตุเฉียดตาย ภัยธรรมชาติ หรือเหตุการณ์รุนแรงที่ตั้งตัวไม่ทัน หลายคนมักจะบอกว่าเดี๋ยวเวลาก็ช่วยเยียวยาเอง แต่ในความเป็นจริง สำหรับบางคนแล้ว ความทรงจำและภาพเหตุการณ์เหล่านั้นไม่ได้เลือนหายไปตามเวลา กลับตามมาหลอกหลอน สร้างความหวาดผวา และทำให้ใช้ชีวิตปกติแทบไม่ได้เลย ซึ่งอาการแบบนี้ในทางการแพทย์เราเรียกว่า ภาวะความเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า PTSD

สัญญาณเตือนภัยในตัวคุณ ที่กำลังบอกว่าแผลในใจยังไม่หายดี

การเสียใจหรือตกใจหลังเจอเรื่องแย่ๆ เป็นเรื่องธรรมดาที่ใครก็เป็นกัน แต่ถ้าเวลาผ่านไปเป็นเดือนแล้วยังมีอาการเหล่านี้อยู่ แปลว่าสมองและร่างกายกำลังติดอยู่ในโหมดระวังภัยตลอดเวลา

• ฝันร้ายหรือเห็นภาพซ้อน: สะดุ้งตื่นกลางดึกพร้อมกับความกลัว หรืออยู่ดีๆ ภาพเหตุการณ์นั้นก็แวบเข้ามาในหัวแบบบังคับไม่ได้
• พยายามหลีกเลี่ยงทุกอย่าง: ไม่กล้าไปในที่เกิดเหตุ ไม่อยากเจอหน้าคนที่ทำให้จดจำเรื่องนั้น หรือพยายามไม่พูดถึงมันอีกเลย
• สะดุ้งกลัวง่ายกว่าปกติ: แค่ได้ยินเสียงดังปัง หรือมีคนเดินมาข้างหลังเร็วๆ ก็ใจสั่น มือสเก็ด และตกใจรุนแรง
• รู้สึกชาชินและห่างเหิน: รู้สึกเหมือนตัวเองตัดขาดจากคนรอบข้าง ไม่มีความสุขกับสิ่งที่เคยชอบ และมองไม่เห็นอนาคตข้างหน้า

เมื่อระบบเตือนภัยในสมองค้างเติ่ง และทำงานตลอดเวลา

เวลาที่เราเจออันตราย สมองส่วนอารมณ์จะสั่งให้ร่างกายเตรียมสู้หรือหนีทันที ซึ่งเป็นกลไกการเอาตัวรอดตามธรรมชาติ แต่สำหรับคนที่เป็น ภาวะความเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ สมองส่วนนี้ดันค้างอยู่บนโหมดฉุกเฉินตลอดเวลา แม้ว่าภัยอันตรายนั้นจะผ่านพ้นไปนานแล้วก็ตาม ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมาเรื่อยๆ ส่งผลให้นอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย และเหนื่อยล้าทั้งกายและใจ

วิธีเยียวยาจิตใจและการกลับมาใช้ชีวิตอีกครั้ง

การก้าวข้ามผ่านเรื่องสะเทือนใจไม่ใช่เรื่องที่จะทำได้ด้วยตัวเองในชั่วข้ามคืน และไม่ใช่ความอ่อนแอ แต่มันคือเรื่องของสารเคมีในสมองและแผลลึกทางจิตใจที่ต้องการการดูแลที่ถูกต้อง

• การพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญ: การพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเพื่อทำจิตบำบัด จะช่วยให้สมองค่อยๆ จัดระเบียบความทรงจำที่น่ากลัวนั้นใหม่
• การใช้ยาปรับสารเคมีในสมอง: ในบางรายที่มีอาการหนัก แพทย์อาจพิจารณาให้ยากลุ่มลดความวิตกกังวลหรือยาแก้ซึมเศร้า เพื่อช่วยให้สมองสงบลงและนอนหลับได้ดีขึ้น
• การสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ตัวเอง: ค่อยๆ ฝึกผ่อนคลาย กลับมาทำกิจกรรมเล็กๆ ที่พอจะทำไหว และอยู่ใกล้ชิดกับคนในครอบครัวที่เข้าใจเรา

เมื่อไหร่ที่ควรพาตัวเองหรือคนใกล้ตัวมาพบแพทย์ทันที

ถ้าอาการเหล่านี้เริ่มรบกวนการทำงาน การเรียน หรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง จนรู้สึกว่าไม่ไหวแล้ว หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง อย่าปล่อยให้ต้องเผชิญหน้ากับความทุกข์นี้เพียงลำพัง การมาพบแพทย์ไม่ได้แปลว่าเราบ้า แต่มันคือการหาทางออกให้ชีวิตได้กลับมามีความสุขอีกครั้ง